Ο αγαπητός παραδοσιακός μουσικός πέθανε ξαφνικά στα 81 του – Μόλις τέσσερις ημέρες πριν είχε συμμετάσχει στον εορτασμό της Απελευθέρωσης της Νάξου
Θλίψη στην Κωμιακή και στην ευρύτερη κοινωνία της Νάξου προκαλεί ο ξαφνικός θάνατος του Μιχάλη Αλιμπέρτη, ενός ανθρώπου που συνέδεσε τη ζωή του με την παραδοσιακή μουσική του νησιού και ιδιαίτερα με την τσαμπούνα. Ο αγαπητός Κωμιακίτης έφυγε από τη ζωή το απόγευμα της Κυριακής 18 Οκτωβρίου, σε ηλικία 81 ετών, έχοντας παραμείνει ενεργός στη μουσική ζωή του τόπου μέχρι τις τελευταίες ημέρες του.
Μόλις τέσσερις ημέρες πριν από τον θάνατό του, την Τετάρτη 14 Οκτωβρίου, είχε συμμετάσχει στην επετειακή εκδήλωση για την Απελευθέρωση της Νάξου, στο Δημοτικό Θέατρο «Ιάκωβος Καμπανέλλης», παίζοντας την αγαπημένη του τσαμπούνα. Μια εμφάνιση που αποκτά πλέον ιδιαίτερη συγκινησιακή σημασία για όσους τον γνώριζαν και είχαν την ευκαιρία να τον ακούσουν για τελευταία φορά.
Δραστήριος, κοινωνικός, άνθρωπος της παρέας και του γλεντιού, ο Μιχάλης Αλιμπέρτης υπήρξε για δεκαετίες γνώριμη παρουσία στις γιορτές, στα πανηγύρια και στις πολιτιστικές εκδηλώσεις της Νάξου. Με το παίξιμό του, αλλά και με την τέχνη της κατασκευής της τσαμπούνας, συνέβαλε στη διατήρηση μιας μουσικής παράδοσης βαθιά ριζωμένης στην καθημερινότητα και στις μνήμες των ανθρώπων του νησιού.
Από την Κωμιακή στην Αθήνα και η επιστροφή στον τόπο του
Ο Μιχάλης Αλιμπέρτης γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Κωμιακή, σε οικογένεια αγροτών και μικροκτηνοτρόφων. Γιος του Γιώργη Αλιμπέρτη, πέρασε τα παιδικά του χρόνια βοηθώντας στις οικογενειακές εργασίες και φροντίζοντας από μικρή ηλικία το κοπάδι με τις κατσίκες.
Σε ηλικία περίπου 17 ετών έφυγε για την Αθήνα, όπου εργάστηκε στην οικοδομή. Με την εργατικότητα και την εμπειρία που απέκτησε εξελίχθηκε σε εργολάβο, δημιούργησε το σπίτι του στην Ανθούσα, παντρεύτηκε και απέκτησε δύο γιους.
Η Νάξος, ωστόσο, παρέμεινε ο τόπος στον οποίο επιθυμούσε να επιστρέψει. Πριν από τη συνταξιοδότησή του αγόρασε κτήμα στην περιοχή Μόνους, κοντά στην Αγιά, όπου έχτισε το σπίτι του και εγκαταστάθηκε ξανά, κοντά στη φύση, στους φίλους και στις αγαπημένες του συνήθειες.
Η τσαμπούνα που έφτιαχνε με τα ίδια του τα χέρια
Η αγάπη του για την τσαμπούνα είχε γεννηθεί πολύ νωρίς. Όπως περιγράφει ο Γιώργος Κρητικός σε αποχαιρετιστήρια ανάρτησή του, ο Μιχάλης, όταν ακόμη ήταν 14–15 ετών και έβοσκε τις κατσίκες της οικογένειας, αναζητούσε καλάμια για να κατασκευάζει τα «μπιμπίκια», τα μικρά γλωσσίδια από τα οποία παράγεται ο χαρακτηριστικός ήχος του οργάνου.
Διάλεγε προσεκτικά τα καλάμια, δοκίμαζε διαφορετικές κατασκευές και αναζητούσε κάθε φορά τον ήχο που επιθυμούσε. Σταδιακά έμαθε να κατασκευάζει ολόκληρες τσαμπούνες, αναλαμβάνοντας ο ίδιος όλα τα στάδια της διαδικασίας, από την προετοιμασία του δέρματος έως την κατασκευή και το ταίριασμα των επιμέρους μερών.
Στη διάρκεια της ζωής του κατασκεύασε πολλές τσαμπούνες, τις οποίες συχνά χάριζε σε γνωστούς και φίλους. Η προσφορά του, επομένως, δεν περιοριζόταν στο παίξιμο: γνώριζε και διατηρούσε την παραδοσιακή τέχνη της κατασκευής του οργάνου.
Μετά την επιστροφή του στη Νάξο συμμετείχε τακτικά σε παρέες, μικρά πανηγύρια και πολιτιστικές εκδηλώσεις. Από τον Κλήδονα στην πλατεία της Κωμιακής μέχρι τις γιορτές των συλλόγων, τις χειμερινές συγκεντρώσεις και τα μουσικά ανταμώματα σε άλλα χωριά και στη Χώρα, ήταν πάντα πρόθυμος να παίξει και να μοιραστεί τη μουσική του.
Μια κοινή μουσική διαδρομή με τη Γλυκερία
Στα μουσικά αυτά ταξίδια είχε στο πλευρό του τη σύζυγό του Γλυκερία Αλιμπέρτη, η οποία τον συνόδευε με το τουμπάκι και το τραγούδι. Οι δυο τους αποτέλεσαν ένα αγαπημένο μουσικό δίδυμο, με πολυετή παρουσία στις παραδοσιακές γιορτές της Νάξου.
Η κοινή τους διαδρομή είχε καταγραφεί και στον Τύπο. Σε ταξιδιωτικό αφιέρωμα του «Βήματος», τον Αύγουστο του 2011, ο δημοσιογράφος Νίκος Μαστροπαύλος είχε περιγράψει τον Μιχάλη με την τσαμπούνα και τη Γλυκερία με το τουμπάκι στη γιορτή των ψαράδων στον Απόλλωνα, να συνοδεύουν με τη μουσική τους χορευτές και παρευρισκομένους.
Η παρουσία τους ήταν ιδιαίτερα αγαπητή σε όσους συμμετείχαν στα γλέντια του χωριού και στις εκδηλώσεις άλλων περιοχών του νησιού, όπου η τσαμπούνα και το τουμπάκι εξακολουθούν να αποτελούν χαρακτηριστικούς ήχους της ναξιώτικης παράδοσης.
Η συμμετοχή στις Μουσικές Συναντήσεις Λαϊκών Πνευστών του Αιγαίου
Η μουσική παρουσία του Μιχάλη Αλιμπέρτη ξεπερνούσε τα όρια της Κωμιακής και της Νάξου. Συμμετείχε στις Μουσικές Συναντήσεις Λαϊκών Πνευστών του Αιγαίου, έναν θεσμό που φέρνει κοντά παραδοσιακούς μουσικούς από διαφορετικά νησιά, συμβάλλοντας στην ανάδειξη και τη μετάδοση της μουσικής τους κληρονομιάς.
Το 2014, στη συνάντηση που πραγματοποιήθηκε στη Νάξο, καταγράφεται ανάμεσα στους συμμετέχοντες μουσικούς, μαζί με τη Γλυκερία, η οποία τον συνόδευε στο τουμπάκι.
Το ζευγάρι συμμετείχε και στη 18η Μουσική Συνάντηση Λαϊκών Πνευστών του Αιγαίου, τον Σεπτέμβριο του 2022, στην Κέα. Μάλιστα, το ταξίδι των Ναξιωτών μουσικών προς το νησί είχε μετατραπεί σε αυθόρμητο γλέντι πάνω στο πλοίο, με τσαμπούνες, τουμπάκια και ναξιώτικα κοτσάκια.
Μέσα από αυτές τις συναντήσεις ο Μιχάλης Αλιμπέρτης μοιραζόταν τη μουσική του με άλλους οργανοπαίκτες και συμμετείχε ενεργά σε μια ευρύτερη προσπάθεια διατήρησης των παραδοσιακών ήχων του Αιγαίου.
Η πρόσφατη βράβευση και οι τελευταίες δημόσιες εμφανίσεις
Μόλις τον περασμένο Σεπτέμβριο, ο Μιχάλης Αλιμπέρτης είχε τιμηθεί στην 1η Μουσικοχορευτική Συνάντηση «Παραδοσιακοί Δρόμοι της Ελλάδας», που πραγματοποιήθηκε στις Εγγαρές της Νάξου.
Στη διοργάνωση συμμετείχε με την τσαμπούνα του, έχοντας και πάλι στο πλευρό του τη Γλυκερία με το τουμπάκι και το τραγούδι. Η βράβευσή του αποτέλεσε αναγνώριση της μακρόχρονης παρουσίας και της προσφοράς του στη μουσική παράδοση του νησιού.
Λίγο νωρίτερα, τον Αύγουστο, είχε περιληφθεί στο πρόγραμμα της Cycladic Biennale με παρουσίαση αφιερωμένη στην τσαμπούνα, από την κατασκευή έως τη μουσική της χρήση.
Η τελευταία γνωστή δημόσια μουσική του εμφάνιση ήταν την Τετάρτη 14 Οκτωβρίου, στην εκδήλωση για την Απελευθέρωση της Νάξου. Μαζί με τον Νίκο Κορρέ συμμετείχε σε μουσικό αφιέρωμα με ναξιώτικα τραγούδια του Αγώνα και της Κατοχής, με την επιμέλεια της Χορευτικής Ομάδας Νάξου «Αξοπατήματα».
Τέσσερις ημέρες αργότερα, η είδηση του ξαφνικού θανάτου του προκάλεσε συγκίνηση στους ανθρώπους που τον γνώρισαν, συνεργάστηκαν μαζί του ή είχαν την ευκαιρία να τον ακούσουν να παίζει.
Ο Μιχάλης Αλιμπέρτης αφήνει πίσω του τη σύζυγό του Γλυκερία, τους δύο γιους τους και μια μακρά μουσική διαδρομή, συνδεδεμένη με τις παραδόσεις, τις γιορτές και τις παρέες της Νάξου.
Η τσαμπούνα του σίγησε, όμως ο ήχος της θα παραμείνει ζωντανός στις μνήμες όσων τον γνώρισαν και στη μουσική ιστορία της Κωμιακής.
Το NaxosTimes εκφράζει τα ειλικρινή του συλλυπητήρια στη σύζυγό του Γλυκερία, στους δύο γιους του και σε όλους τους οικείους του.
Ακολουθήστε το naxostimes.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
