Μ. Κωβαίος: «Σε δέκα χρόνια δεν θα μιλάμε για φάβα Σχοινούσας, αν συνεχιστεί η λειψυδρία»

Ο Μανώλης Κωβαίος, ο άνθρωπος που αναβίωσε τον σπόρο, μιλά για τις δυσκολίες, την αγορά που δημιουργήθηκε και για το τι πρέπει να γίνει ώστε να μη χαθεί

Τα τελευταία πέντε χρόνια η φάβα Σχοινούσας δοκιμάζεται όσο ποτέ. Οι βροχές στον πιο κρίσιμο μήνα, τον Μάρτιο, δεν έρχονται, οι χρονιές χαρακτηρίζονται από «μέτριες προς κακές» και συχνά η παραγωγή δεν επαρκεί ούτε για να μείνει σπόρος στις αποθήκες. «Πέρυσι βγήκαμε ίσα ίσα για να κρατήσουμε σπόρο. Δεν είχαμε ούτε στις αποθήκες», λέει ο Μανώλης Κωβαίος στο Τornosnews. Και επειδή o σπόρος για τη φάβα της Σχοινούσας δεν υπάρχει στο εμπόριο για να την αγοράσεις, ο κίνδυνος είναι απόλυτα πραγματικός: «Αν συνεχιστούν αυτές οι κλιματικές συνθήκες, σε δέκα χρόνια δεν θα μπορούμε να μιλάμε για φάβα Σχοινούσας. Εγώ έστησα μια αγορά και τώρα μας παρακαλάνε για προϊόν και δεν έχουμε προϊόν. Αυτό πρέπει να το δει η πολιτεία τώρα».

Πίσω από αυτήν την προειδοποίηση υπάρχει μια ιστορία 20 ετών. Ο Κωβαίος είναι ο άνθρωπος που πήρε, το 2006, πέντε κιλά σπόρο από τον πατέρα του για να μη χαθεί και αποφάσισε να δοκιμάσει αν η φάβα του νησιού μπορεί να σταθεί ως ξεχωριστό κυκλαδίτικο προϊόν. «Ξεκίνησα για να μην χαθεί ο σπόρος, ούτε ήξερα αν θα έχει ανταπόκριση έξω από τη Σχοινούσα», θυμάται. Το 2007 αγόρασε μια μπουλντόζα για να γίνεται το αλώνισμα στο χωράφι, έβγαλε το προϊόν από το νησί, πήγε Σίφνο στη γιορτή Τσελεμεντέ, Κρήτη, Χαλκίδα και το 2014, στην πρώτη EXPOTROF στην Αθήνα, έγινε το «μπαμ». «Πάντα είχα μαγειρεμένη φάβα στο περίπτερο για να καταλάβουν τη διαφορά. Βλέποντας την ανταπόκριση, αυτό μου έδωσε δύναμη. Κατάλαβα ότι δεν πουλάω αέρα» λέει.

Έτσι στήθηκε η αγορά. Από τους 1–2 παραγωγούς του νησιού έφτασαν να είναι 15, και στις καλές χρονιές η παραγωγή ανέβηκε στους 30–35 τόνους. Μπήκαν νέοι στα χωράφια «με τις κόσες», όπως λέει, και βγήκε ένα δεύτερο εισόδημα, που άλλαξε και τον τρόπο που βλέπει η Σχοινούσα τον τουρισμό: «Όταν έχεις λεφτά στην τσέπη από την παραγωγή, δεν περιμένεις να τα πάρεις όλα από τον τουρισμό. Έχεις να προσφέρεις κάτι δικό σου, έχεις ταυτότητα».

Σήμερα όμως η κλιματική πίεση ακυρώνει την προσπάθεια. Τέσσερις χρονιές σχεδόν χαμένες, μία μέτρια, και το μεγαλύτερο πρόβλημα: να σωθεί ο σπόρος. «Εμείς το νερό το θέλουμε Φλεβάρη–Μάρτη, όχι καλοκαίρι. Αν δεν βρέξει τότε, χάθηκε η παραγωγή». Και επειδή στο νησί υπάρχει αφαλάτωση, ο Κωβαίος δεν ζητά απλώς αποζημιώσεις: ζητά να αξιοποιηθεί αυτό που ήδη υπάρχει.

«Δεν θέλουμε επιδότηση για να μην θερίσουμε. Θέλουμε στήριξη για να παράγουμε», λέει. Και το εξηγεί πολύ καθαρά: «να κατέβουν γεωπόνοι στο χωράφι, να παντρευτεί η επιστημονική γνώση με την εμπειρία των παραγωγών, να βρεθεί τρόπος να εμπλουτιστεί το νερό της αφαλάτωσης ώστε να μπορεί να ποτίσει τα χωράφια. «Η Ελλάδα πάσχει εκεί. Οι γεωπόνοι είναι στα γραφεία και οι αγρότες στα χωράφια μόνοι τους. Πρέπει να παντρευτούν αυτά τα δύο» επισημαίνει. Ο επίλογος του είναι περισσότερο προειδοποίηση παρά παράπονο: υπάρχει προϊόν, υπάρχει όνομα, υπάρχει ζήτηση και μάλιστα ζήτηση που ο ίδιος δημιούργησε. Αυτό που λείπει είναι η ανθεκτικότητα. «Αν υπάρξει τεχνική στήριξη, η φάβα θα συνεχίσει. Αν όχι, θα μείνουμε με την αγορά και χωρίς προϊόν».