Τι δεν είπε και τι δεν άκουσε ο Γιάννης Μανιάτης στη Νάξο – Τα ερωτήματα που έμειναν αναπάντητα και οι προτάσεις της ΕΑΣ Νάξου
Η χθεσινή ομιλία στη Νάξο του ευρωβουλευτή και πρώην υπουργού, καθηγητή Γιάννη Μανιάτη, γνώστη σε βάθος αυτού του αντικειμένου, και κυρίως οι απαντήσεις που έδωσε, άφησαν περισσότερα ερωτήματα να αιωρούνται στο «Ιάκωβος Καμπανέλλης», σχετικά με τη (μη) ύπαρξη εθνικής και ευρωπαϊκής πολιτικής. Μιας πολιτικής που θα είναι συνεκτική, κατασταλαγμένη- αν και οι καιροί είναι περισσότερο αβέβαιοι και τρικυμιώδεις από ποτέ-, διακομματική, συγκεκριμένη, με ενεργό συμμετοχή των κοινωνιών, ουσιαστικό διάλογο και αποφασιστική συμβολή τους στις επιλογές.
Προ πάντων, η μη εξειδίκευση στα σχετικά ναξιακά θέματα έδειξε ανυπαρξία η αδυναμία ενημέρωσης του πρωτοεπισκεπτόμενου το νησί ομιλητή, εκ μέρους των διοργανωτών και οικοδεσποτών. Οι γενικότητες, οι αναδρομές στο ένδοξο πασοκικό παρελθόν, σε άλλες πολιτικοοικονομικές συνθήκες, οι θέσεις ενός κόμματος ή ενός πολιτικού προσώπου, οι αοριστολογίες, τα κενά και οι παλινωδίες της ευρωπαϊκής και ελληνικής πολιτικής δεν ωφελούν.
Δεν μπορεί επίσης οι περιβαλλοντικές, κοινωνικές, επαγγελματικές, επιστημονικές, συνδικαλιστικές οργανώσεις, οι αυτοδιοικητικοί, πλην σποραδικών, επιλεκτικών εξαιρέσεων, να λείπουν από αυτές τις καίριες και ζωτικές για έναν τόπο συζητήσεις.
Πέρα όμως από όσα ειπώθηκαν στην εκδήλωση, ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν και όσα δεν συζητήθηκαν, παρότι συνδέονται άμεσα με τις ανάγκες και τις προοπτικές της Νάξου. Στο πλαίσιο αυτό, επικοινωνήσαμε με την Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών Νάξου, ζητώντας να καταγράψουμε τις θέσεις, τις προτάσεις και τα ζητήματα που θα έθετε στον κ. Μανιάτη, εάν κατά την παραμονή του στο νησί είχε πραγματοποιηθεί συνάντηση με τη διοίκησή της.
Οι απαντήσεις αναδεικνύουν μια σειρά συγκεκριμένων θεμάτων, από το ενεργειακό κόστος της αγροτικής παραγωγής και τις δυνατότητες αξιοποίησης των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας μέχρι τον χωροταξικό σχεδιασμό, τη διαχείριση του νερού και τις αναγκαίες υποδομές.
Στον πρωτογενή τομέα, η ΕΑΣ Νάξου, ως δυναμική συνεταιριστική οργάνωση (που η παρουσία της υποβαθμίσθηκε), έχει συγκεκριμένες επεξεργασίες, πρωτοβουλίες και προτάσεις, που έχουν διαχρονικά διατυπωθεί αρμοδίως και δημοσίως. Γι’ αυτές έχει αγωνιστεί και θα εξακολουθεί να αγωνίζεται-όπως μας διαβεβαιώνουν διοικητικά στελέχη της- με συνέπεια και σθένος, με… μανιάτικο πείσμα, γιατί τα ενεργειακά ζητήματα την αφορούν άμεσα, όπως και καθένα από τους παραγωγούς του πρωτογενούς τομέα του νησιού μας. Και με αυτά τα θέματα δεν παίζει …διπλωματικά η άλλα παιχνίδια.
Στο πλαίσιο αυτό, μπορεί να αναφέρει κανείς τα εξής επιμέρους ζητήματα:
Α. Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας
Οι ενεργειακές υποδομές είναι ζωτικές για τον πρωτογενή τομέα της Νάξου, όχι μόνο για τη μείωση του αβάσταχτου παραγωγικού και λειτουργικού κόστους που έχουν η ΕΑΣ Νάξου και ατομικά οι αγροτοκτηνοτρόφοι μας, αλλά και για την αξιοποίηση των παραγωγικών δυνατοτήτων που έχει το νησί, στο πλαίσιο της βιώσιμης ανάπτυξης. Η «ενέργεια στην υπηρεσία της παραγωγής και της παραγωγικότητας της χώρας», ως εθνικός στόχος, κ. Μανιάτη, πώς θα βρει ανταπόκριση στη Νάξο;
Η νησιωτικότητα, με ό,τι συνεπάγεται, είναι ένας παραπάνω λόγος για την ιδιαίτερη αντιμετώπιση του ενεργειακού προβλήματος στα νησιά μας. Δίκαιη μετάβαση σημαίνει να υπολογίζουμε τις δυσκολίες του νησιωτικού πληθυσμού, εκτός από την ενίσχυση των οικονομικά ασθενέστερων και ευάλωτων νοικοκυριών. Τα στοιχεία της Eurostat, που έχουν περιφερειακή αναφορά για τη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό, δεν αποτυπώνουν τη χωρική πραγματικότητα, ανά αυτοδιοικητικό μικροκύτταρο.
Πώς, συγκεκριμένα, η νησιωτικότητα θα μεταβολιστεί από πρόβλημα σε ευκαιρία (από μειονέκτημα, θεωρητικά, σε πλεονέκτημα, όπως είπε επί λέξει ο κ. Μανιάτης; Δεν υπήρχαν εξειδικευμένες προτάσεις, πλην, ίσως, του τοπικού ενεργειακού μερίσματος και της ανάγκης διπλασιασμού των αντισταθμιστικών οφελών. Συγκεκριμένη θέση δεν αποτελεί η αόριστη παραπομπή στις διαβουλεύσεις με τις τοπικές κοινωνίες, οι οποίες αρνούνται, με όποια λεκτική επένδυση, την εκτέλεση έργων πράσινης μετάβασης και παραπέμπει η μία στην άλλη. Το ακρωνύμιο, που περιγράφει το σχετικό «σύνδρομο», το είπε αγγλικά-ζητώντας συγγνώμη!- ο κ. Μανιάτης: Nimby (Not in My Back Yard)!
Όπως και για την εξάρτηση, χρησιμοποίησε αρχικά την αγγλική λέξη dependency, ίσως για σημειολογικούς λόγους!
1. Μονάδα Βιοαερίου: Η ΕΑΣ Νάξου, όσο γνωρίζω, έκανε εδώ και χρόνια, μεθοδικές ενέργειες για κατασκευή μονάδας βιοαερίου, αλλά η ένταξή της σε ευρωπαϊκή χρηματοδότηση σκόνταψε σε γραφειοκρατικά εμπόδια του υπουργείου Ενέργειας και Περιβάλλοντος επί υπουργίας Γιώργου Σταθάκη. Δεν βρήκε από τότε άλλη ευρωπαϊκή ευκαιρία ή επενδυτή που να θέλει και να μπορεί να κάνει αυτή την πράσινη επένδυση, με αμοιβαίο φυσικά όφελος, της ΕΑΣ και του ίδιου.
Η Νάξος έχει πολλές και ικανές πηγές βιομάζας για την παραγωγή καθαρής ενέργειας: ζωικά απόβλητα (κοπριά και υπολείμματα από την κτηνοτροφία), φυτική ύλη (κλαδέματα, άχυρα, υπολείμματα καλλιεργειών), φύκια, απορρίμματα (από άχρηστες πατάτες π.χ., υπολείμματα εστίασης) και βιομηχανικά απόβλητα (τυρόγαλο των τυροκομείων, απόβλητα των ελαιοτριβείων, υπολείμματα από σφάγια).
2. Ανεμογεννήτριες: Η ΕΑΣ είναι ιδιοκτήτης δύο ανεμογεννητριών εδώ κοντά, στις Εγκαρές. Πασχίζει να βρει τρόπο, γραμμή, πηγή χρηματοδότησης για την ανάπτυξη ολίγων ακόμη ανεμογεννητριών που θα αξιοποιούν ήπια το αιολικό δυναμικό της περιοχής, στο πλαίσιο του χωροταξικού σχεδιασμού των ΑΠΕ, και θα συμβάλλουν στον περιορισμό του ενεργειακού κόστους της Ένωσης. Αν και έχει ξεπεραστεί, όπως μας είπε ο κ. Μανιάτης, το όριο που έχει θέσει μέχρι το 2030 για τα «ανανεώσιμα» η Ελλάδα, με βάση και τις εκκρεμούσες επενδύσεις ιδιωτών!
3. Φωτοβολταϊκά: Η ΕΑΣ Νάξου είναι ιδιοκτήτης ενός κτήματος 10-12 στρεμμάτων κοντά στο τυροκομείο της, που σκοπεύει να το αξιοποιήσει σχετικά, αναζητώντας πρόγραμμα χρηματοδότησης. Σημειώνω ότι υπάρχει μεγάλη δυσκολία εύρεσης γης, λόγω της τουριστικής μεγέθυνσης, του υπερτουρισμού που έθιξε ο κ. Μανιάτης, αναφέροντας τη Βενετία και τη Βαρκελώνη (λόγω των αποτρεπτικών μέτρων που έλαβαν για τον υπερτουρισμό), ενώ πιο πειστικό θα ήταν να ρίξει το βλέμμα του σε κάποια αγκομαχούντα από το τουριστικό βάρος κυκλαδονήσια. Πώς είναι βέβαιος ότι η Νάξος δεν έχει υπερβεί τη «φέρουσα ικανότητά» της;
Εδώ θα προσθέσω ότι οι ενεργειακές κοινότητες που έχουν θεσμοθετηθεί από το 2018 πρέπει κάποτε να προχωρήσουν, όπως επισήμανε και ο αερολιμενάρχης της Νάξου. Και η ΕΑΣ Νάξου θα μπορούσε να μπει σε αυτή τη διαδικασία με τοπικές συνεργασίες. (Το ποσοστό παραγωγής με αυτά τα σχήματα, της Γερμανίας 41%, έναντι 5% της Ελλάδας, μου έκανε τεράστια εντύπωση).
Β. Χωροταξικό: Το Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο για τη Νάξο και το Ειδικό για τα μικρά νησιά του Δήμου μας είναι σε εξέλιξη, αν και καρκινοβατούν.
Αυτό αφορά την περιβαλλοντική συζήτηση, ως προς το θέμα των χρήσεων γης (δασικά, χορτολιβαδικά, περιοχές Natura, σχέδια βόσκησης). Είναι εξόχως περιβαλλοντικό ζήτημα.
Γ. Περιβάλλον και άρδευση: Το υδρευτικό πρόβλημα είναι σοβαρότατο πρόβλημα, παραγωγικό και περιβαλλοντικό, ειδικά για τα νησιά μας. Οι ακριβές αφαλατώσεις δεν μπορεί να λύσουν το αρδευτικό πρόβλημα και μάλιστα σε καλλιέργειες που θέλουν πολύ νερό.
Ο Δήμος Νάξου και Μικρών Κυκλάδων εκπονεί Γενικό Σχέδιο Ύδρευσης (Masterplan Ύδρευσης) με την τεχνική υποστήριξη του Δικτύου Αειφόρων Νήσων (ΔΑΦΝΗ). Η άρδευση, δυστυχώς, δεν αναδεικνύεται σαν αυτοτελής συνιστώσα, σε αυτό το Σχέδιο. Ελπίζουμε να συνυπολογιστεί στην τελική μελέτη, ώστε να έχουμε ολιστικό σχεδιασμό των υδατικών αναγκών που αποτελούν συγκοινωνούντα δοχεία για τη ζωή στο νησί. Χρειάζονται συνδυασμένες, καίριες, γρήγορες και αποτελεσματικές δράσεις.
Εδώ δεν μπορώ να μην αναφέρω το δικό μας γεφύρι της Άρτας, το Φράγμα του Τσικαλαριού. Το έργο εντάχθηκε για πρώτη φορά στις 30/7/2009, δηλαδή πριν από 17 χρόνια, στο Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης 2007-2013. Τότε προβλεπόταν η συλλογή στο Φράγμα 3 εκατ. κυβικών μέτρων νερού. Τώρα με την οξυνση της κλιματικής κρίσης είναι πολύ πιο δύσκολα τα πράγματα.
Υπήρχε επίσης η πρόβλεψη κατασκευής αρδευτικών δικτύων που θα κάλυπταν 10.500 στρέμματα γεωργικών εκτάσεων του Λιβαδιού της Νάξου, οι οποίες σήμερα αρδεύονται με γεωτρήσεις και πηγάδια που έχουν υφαλμυριστεί. Αν δεν γίνουν τα δίκτυα, το Φράγμα, αν ποτέ κατασκευαστεί και παρά τη διασπάθιση χρημάτων, θα είναι άχρηστο για την άρδευση. (Το θέμα δεν πήγε στην Ευρωβουλή, παρά τις προσπάθειες της ΕΑΣ Νάξου).
Χρειάζονται, βέβαια, εκτός από νέες υποδομές, αποτελεσματική διαχείριση των αποθεμάτων και εξοικονόμηση του νερού. Ως προς τις νέες υποδομές, η ΕΑΣ Νάξου περατώνει τον Βιολογικό του τυροκομείου για παραγωγή νερού προς άρδευση.
Και αυτό το ζήτημα, όπως αντιλαμβάνεσθε, είναι εξόχως περιβαλλοντικό.
Ένας… Μανιάτης δεν φέρνει την άνοιξη. Αλλά και αυτός θα πρέπει να κατοπτεύει, να ανιχνεύει, να μελετά πολύπλευρα και συμπεριληπτικά τις ιδιαιτερότητες και τις ανάγκες και απαιτήσεις μιας περιοχής, πριν την επισκεφθεί, για να αποφεύγει τη γενικολογία και να είναι ουσιαστικός, πειστικός και αποτελεσματικός ο τεχνοκρατικός και πολιτικός λόγος που αρθρώνει και εκπέμπει.
Ακολουθήστε το naxostimes.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
