Ο περιφερειακός σύμβουλος κάνει λόγο για υποβάθμιση του λιμανιού, απώλεια αρμοδιοτήτων και σοβαρές επιπτώσεις στη βιώσιμη ανάπτυξη της Νάξου και των Μικρών Κυκλάδων
Την έντονη αντίθεσή του στην προοπτική κατάργησης του Δημοτικού Λιμενικού Ταμείου Νάξου εκφράζει ο περιφερειακός σύμβουλος Νοτίου Αιγαίου και γραμματέας του Περιφερειακού Συμβουλίου, Μιχάλης Φραγκίσκος. Σε εκτενές άρθρο του αναλύει τον στρατηγικό ρόλο των λιμανιών για την ανάπτυξη των νησιών και προειδοποιεί για τις συνέπειες που, όπως υποστηρίζει, θα έχει η υποβάθμιση του ΔΛΤΝ.
Η ανακοίνωση του με τίτλο «Δημοτική άγνοια ή πιλοτικό σχέδιο υφαρπαγής των λιμανιών»:
Είναι γνωστός ο καθοριστικός ρόλος που διαδραματίζουν τα λιμάνια στην οικονομική ζωή των νησιών και των παράκτιων περιοχών της χώρας μας, σε μια εποχή που η θαλάσσια διακίνηση επιβατών και το θαλάσσιο εμπόριο μεταφορών, αυξάνονται ραγδαία. Τα λιμάνια είναι οικονομικές μονάδες, επιχειρήσεις, που παράγουν θετικά οικονομικά αποτελέσματα, με την αξία τους να αποτιμάται αυξανόμενη συνεχώς.
Για την ορθή διαχείριση των λιμανιών έχει θεσμοθετηθεί η λιμενική πολιτική, ένα σύστημα κανόνων, διαδικασιών, που ορίζει και τους φορείς διοίκησης -εκμετάλλευσης των λιμανιών, τους στόχους, την απαιτούμενη επέκταση υποδομών. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχει διαμορφωθεί ευρωπαϊκή λιμενική πολιτική που περιορίζει το δημόσιο έλεγχο στα λιμάνια και προωθεί την ανταγωνιστικότητα.
Εθνική Λιμενική Πολιτική
Στην Ελλάδα αρμόδια για τη χάραξη και την εφαρμογή ολοκληρωμένης πολιτικής και στρατηγικής οργάνωσης λειτουργίας ανάπτυξης και αξιοποίησης των λιμανιών είναι η γενική γραμματεία ναυτιλίας και λιμένων του υπουργείου ναυτιλίας και νησιωτικής πολιτικής (ΥΝΑΝΠ). Στο πλαίσιο αυτό εκπονεί και επικαιροποιεί τη Στρατηγική Ανάπτυξης του Ελληνικού Λιμενικού Συστήματος.
Τα ελληνικά λιμάνια κατηγοριοποιούνται σε διεθνούς ενδιαφέροντος, εθνικής σημασίας, μείζονος ενδιαφέροντος και τοπικής σημασίας. Ορισμένα λιμάνια διέπονται από τον κανονισμό του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών ΤΕΝ-Τ, ενθαρρύνοντας τον ανταγωνισμό και τη συμμετοχή επενδυτών.
Το ελληνικό λιμενικό σύστημα, αποτελείται από 75 δημοτικά λιμενικά ταμεία (ΔΛΤ), 11 κρατικά λιμενικά ταμεία, 12 δημοτικά λιμενικά γραφεία (ΛΓ) και 13 Οργανισμούς Λιμένων.[1]
Λιμενικά Γραφεία υπάρχουν μόνο σε ηπειρωτικούς δήμους (πχ Αγιάς Λάρισας, Δέλτα, Νοτίου Πηλίου, Αλίμου κα), που έχουν πρόσβαση στη θάλασσα σε μικρά λιμάνια, με αλιευτικά – τουριστικά, επαγγελματικά ή ερασιτεχνικά σκάφη, χωρίς καθόλου ακτοπλοϊκές γραμμές ή με λίγες τοπικές ανταποκρίσεις. Τα μισά ΔΛΤ ανήκουν σε χερσαίους δήμους.
Το λιμάνι της Νάξου.
Το λιμάνι της Νάξου είναι μείζονος σημασίας και ανήκει στο ευρωπαϊκό δίκτυο ΤΕΝ-Τ, ως κόμβος του εκτεταμένου δικτύου. Στο Περιφερειακό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού του Νοτίου Αιγαίου, (μετά από τεκμηριωμένη παρέμβαση του δήμου κατά τη διαβούλευση), προτείνεται να αναβαθμιστεί στην κατηγορία λιμένων εθνικής σημασίας. Επίσης θεωρείται κομβικό που με την παραπέρα ανάπτυξη του πρωτογενούς τομέα, μπορεί να γίνει ένα ισχυρό διαμετακομιστικό κέντρο στην περιφέρεια. Μαζί με τα κομβικά λιμάνια της Ερμούπολης και της Ρόδου ανήκει στον προτεινόμενο «διαπεριφερειακού άξονα» σύνδεσης με την Αττική, την Κρήτη και το Βόρειο Αιγαίο.
Το νέο Ελληνικό κράτος είχε επενδύσει στο λιμάνι της Νάξου με την κατασκευή μεγάλων λιμενικών έργων, λόγω της εξαγωγικής του σημασίας (Σμύριδα, αγροτικά – κτηνοτροφικά προϊόντα, κρασί, ζώα, μάρμαρο, βιοτεχνικά). Έδωσε το κίνητρο να αναπτυχθεί η πρωτογενής παραγωγή, το εμπόριο, η ναυτιλία, τα ορυχεία-λατομεία, ο τουρισμός, δημιουργώντας θέσεις εργασίας και ευημερία, στηρίζοντας την κοινωνική συνοχή, ως ο βασικότερος παράγοντας της οικονομικής ανάπτυξης. Δεν είναι τυχαίο ότι το Γυμνάσιο Νάξου κτίστηκε με ειδικό τέλος που επέβαλε η κοινότητα Χώρας στα εξαγόμενα από το λιμάνι προϊόντα ή αντίστοιχα ο εναέριος σιδηρόδρομος με παρόμοιο εξαγωγικό τέλος.
Σήμερα το λιμάνι με δεκάδες ακτοπλοϊκά δρομολόγια εξυπηρετεί την συνεχώς αυξανόμενη τουριστική κίνηση επιβατών και αυτοκινήτων, την εισαγωγή των απαραίτητων διατροφικών ειδών, ζωοτροφών, καυσίμων και οικοδομικών υλικών. Επιπλέον τον αλιευτικό στόλο του νησιού και ερασιτεχνικά σκάφη. Και τελευταία τις νέες δραστηριότητες όπως τις ημερήσιες κρουαζιέρες και τις λίγες προσεγγίσεις κρουαζιερόπλοιων.
Συγχρόνως λειτουργούν και άλλα λιμάνια στον Απόλλωνα, Μουτσούνα, Αγία Άννα, τουριστικά καταφύγια στη Χώρα και Καλαντό και σκάλες στο Βόλακα, Πάνερμο, Αλυκό. Αντίστοιχα στις Μικρές Κυκλάδες λειτουργούν λιμάνια εξυπηρέτησης ακτοπλοΐας και καταφύγια.
Δημοτικό Λιμενικό Ταμείο Νάξου
Σύμφωνα με το Ελληνικό Λιμενικό Σύστημα ο φορέας διαχείρισης των λιμανιών του Δήμου Νάξου και Μικρών Κυκλάδων, είναι το Δημοτικό Λιμενικό Ταμείο Νάξου (ΔΛΤΝ). Εκτός από πέντε λιμάνια εξυπηρέτησης ακτοπλοΐας έχει 10 θέσεις εκμετάλλευσης σε λιμάνια με την εξυπηρέτηση σκαφών αναψυχής, τουριστικών ημερόπλοιων και επιπλέον την εκμετάλλευση – ενοικίαση της χερσαίας ζώνης.
Σήμερα το Δημοτικό Λιμενικό Ταμείο Νάξου έχει να αντιμετωπίσει πολλές προκλήσεις όπως:
Την πράσινη μετάβαση ως το 2030, τα προβλήματα που δημιουργεί το λιμάνι στη ζωή της πόλης, τους ελευθέρους – κατειλημμένους χώρους στην παραλία, την απομάκρυνση του λιμανιού ή την άμεση κατασκευή εμπορικού, ένα μεγαλεπήβολο Π.Ε.Α.Λ., τη συμμετοχή σε προσκλήσεις χρηματοδότησης, τα κρίσιμα έργα ασφάλειας του λιμανιού, την αυξανόμενη προσέγγιση πλοίων και αποβίβαση – επιβίβαση επιβατών και αυτοκινήτων του υπερτουρισμού, τον εκσυγχρονισμό της «μαρίνας» του λιμανιού, την προστασία της θάλασσας, τη λειτουργία και ανάπτυξη των υπολοίπων λιμανιών ιδιαίτερα των Μικρών Κυκλάδων και των όρμων που είναι εκτός διαχείρισης σήμερα.
Είναι γεγονός ότι το ΔΛΤ Νάξου δεν βρίσκεται σε λειτουργικό επίπεδο να αντιμετωπίσει τις παραπάνω προκλήσεις. Πλην όμως λειτουργεί ικανοποιητικά, με τις φιλότιμες προσπάθειες των εργαζομένων, όντως με προβλήματα που λύνονται εάν υπάρχει η βούληση της δημοτικής αρχής.
Η δημοτική αρχή με απουσία οράματος για την βιώσιμη ανάπτυξη των νησιών της, δεν κατανόησε ποτέ το ρόλο που μπορεί να παίξουν στην ανάπτυξη τα λιμάνια και το ΔΛΤΝ σε ένα ραγδαία αναπτυσσόμενο τουριστικά τοπίο, την διαφορετική του φύση του ΛΤ ως αυτοδιοίκητο νομικό πρόσωπο και την μεγάλη οικονομική αξία του συνόλου των λιμανιών του Δήμου. Το αντιμετώπιζε μόνο ως μέσο διάθεσης προνομιακών χώρων στους επαγγελματίες των παραλιών, διάθεσης σημείων πρόσδεσης επαγγελματικών ή ερασιτεχνικών σκαφών και ημερόπλοιων. Δεν κατανόησε την θέση του λιμανιού στο Ελληνικό Λιμενικό Σύστημα, στο χωροταξικό της ΠΝΑ, στο ευρωπαϊκό δίκτυο ΤΕΝ-Τ, στο πλαίσιο της εθνικής και ευρωπαϊκής λιμενικής πολιτικής.
Η απόφαση κατάργησης του ΔΛΤΝ.
Λόγω του πολιτικού ελλείματος, ή πιθανόν σκόπιμα, το ΔΛΤΝ παραμελήθηκε, δεν στηρίχθηκε όσο απαιτούσαν οι συνθήκες, αποδομήθηκε και απαξιώθηκε από τον ίδιο το δήμο, ώσπου αποφασίζεται η κατάργησή του, ως αυτοεκπληρούμενη προφητεία, και στη συνέχεια η υποβάθμισή του σε Λιμενικό Γραφείο.
Η απόφαση αυτή ισοδυναμεί με την απεμπόληση του ακτοπλοϊκού λιμενικού έργου, του επαγγελματικού γιώτινγκ, με τον περιορισμό του Δήμου στη διαχείριση της χερσαίας ζώνης των λιμανιών (στην ενοικίαση χώρων στους επαγγελματίες) και των θέσεων πρόσδεσης μικρών σκαφών. Ακριβώς αυτή είναι πρακτικά η αρμοδιότητα των ΛΓ σε όλη την Ελλάδα. Ισοδυναμεί με απεμπόληση διότι οι κύριες λιμενικές αρμοδιότητες αργά ή άμεσα, λόγω της αδυναμίας διαχείρισης τους από το ΛΓ, θα καλυφθούν από ένα νέο φορέα κρατικό ή ιδιωτικό, ακόμα και από όμορα ΛΤ αν το επιθυμούν. Ας μη ξεχνάμε το ενδιαφέρον της AMAZON για την μαρίνα.
Επειδή έχει προηγηθεί συζήτηση για το θέμα, και τα επιχειρήματα που αναφέρονται στο κείμενο συζητιόνται καιρό δημόσια, δεν μπορεί να στοιχειοθετηθεί η άγνοια του ΔΣ για την σημασία των λιμανιών και του ΔΛΤΝ, αγνοώντας την πιθανή εξέλιξη με εμπλοκή άλλου φορέα. Τείνουμε να πιστεύουμε ότι πρόκειται για πιλοτικό κυβερνητικό σχέδιο υφαρπαγής του φιλέτου των λιμανιών, αφήνοντας στους Δήμους ψίχουλα, με πρόθυμο πιλότο τον Δήμο Νάξου.
Η προσθήκη στο νέο κώδικα της Τ.Α. της εύκολης διάλυσης ενός ΔΛΤ χωρίς τη γνώμη του ΥΝΑΝΠ, δείχνει τις κυβερνητικές προθέσεις. Η παραπέρα θετική ή αρνητική αντίδραση του ΥΝΑΝΠ, θα ξεκαθαρίσει αν πρόκειται για κυβερνητικό σχεδιασμό υφαρπαγής των λιμανιών ή αν θα συμμορφώσει την απόφαση του Δήμου με τη Στρατηγική Ανάπτυξης του Ελληνικού Λιμενικού Συστήματος.
Ανεξάρτητα από το λόγο, τις προθέσεις της Δημοτικής Αρχής, η απόφαση κατάργησης του ΔΛΤΝ, εφόσον υλοποιηθεί, δεν θα είναι απλά ένα τραγικό λάθος. Θα είναι μια ενέργεια με βαριές αρνητικές ανεπίστρεπτες επιπτώσεις στη βιώσιμη ανάπτυξη της Νάξου και των νησιών. Με ανυπολόγιστη ζημία στη κοινωνία και το περιβάλλον.
Η λύση στα υπαρκτά προβλήματα του Ταμείου είναι η κυβερνητική πολιτική στελέχωσης και ενίσχυσης του, η εκπόνηση σχεδίου βιώσιμης ανάπτυξης, αξιοποίησης όλων των λιμανιών, με προσθήκη νέων τουριστικών – αλιευτικών καταφυγίων, με διάθεση των κερδών στην κοινωνία σε επενδύσεις ασφαλών υποδομών, με ένα νέο κεντρικό πράσινο λιμάνι, με ελεύθερους χώρους κοινωνικής συνάθροισης στην παραλία, απελευθέρωση της πόλης από την αποβίβαση-επιβίβαση των αυτοκινήτων, την ανάπτυξη των περιφερειακών λιμανιών, προστασία της θάλασσας, με δημοκρατική αξιοκρατική διοίκηση συμμετοχής φορέων και πολιτών.
[1] GrePort, Report on Greek Ports edition 2024 Γ. Βαγγέλας, Θ. Πάλλης
Μιχάλης Φραγκίσκος
Περιφερειακού Συμβούλου Νοτίου Αιγαίου,
Γραμματέα Περιφερειακού Συμβουλίου
Ακολουθήστε το naxostimes.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
