Σύλλογος Μηχανικών Νάξου για ΑΠΕ: «Η ορεινή Νάξος θα αλλάξει με τρόπο μη αναστρέψιμο» – Ζητά επανεξέταση του Χωροταξικού

Ο Σύλλογος στηρίζει την προσφυγή του Δήμου στο ΣτΕ και προειδοποιεί για τις επιπτώσεις στην ορεινή Νάξο – Τι αναφέρει για τα ήδη αδειοδοτημένα έργα, το όριο του 4%, το τοπίο και τις μεταβατικές διατάξεις

Την επανεξέταση του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας ζητά ο Σύλλογος Μηχανικών Νάξου, εκφράζοντας σοβαρές επιφυλάξεις για τις επιπτώσεις που, όπως επισημαίνει, μπορεί να έχει η εφαρμογή του στη Νάξο και ιδιαίτερα στη Δρυμαλία.

Με αφορμή την ημερίδα που διοργανώνει ο Δήμος Νάξου και Μικρών Κυκλάδων και την απόφασή του να προσφύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας, ο Σύλλογος τοποθετείται αναλυτικά για το νέο πλαίσιο.

Μεταξύ άλλων, εστιάζει στις μεταβατικές διατάξεις για ήδη αδειοδοτημένα έργα, στην εξαίρεση της πεδινής Νάξου από νέες εγκαταστάσεις και στη συγκέντρωση της δυνατότητας ανάπτυξης νέων ΑΠΕ στη Δρυμαλία, στις επιπτώσεις στο τοπίο, αλλά και στο ζήτημα της αποκατάστασης των περιοχών μετά το τέλος του κύκλου ζωής των εγκαταστάσεων.

Ιδιαίτερη αναφορά κάνει ο Σύλλογος στο όριο κάλυψης του 4% στη Δρυμαλία, το οποίο, σύμφωνα με τους υπολογισμούς που παραθέτει, θα μπορούσε να αντιστοιχεί σε περίπου 90 ανεμογεννήτριες συνολικού ύψους 150 μέτρων, ενώ σημειώνει ότι στη Νάξο έχουν ήδη αδειοδοτηθεί δύο πάρκα με συνολικά 29 ανεμογεννήτριες, πέραν εκείνων της Κορώνου και των Εγγαρών.

Ο Σύλλογος δηλώνει ότι τάσσεται υπέρ της προώθησης των ΑΠΕ και των στόχων μείωσης των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, υπογραμμίζει όμως ότι η ενεργειακή μετάβαση πρέπει να γίνεται με προστασία της βιοποικιλότητας, του τοπίου και της πολιτιστικής κληρονομιάς και με δίκαιο τρόπο για τις τοπικές κοινωνίες και οικονομίες. Παράλληλα, συντάσσεται με την ομόφωνη απόφαση του Δήμου για προσφυγή στο ΣτΕ και καταθέτει σειρά συγκεκριμένων αιτημάτων.

Αναλυτικά, η ανακοίνωση του Συλλόγου Μηχανικών Νάξου:

Ενόψει της ημερίδας που διοργανώνει ο Δήμος Νάξου και Μικρών Κυκλάδων, καθώς και της προσφυγής του στο Συμβούλιο της Επικρατείας, ο Σύλλογος Μηχανικών συζήτησε το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας ανάμεσα στα μέλη του.

Είμαστε προφανώς θετικοί στην προώθηση της χρήσης ενέργειας από ΑΠΕ και συντασσόμαστε με τους διεθνείς στόχους για την μείωση των εκπομπών CO2. Προϋπόθεση όμως είναι η ενεργειακή μετάβαση να μην γίνεται εις βάρος της βιοποικιλότητας, του τοπίου και της πολιτιστικής κληρονομιάς, ενώ θα πρέπει να γίνεται με δίκαιο τρόπο για τοπικές κοινωνίες και οικονομίες.

Ως προς την ΚΥΑ, αυτή αντικαθιστά την αντίστοιχη του 2008, η οποία ήταν λιγότερο αυστηρή και με βάση εκείνη έχουν αδειοδοτηθεί πάρα πολλά έργα, δημιουργώντας πολλά προβλήματα που κλόνισαν την πίστη των πολιτών προς το συγκεκριμένο εγχείρημα.

Μεταβατικές διατάξεις:
Το πιο σημαντικό πρόβλημα είναι ότι το νέο ΕΧΠ, στις μεταβατικές του διατάξεις, επιτρέπει την υλοποίηση όσων έργων είναι σε οποιοδήποτε στάδιο αδειοδότησης μέχρι την δημοσίευσή του, με βάση το παλιό καθεστώς και αυτά τα έργα είναι δυστυχώς πολλά. Ήδη σήμερα, καλύπτονται οι στόχοι που έχουν τεθεί για το 2030 ως προς το ποσοστό παραγωγής ενέργειας από ΑΠΕ, ενώ αν υλοποιηθούν τα έργα που είναι σε στάδιο αδειοδότησης με το παλιό καθεστώς θα καλύπτουν 3 φορές τους στόχους του 2030 και 2 φορές τους στόχους του 2050, ως προς το ποσοστό παραγωγής ενέργειας από ΑΠΕ. Ειδικά στη Νάξο είναι αδειοδοτημένα ήδη δύο πάρκα με 29 συνολικά ανεμογεννήτριες πέραν αυτών της Κορώνου και των Εγγαρών. Ενώ μάλιστα οι Α/Γ που υπάρχουν ήδη έχουν ύψος 50μ. οι νέες προβλέπεται να έχουν ύψος πολύ μεγαλύτερο. Διαπιστώνουμε επομένως ότι στόχος εν τέλει της Ελλάδας δεν είναι απλώς να καλύψει τις ενεργειακές της ανάγκες από ΑΠΕ αλλά να εξάγει ενέργεια σε τρίτες χώρες. Αυτό όμως γίνεται χωρίς να έχουν αξιολογηθεί οι επιπτώσεις από τις εγκαταστάσεις των ΑΠΕ που έχουν εγκατασταθεί μέχρι σήμερα ούτε να γίνεται οποιαδήποτε αξιολόγηση για τις επιπτώσεις αυτών που θα εγκατασταθούν στο μέλλον. Το οξύμωρο είναι ότι την ίδια στιγμή που αναπτύσσονται με ανεξέλεγκτο τρόπο οι ΑΠΕ, συζητιέται η εξόρυξη ορυκτών καυσίμων νοτίως της Κρήτης και στο Ιόνιο.

Μονοδιάστατη προσέγγιση:
Αξιολογώντας συνολικά την ΚΥΑ ως προς τα νέα έργα ΑΠΕ, διαπιστώνουμε ότι αυτή έχει μια μονοδιάστατη προσέγγιση με προτεραιότητα τις μεγάλης βιομηχανικής κλίμακας ΑΠΕ. Θεωρούμε πως η σωστή προσέγγιση θα ήταν ένα συνολικό πλαίσιο ενεργειακού σχεδιασμού, συμβατού με το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα, που θα περιελάβανε και τις ΑΠΕ. Αυτό θα παρουσίαζε τις σημερινές και μελλοντικές ανάγκες, τους στόχους εξοικονόμησης ενέργειας, τους στόχους παραγωγής ενέργειας από ΑΠΕ και με βάση αυτά τα δεδομένα θα χαράσσονταν οι επιμέρους πολιτικές, δίνοντας προτεραιότητα σε μικρότερης κλίμακας εγκαταστάσεις (κλίμακα κτιρίου – ενεργειακές κοινότητες).

Οριζόντιες ρυθμίσεις – αυθαίρετες παραδοχές

Ένα άλλο χαρακτηριστικό του ΕΧΠ είναι οι οριζόντιες ρυθμίσεις για όλη τη χώρα με μερικές κατηγοριοποιήσεις κυρίως μεταξύ των ηπειρωτικών και νησιωτικών περιοχών. Θεωρούμε πιο σωστό το ΕΧΠ να έδινε κάποιες γενικές κατευθύνσεις και στη συνέχεια τα ΤΠΣ που εκπονούνται αυτή την περίοδο σε όλη τη χώρα να λαμβάνανε υπόψη τα ειδικά χαρακτηριστικά της κάθε περιοχής και να γινότανε μέσω αυτών η χωροθέτηση και των ΑΠΕ.

Ένα άλλο πρόβλημα είναι ότι το ΕΧΠ για τις ΑΠΕ βασίζεται σε ορισμένες αυθαίρετες παραδοχές. Για παράδειγμα ο επιμερισμός του χώρου ανά δημοτική ενότητα είναι άστοχος ειδικά στο νησιωτικό χώρο. Κάθε νησί (εκτός των πολύ μεγάλων) είναι μια αυτοτελής περιβαλλοντική, τοπιακή, οικονομική οντότητα και η διαίρεσή όπως συμβαίνει στη Νάξο είναι άστοχη και αυθαίρετη. Αυθαίρετο επίσης είναι και το εμβαδόν των 300χλμ2 όπου νησιά μικρότερα από αυτό το μέγεθος εξαιρούνται από την εγκατάσταση νέων ΑΠΕ, όπως και το μέγιστο ποσοστό κάλυψης 4% ανά δημοτική ενότητα στον νησιωτικό χώρο, χωρίς να διευκρινίζεται πως ακριβώς υπολογίζεται. Τέλος, στα νησιά, ως βασικό στοιχείο που χρήζει προστασίας ορίζεται ο τουρισμός και γι’ αυτό εξαιρούνται οι περιοχές Α και Β τουριστικής ανάπτυξης. Αυτές οι αυθαίρετες παραδοχές προκαλούν σημαντικά προβλήματα, που αφορούν και τη Νάξο:

• Βάσει του κριτηρίου της έκτασης και της προστασίας του τουρισμού, οι μόνες περιοχές στις Κυκλάδες στις οποίες θα επιτρέπονται νέες εγκαταστάσεις ΑΠΕ είναι η Άνδρος και η Δρυμαλία. Επομένως δύο μόνο περιοχές θα επιβαρυνθούν ένα δυσανάλογο ποσοστό από τις νέες ΑΠΕ.

• Καθώς η πεδινή Νάξος ανήκει στη Β ζώνη τουριστικής ανάπτυξης εξαιρείται και νέες ΑΠΕ επιτρέπονται μόνο στη Δρυμαλία. Με τον τρόπο όμως δεν προστατεύεται ο τουρισμός της Νάξου αφού το νησί είναι ένας ενιαίος προορισμός. Οι Α/Γ θα φαίνονται και από την πεδινή Νάξο, τα τοπία της ορεινής Νάξου που διαφοροποιούν το νησί από τα υπόλοιπα και το κατατάσσουν στους αυθεντικούς τουριστικούς προορισμούς θα υποβαθμιστεί, ενώ παράλληλα οι υπόλοιπες οικονομικές δραστηριότητες του νησιού όπως η αγροτική παραγωγή της Δρυμαλίας δεν λαμβάνονται καθόλου υπόψη.

• Το ποσοστό 4% στη Δρυμαλία αντιστοιχεί περίπου σε 90 Α/Γ συνολικού ύψους 150μ. ή περισσότερες μικρότερου ύψους, οι οποίες αναπόφευκτα αναπτύσσονται γραμμικά κατά μήκος των κορυφογραμμών. Αν ληφθούν υπόψη και τα συνοδά έργα οδοποιίας, η ορεινή Νάξος όπως την ξέρουμε και όπως αυτή έχει διαμορφωθεί από τη φύση και τον άνθρωπο θα αλλάξει με τρόπο μη αναστρέψιμο.

Προστασία του τοπίου

Εκ πρώτης όψεως το ΕΧΠ λαμβάνει σοβαρά υπόψη το τοπίο και ειδικά στις νησιωτικές περιοχές προβλέπεται μελέτη τοπίου για κάθε μια από τις νέες εγκαταστάσεις. Η μέθοδος όμως αξιολόγησης των παρεμβάσεων στο τοπίο εξειδικεύεται στα παραρτήματα και προβλέπεται να γίνεται με έναν οριζόντιο μηχανιστικό τρόπο, τον οποίο δεν έχουμε συναντήσει πουθενά αλλού, ο οποίος απλώς ρυθμίζει αποστάσεις, χωρίς όμως να λαμβάνει υπόψη τη γεωμορφολογία, την κλίμακα, τη φύτευση, το χρώμα, τις ανθρωπογενείς παρεμβάσεις που συνθέτουν ένα τοπίο. Ανεμογεννήτριες ύψους 150μ. σε ένα νησί μεγίστου ύψους 1000μ. δεν μπορεί να αξιολογηθούν ως προς την παρέμβαση στο τοπίο μόνο βάσει κάποιων αποστάσεων. Ορθότερο θα ήταν ο προσδιορισμός των θέσεων μέσω των ΤΠΣ, τα οποία μελετούν τον κάθε τόπο ξεχωριστά και να λαμβάνουν υπόψη και τα συνοδά έργα των ανεμογεννητριών όπως η διάνοιξη οδών, εκσκαφές επιχώσεις κοκ.

Επιμέρους ζητήματα

Ειδικά στη Νάξο ο κόσμος είναι πολύ επιφυλακτικός απέναντι στις ΑΠΕ λόγω της κακής μέχρι τώρα εμπειρίας. Αφενός στην Κόρωνο δεν τηρήθηκαν οι υποσχέσεις της εταιρίας προς τις κοινότητες της ορεινής Νάξου ως προς τα ανταποδοτικά οφέλη, ενώ στις Εγγαρές, όπου οι ανεμογεννήτριες ολοκλήρωσαν τον κύκλο ζωής τους και είναι πλέον ανενεργές δεν απομακρύνονται, ούτε αποκαθίσταται το τοπίο. Τίθεται εύλογα το ερώτημα πως θα εξασφαλιστεί η απομάκρυνση των Α/Γ μετά την ολοκλήρωση του κύκλου ζωής τους;

Ανησυχία προκαλεί επίσης και η εγκατάσταση υποδομών αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας οι οποίες μπορούν να τοποθετηθούν αφενός οπουδήποτε, αφετέρου είναι επικίνδυνες για πρόκληση άσβεστης πυρκαγιάς.

Εν τέλει

Οι παραπάνω λόγοι μας κάνουν να θεωρούμε πως το νέο ΕΧΠ για τις ΑΠΕ χρήζει επανεξέτασης καθώς δεν έγινε με ορθό τρόπο καθώς επίσης θα επιφέρει δυσμενείς επιπτώσεις τόσο στη Νάξο όσο και σε άλλες περιοχές της χώρας. Για το λόγο αυτό συντασσόμαστε με την ομόφωνη απόφαση του Δήμου να προσφύγει το ΣτΕ, μια απόφαση που στηρίζει και η τοπική κοινωνία ζητώντας:

• Την επανεξέταση όλων των έργων που προβλέπεται να υλοποιηθούν με το παλιό καθεστώς με βάση το νέο θεσμικό πλαίσιο, καθώς αν προχωρήσουν ως έχουν οι επιπτώσεις θα είναι εξαιρετικά δυσμενείς.

• Την αξιολόγηση των επιπτώσεων των ήδη εγκατεστημένων ΑΠΕ και την αξιολόγηση των επιπτώσεων των προβλεπόμενων νέων εγκαταστάσεων.

• Την δίκαιη κατανομή των ΑΠΕ στο χώρο.

• Την αξιολόγηση των επιπτώσεων στο τοπίο με ουσιαστικά και όχι αυθαίρετα κριτήρια χωρίς επιστημονική βάση, λαμβάνοντας υπόψη την κλίμακα του τοπίου, την αισθητική και τη φέρουσα ικανότητά του.

• πλήρη και προσβάσιμα δεδομένα για τα υφιστάμενα και τα σχεδιαζόμενα έργα, ουσιαστική διαβούλευση με τις κοινότητες και τους τοπικούς φορείς, καθώς και παρακολούθηση των περιβαλλοντικών δεσμεύσεων.

• Να δοθεί βαρύτητα σε μικρότερης κλίμακας έργα ΑΠΕ, ενσωματωμένα στην κλίμακα των κτιρίων ή σε κλίμακα ενεργειακών κοινοτήτων, όπου η περίσσεια της παραγωγής θα διοχετεύεται στο δίκτυο.

• Να χρησιμοποιούνται σύγχρονες εγκαταστάσεις μικρότερης κλίμακας, υψηλότερης απόδοσης και υψηλότερης αισθητικής στάθμης.

• Να εξασφαλιστεί η αποκατάσταση του τοπίου μετά την εγκατάσταση μιας μονάδας και η απομάκρυνση της μετά την ολοκλήρωση του κύκλου ζωής της

Η ενεργειακή μετάβαση θα έχει διάρκεια και κοινωνική αποδοχή όταν σχεδιαστεί με μέτρο, διαφάνεια και σεβασμό στον τόπο. Ως μηχανικοί δηλώνουμε διαθέσιμοι να συμβάλουμε σε αυτή την προσπάθεια.

Ακολουθήστε το naxostimes.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις