Η σχεδιαζόμενη ένταξη στο ΣΔΙΤ Κυκλάδων, η νέα Μονάδα Ανάκτησης και Ανακύκλωσης και οι απαντήσεις για τη χρηματοδότηση και το χρονοδιάγραμμα
Στον σχεδιασμό για την ένταξη της Νάξου στο υφιστάμενο ΣΔΙΤ διαχείρισης αποβλήτων των Κυκλάδων προχωρά ο ΦΟΔΣΑ Νοτίου Αιγαίου, μετά την ατελέσφορη διαγωνιστική διαδικασία για την κατασκευή της Μονάδας Επεξεργασίας Αποβλήτων του νησιού. Η νέα υποδομή σχεδιάζεται πλέον ως Μονάδα Ανάκτησης και Ανακύκλωσης (ΜΑΑ), στην περιοχή του ΧΥΤΑ Νάξου, ενώ ο προϋπολογισμός, η δυναμικότητα και το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί.
Τα στοιχεία αυτά προκύπτουν από την αναλυτική γραπτή απάντηση που έδωσε στο NaxosTimes ο Βασίλης Τσιαλιαμάνης, εκπρόσωπος Τύπου του ΦΟΔΣΑ Νοτίου Αιγαίου, στα πέντε ερωτήματα που θέσαμε με αφορμή το δημοσιογραφικό μας ρεπορτάζ για την εξαετή διαδρομή του έργου.
Στο δημοσίευμα της 4ης Οκτωβρίου, με τίτλο «ΜΕΑ Νάξου: Από την εξαγγελία του 2020 στη νέα αλλαγή σχεδιασμού – Τι συνέβη μέσα σε έξι χρόνια», το NaxosTimes είχε παρουσιάσει την πορεία του έργου από τις αρχικές εξαγγελίες έως τον διαγωνισμό του 2023, τις αλλεπάλληλες παρατάσεις, τον αποκλεισμό των δύο προσφορών και τις δικαστικές διαδικασίες που έφτασαν μέχρι το Συμβούλιο της Επικρατείας.
Στις απαντήσεις του, ο ΦΟΔΣΑ επιβεβαιώνει ότι ο προηγούμενος διαγωνισμός δεν κατέληξε σε ανάδοχο και ότι το έργο είχε απενταχθεί κατά τη μετάβαση στο νέο ΕΣΠΑ. Διευκρινίζει, ωστόσο, ότι η απένταξη δεν συνεπάγεται απώλεια της δυνατότητας χρηματοδότησης.
Παράλληλα, γνωστοποιεί ότι από τον περασμένο Ιούλιο προετοιμάζεται ο φάκελος για την προσθήκη της Νάξου στο ΣΔΙΤ Κυκλάδων, με στόχο να αξιοποιηθεί η διαγωνιστική διαδικασία που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη.
Στο 80% η δημόσια συμμετοχή του υφιστάμενου ΣΔΙΤ – Τι προβλέπεται για τη Νάξο
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναφορά στο χρηματοδοτικό σχήμα. Σύμφωνα με τον ΦΟΔΣΑ, το υφιστάμενο ΣΔΙΤ των Κυκλάδων έχει διαμορφωθεί με δημόσια συμμετοχή 80% και ιδιωτική συμμετοχή 20%, ενώ επιδιώκεται να ισχύσει αντίστοιχη αντιμετώπιση και για τη Νάξο.
Η οριστική χρηματοδοτική διάρθρωση, ωστόσο, θα καθοριστεί στον φάκελο που πρόκειται να υποβληθεί στη Διυπουργική Επιτροπή ΣΔΙΤ.
Το νέο μοντέλο αφορά την κατασκευή και λειτουργία της υποδομής σε βάθος 25ετίας, με επικαιροποίηση των τεχνικών και οικονομικών δεδομένων βάσει των αναγκών της Νάξου και των στόχων ανακύκλωσης και ανάκτησης αποβλήτων.
Παρά τη σχεδιαζόμενη αξιοποίηση του ΣΔΙΤ που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη, ο ΦΟΔΣΑ επισημαίνει ότι δεν μπορεί ακόμη να δοθεί συγκεκριμένη ημερομηνία ολοκλήρωσης της νέας μονάδας, πριν εγκριθεί ο σχετικός φάκελος και ενσωματωθεί το έργο στην υφιστάμενη διαδικασία.
Ανοιχτό παραμένει επίσης το ζήτημα των απαιτούμενων διοικητικών αποφάσεων για τον προηγούμενο διαγωνισμό. Όπως αναφέρεται στην απάντηση, απαιτούνται η ολοκλήρωση και ακύρωση της παλαιάς διαγωνιστικής διαδικασίας και οι αντίστοιχες προσαρμογές στις διοικητικές πράξεις που συνδέονται με το έργο.
Οι πέντε απαντήσεις του ΦΟΔΣΑ στο NaxosTimes
Παρατίθεται το πλήρες κείμενο της γραπτής απάντησης του ΦΟΔΣΑ Νοτίου Αιγαίου στα ερωτήματα που έθεσε το NaxosTimes:
Σε σχέση με τα ερωτήματα που τίθενται για την εξέλιξη της Μονάδας της Νάξου, είναι χρήσιμο να αποσαφηνιστούν εξαρχής δύο βασικά δεδομένα.
Ο προηγούμενος διαγωνισμός δεν κατέληξε σε ανάδοχο, μετά την ολοκλήρωση των προβλεπόμενων διοικητικών και δικαστικών διαδικασιών. Παράλληλα, το έργο είχε απενταχθεί στο πλαίσιο της μετάβασης από το ΕΣΠΑ 2014–2020 στο ΕΣΠΑ 2021–2027. Η απένταξη αυτή δεν σημαίνει ότι το έργο έπαψε να είναι επιλέξιμο για χρηματοδότηση, αλλά ότι απαιτούνταν νέα υποβολή του στο νέο χρηματοδοτικό πλαίσιο.
Με αυτά τα δεδομένα, αντί να ξεκινήσει από την αρχή μία νέα αυτοτελής διαδικασία δημοπράτησης και χρηματοδότησης, επιλέχθηκε να εξεταστεί η ένταξη της Νάξου σε μία ήδη ώριμη και εξελισσόμενη διαδικασία, το ΣΔΙΤ των Κυκλάδων.
1. Με ποιο ακριβώς σχήμα θα ενταχθεί η Νάξος στον νέο σχεδιασμό;
Η κατεύθυνση που ανακοινώθηκε από τον Γενικό Γραμματέα Συντονισμού και Διαχείρισης Αποβλήτων του ΥΠΕΝ είναι η ένταξη της Νάξου στο έργο ΣΔΙΤ που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη για τις υποδομές διαχείρισης αποβλήτων στο Νότιο Αιγαίο.
Ο ΦΟΔΣΑ Νοτίου Αιγαίου, ήδη από τον περασμένο Ιούλιο, προετοιμάζει και ωριμάζει τον σχετικό φάκελο, με όλες τις απαιτούμενες προσαρμογές σε τεχνικό, οικονομικό και χρηματοοικονομικό επίπεδο, προκειμένου να υποβληθεί στη Διυπουργική Επιτροπή ΣΔΙΤ.
Στόχος είναι η Μονάδα της Νάξου να ενσωματωθεί άμεσα στο υφιστάμενο έργο ΣΔΙΤ των Κυκλάδων, με την αναγκαία χρηματοδότηση και το κατάλληλο μοντέλο υλοποίησης.
Πρόκειται, επομένως, για αλλαγή του τρόπου υλοποίησης του έργου και όχι για εγκατάλειψή του.
2. Θα πρόκειται για ΜΕΑ ή για Μονάδα Ανάκτησης και Ανακύκλωσης;
Το νέο έργο αφορά μία σύγχρονη Μονάδα Ανάκτησης και Ανακύκλωσης (ΜΑΑ) και όχι απλώς την επανάληψη της προηγούμενης ΜΕΑ με διαφορετική ονομασία.
Το τεχνικό αντικείμενο προσαρμόζεται ήδη στα σημερινά δεδομένα και στους στόχους για αύξηση της χωριστής συλλογής, της ανακύκλωσης και της ανάκτησης και, αντίστοιχα, για περιορισμό των ποσοτήτων που οδηγούνται σε ταφή.
Σε ό,τι αφορά τη χωροθέτηση, η βασική κατεύθυνση δεν αλλάζει. Η νέα ΜΑΑ προβλέπεται και πάλι στην ευρύτερη περιοχή, όμορα του ΧΥΤΑ Νάξου, δηλαδή στην περιοχή όπου είχε σχεδιαστεί και η μονάδα του προηγούμενου διαγωνισμού.
3. Ποια θα είναι η δυναμικότητα και ποιος ο προϋπολογισμός της μονάδας;
Τα στοιχεία αυτά βρίσκονται σε διαδικασία οριστικοποίησης, καθώς με τον νέο φάκελο επικαιροποιείται συνολικά το τεχνικό, οικονομικό και χρηματοοικονομικό αντικείμενο του έργου.
Η δυναμικότητα της νέας μονάδας καθορίζεται εκ νέου με βάση τα επικαιροποιημένα στοιχεία παραγωγής αποβλήτων στη Νάξο, την έντονη εποχικότητα του νησιού, τις μελλοντικές ανάγκες και τους νέους στόχους για τη χωριστή συλλογή, την ανακύκλωση και την ανάκτηση.
Κρίσιμο εργαλείο σε αυτή τη διαδικασία είναι το Ολιστικό Σχέδιο Χωριστής Συλλογής του Νοτίου Αιγαίου, το οποίο αποτυπώνει την ανάπτυξη των επιμέρους ρευμάτων και τις ποσότητες που θα κατευθύνονται προς ανακύκλωση και ανάκτηση. Τα δεδομένα αυτά αποτελούν και τη βάση για την επικαιροποίηση του ΠΕΣΔΑ Νοτίου Αιγαίου και λαμβάνονται ήδη υπόψη στη διαμόρφωση του νέου τεχνικού αντικειμένου της Μονάδας της Νάξου.
Αντίστοιχα οριστικοποιείται και ο προϋπολογισμός, καθώς το μοντέλο ΣΔΙΤ δεν αφορά μόνο το κόστος κατασκευής αλλά συνολικά τον τρόπο υλοποίησης και λειτουργίας της υποδομής σε βάθος 25ετίας.
Ιδιαίτερα σημαντικό όμως είναι και το χρηματοδοτικό σκέλος. Το ΣΔΙΤ των Κυκλάδων έχει διαμορφωθεί με δημόσια συμμετοχή 80% και ιδιωτική συμμετοχή 20%, ποσοστό ιδιαίτερα ευνοϊκό για την υλοποίηση τέτοιων υποδομών. Η ένταξη της Νάξου επιδιώκεται να ακολουθήσει την ίδια χρηματοδοτική αντιμετώπιση, η οποία θα αποτυπωθεί οριστικά στον φάκελο που θα υποβληθεί στη ΔΕΣΔΙΤ.
Με την οριστικοποίηση του φακέλου, τα στοιχεία για τη δυναμικότητα, το τεχνικό αντικείμενο, τον προϋπολογισμό και το χρηματοδοτικό μοντέλο θα είναι πλέον διαθέσιμα και κοινοποιήσιμα.
4. Τι θα συμβεί με τον διαγωνισμό του 2023 και με τη χρηματοδότηση που είχε εξασφαλιστεί;
Ο διαγωνισμός του 2023 δεν μπορεί πλέον να οδηγήσει σε ανάθεση, καθώς μετά την ολοκλήρωση των σχετικών διαδικασιών δεν υπάρχει αποδεκτή προσφορά.
Ταυτόχρονα, η προηγούμενη χρηματοδοτική ένταξη αφορούσε το ΕΣΠΑ 2014–2020. Με τη μετάβαση στο ΕΣΠΑ 2021–2027, το έργο απεντάχθηκε, χωρίς να χάνει την επιλεξιμότητά του, και απαιτούνταν νέα υποβολή για χρηματοδότηση.
Με την αλλαγή του τρόπου υλοποίησης, από αυτοτελές δημόσιο έργο σε ένταξη σε ΣΔΙΤ, πρέπει να ληφθούν όλες οι απαραίτητες αποφάσεις από τα αρμόδια συλλογικά όργανα. Σε αυτές περιλαμβάνονται η ολοκλήρωση και ακύρωση της προηγούμενης διαγωνιστικής διαδικασίας, η έγκριση της υποβολής του νέου φακέλου στη ΔΕΣΔΙΤ, οι απαιτούμενες αλλαγές στο τεχνικό και χρηματοοικονομικό αντικείμενο, καθώς και οι αντίστοιχες προσαρμογές στην προγραμματική σύμβαση μεταξύ ΦΟΔΣΑ και Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου και στις λοιπές διοικητικές πράξεις που συνδέονται με το έργο.
Ακόμη και αν επιλεγόταν η συνέχιση του έργου ως αυτοτελούς δημόσιου έργου, θα απαιτούνταν προηγουμένως επικαιροποίηση του φυσικού και οικονομικού αντικειμένου, νέα χρηματοδοτική υποβολή και στη συνέχεια νέος διαγωνισμός.
Η επιλογή του ΣΔΙΤ επιτρέπει να αξιοποιηθεί μία διαδικασία που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη.
5. Ποιο είναι το νέο χρονοδιάγραμμα για την κατασκευή της μονάδας;
Ο ΦΟΔΣΑ έχει ήδη ξεκινήσει από τον Ιούλιο την προετοιμασία του νέου φακέλου, προκειμένου αυτός να υποβληθεί στη ΔΕΣΔΙΤ.
Με την έγκριση του έργου από τη ΔΕΣΔΙΤ, η Μονάδα της Νάξου θα ενσωματωθεί στην ήδη εν εξελίξει διαγωνιστική διαδικασία του ΣΔΙΤ Κυκλάδων, η οποία βρίσκεται σήμερα στη Β.Ι Φάση – Ανταγωνιστικός Διάλογος.
Αυτό είναι το κρίσιμο στοιχείο ως προς τον χρόνο: δεν θα απαιτηθεί να ξεκινήσει ένας νέος διαγωνισμός από το πρώτο στάδιο, αλλά η Νάξος θα ενταχθεί σε μία διαδικασία που ήδη βρίσκεται σε εξέλιξη.
Σε αυτή τη φάση δεν δύναται να δοθεί συγκεκριμένη ημερομηνία ολοκλήρωσης, πριν εγκριθεί ο νέος φάκελος και ενσωματωθεί το έργο στην υφιστάμενη διαδικασία. Η επιλογή, όμως, της συγκεκριμένης διαδρομής γίνεται ακριβώς για να περιοριστεί όσο το δυνατόν περισσότερο ο χρόνος μέχρι την ανάθεση και την υλοποίηση.
Ο στόχος είναι σαφής: να ολοκληρωθούν οι απαιτούμενες εγκρίσεις και προσαρμογές και να προχωρήσει η Νάξος σε μία σύγχρονη, χρηματοδοτημένη και υλοποιήσιμη υποδομή διαχείρισης αποβλήτων.
Κεντρική φωτογραφία αρχείου: Αεροφωτογραφία του ΧΥΤΑ Νάξου, στην ευρύτερη περιοχή του οποίου σχεδιάζεται η νέα Μονάδα Ανάκτησης και Ανακύκλωσης
Ακολουθήστε το naxostimes.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
