Αποκαλυπτικό ρεπορτάζ της «Καθημερινής» για την παράνομη χωματερή στον Φτέλο – Πώς κρύβονται τα απορρίμματα από τους επισκέπτες, τι δείχνουν τα στοιχεία της ανακύκλωσης και γιατί καθυστερεί η οριστική λύση
Μια από τις μεγαλύτερες περιβαλλοντικές εκκρεμότητες της Σαντορίνης εξακολουθεί να βρίσκεται στην καρδιά ενός από τα πιο αναγνωρίσιμα τοπία της Ελλάδας. Η παράνομη χωματερή στον Φτέλο, με θέα την Καλντέρα, συνεχίζει να δέχεται τα απορρίμματα του νησιού, την ώρα που το σχέδιο για τη δημιουργία σύγχρονων εγκαταστάσεων διαχείρισης παραμένει σε διαγωνιστική διαδικασία.
Το πρόβλημα αναδεικνύει με επιτόπιο ρεπορτάζ του στην «Καθημερινή» ο δημοσιογράφος Γιώργος Λιάλιος, καταγράφοντας τις συνθήκες λειτουργίας της χωματερής, τις ποσότητες απορριμμάτων, τις καθυστερήσεις του σχεδιαζόμενου έργου και τις προσπάθειες ενίσχυσης της ανακύκλωσης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζονται, η Σαντορίνη παράγει περίπου 30.000 τόνους σύμμεικτων απορριμμάτων ετησίως, με την ημερήσια ποσότητα να φτάνει τους 100 τόνους κατά την τουριστική περίοδο.
Την ίδια στιγμή, το έργο των 39,42 εκατομμυρίων ευρώ για τη δημιουργία νέων υποδομών διαχείρισης αποβλήτων δεν διαθέτει ακόμη συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης του διαγωνισμού.
Μια παράνομη χωματερή δίπλα σε ένα παγκόσμιο τουριστικό τοπόσημο
Η χωματερή στον Φτέλο αποτελεί μια από τις τελευταίες δύο ενεργές παράνομες χωματερές της χώρας, σύμφωνα με το δημοσίευμα, με τη δεύτερη να βρίσκεται στην Ύδρα.
Η λειτουργία της συνεχίζεται παρά τις προσπάθειες που έχουν γίνει επί σειρά ετών για την εξεύρεση μόνιμης λύσης.
Κατά την επίσκεψη του δημοσιογράφου στον χώρο, παρουσία του δημάρχου Θήρας Νίκου Ζώρζου και του αντιδημάρχου Καθαριότητας Γιάννη Ρούσσου, καταγράφηκε ο τρόπος με τον οποίο διαμορφώνεται η χωματερή ανάλογα με την εποχή.
Τον χειμώνα, μηχανήματα μετακινούν χώμα και απορρίμματα, δημιουργώντας ένα εξωτερικό ανάχωμα. Το καλοκαίρι, όταν η τουριστική κίνηση αυξάνεται κατακόρυφα, τα σκουπίδια αποτίθενται στο εσωτερικό τμήμα του χώρου, ώστε να περιορίζεται η ορατότητά τους από τους επισκέπτες.
Πρόκειται για μια πρακτική που αποσκοπεί στη διατήρηση της λειτουργίας της χωματερής και στον περιορισμό της οπτικής όχλησης, χωρίς όμως να αντιμετωπίζει το βασικό πρόβλημα της ανεξέλεγκτης διάθεσης απορριμμάτων.
Έως 100 τόνοι απορριμμάτων καθημερινά το καλοκαίρι
Ιδιαίτερα αποκαλυπτικά είναι τα στοιχεία που παραθέτει στην «Καθημερινή» ο αντιδήμαρχος Καθαριότητας Γιάννης Ρούσσος.
Κατά τη θερινή περίοδο, η παραγωγή σύμμεικτων απορριμμάτων φτάνει περίπου τους 100 τόνους ημερησίως, ενώ τον χειμώνα περιορίζεται στους 45 έως 50 τόνους.
Σε ετήσια βάση, η ποσότητα υπολογίζεται σε περίπου 30.000 τόνους.
Η αποκομιδή και η διαχείριση των απορριμμάτων πραγματοποιούνται από ιδιωτικές εταιρείες, καθώς, σύμφωνα με το ρεπορτάζ, ο Δήμος αντιμετωπίζει ελλείψεις προσωπικού.
Το καλοκαίρι, η αποκομιδή πραγματοποιείται δύο έως τρεις φορές ημερησίως σε όλο το νησί, ενώ όπου χρειάζεται μπορεί να γίνει και τέταρτη.
Οι μεγάλες ποσότητες απορριμμάτων, σε συνδυασμό με την έντονη εποχικότητα του τουρισμού, δημιουργούν αυξημένες απαιτήσεις για τις υπηρεσίες καθαριότητας.
Σχεδόν 1.900 τόνοι κοινών σκουπιδιών μέσα στους μπλε κάδους
Ένα ακόμη σημαντικό πρόβλημα αφορά την ποιότητα της ανακύκλωσης.
Σύμφωνα με στοιχεία της Ελληνικής Εταιρείας Αξιοποίησης Ανακύκλωσης (ΕΕΑΑ) που παρουσιάζει το δημοσίευμα, το 2025 οδηγήθηκαν στο κέντρο διαλογής της Σαντορίνης περίπου 3.500 τόνοι υλικών από τους μπλε κάδους.
Ωστόσο, περίπου 1.900 τόνοι, δηλαδή περισσότερο από το μισό περιεχόμενο, αποτελούνταν από κοινά απορρίμματα που τελικά κατέληξαν στη χωματερή.
Παράλληλα, συλλέχθηκαν περίπου 229 τόνοι γυαλιού από ειδικούς κώδωνες και 120 τόνοι χαρτιού και χαρτονιού από χωριστή συλλογή.
Τα στοιχεία αναδεικνύουν τη σημασία της σωστής διαλογής στην πηγή, αλλά και την ανάγκη ενίσχυσης της ενημέρωσης κατοίκων και επιχειρήσεων.
Έργο 39,42 εκατ. ευρώ – Γιατί δεν έχει προχωρήσει
Η οριστική αντιμετώπιση του προβλήματος συνδέεται με τη δημιουργία νέων εγκαταστάσεων επεξεργασίας και διαχείρισης αποβλήτων.
Το έργο έχει συνολικό προϋπολογισμό 39,42 εκατομμύρια ευρώ και προβλέπεται να υλοποιηθεί μέσω Σύμπραξης Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ).
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, η διαδικασία ξεκίνησε το 2022, ενώ η πρώτη φάση του διαγωνισμού ολοκληρώθηκε στα τέλη του 2023, με τέσσερις ενδιαφερόμενους να προκρίνονται στη δεύτερη φάση.
Στη συνέχεια, όμως, προέκυψε ανάγκη αναθεώρησης του περιφερειακού σχεδιασμού διαχείρισης αποβλήτων, με αποτέλεσμα να τροποποιηθεί το αντικείμενο του διαγωνισμού.
Η αναθεώρηση του φακέλου εγκρίθηκε στις αρχές του 2026 και τον Σεπτέμβριο οι ενδιαφερόμενοι ενημερώθηκαν για την έναρξη του πρώτου σταδίου του ανταγωνιστικού διαλόγου.
Όπως αναφέρει ο ΦΟΔΣΑ Νοτίου Αιγαίου στην «Καθημερινή», στόχος είναι να ολοκληρωθεί το ταχύτερο δυνατό η διαδικασία και να ακολουθήσει η υποβολή δεσμευτικών προσφορών.
Ωστόσο, ο Φορέας διευκρινίζει ότι δεν μπορεί ακόμη να προσδιοριστεί με ασφάλεια συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.
Απαλλοτριώσεις 44,9 στρεμμάτων σε Καρτεράδο και Μεσαριά
Για την υλοποίηση του έργου προβλέπεται η απαλλοτρίωση συνολικά 44,9 στρεμμάτων σε δύο περιοχές της Σαντορίνης.
Συγκεκριμένα, πρόκειται για 22,2 στρέμματα στον Καρτεράδο και 22,7 στρέμματα στη Μεσαριά, όπου σχεδιάζεται επέκταση του υφιστάμενου κέντρου διαλογής.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η απαλλοτρίωση ανακοινώθηκε τον Σεπτέμβριο, αλλά εκκρεμεί η έκδοση του σχετικού ΦΕΚ.
Η νέα εγκατάσταση θα περιλαμβάνει μονάδες επεξεργασίας σύμμεικτων απορριμμάτων, διαχείρισης προδιαλεγμένων ανακυκλώσιμων και βιοαποβλήτων, καθώς και μικρό Χώρο Υγειονομικής Ταφής Υπολειμμάτων (ΧΥΤΥ).
Από τον συνολικό προϋπολογισμό, τα 11,47 εκατομμύρια ευρώ αφορούν τη χρηματοδοτική συνεισφορά της Περιφέρειας, ενώ τα 27,95 εκατομμύρια ευρώ αφορούν πληρωμές προς τον ιδιωτικό φορέα κατά τη λειτουργία.
Νίκος Ζώρζος: «Ελπίζουμε ότι το έργο θα επιταχυνθεί»
Ο δήμαρχος Θήρας Νίκος Ζώρζος αναφέρεται στο ιστορικό της χωροθέτησης των νέων υποδομών και στις προτάσεις που έχουν κατατεθεί από τη δημοτική αρχή.
Όπως εξηγεί, ο Δήμος είχε αρχικά προτείνει περιοχή παλαιών ορυχείων στο Μεγαλοχώρι, ωστόσο τελικά επιλέχθηκαν οι θέσεις στον Καρτεράδο και στη Μεσαριά.
Παράλληλα, η δημοτική αρχή έχει ζητήσει να εξεταστεί η μετατροπή του υπολείμματος σε απορριμματογενές καύσιμο, γνωστό ως SRF, ώστε να περιοριστούν οι ανάγκες ταφής.
Έχει επίσης υποβληθεί πρόταση για την αξιοποίηση του νερού από τον βιολογικό καθαρισμό.
Ο δήμαρχος εκφράζει την προσδοκία ότι η επιτάχυνση του έργου θα επιτρέψει στο νησί να αντιμετωπίσει ένα πρόβλημα που παραμένει άλυτο εδώ και δεκαετίες.
Πιλοτική ανακύκλωση στο Καμάρι – Επέκταση σε Περίσσα και Πάρο
Μέσα σε αυτή τη δύσκολη πραγματικότητα, το ρεπορτάζ καταγράφει και μια θετική πρωτοβουλία που εφαρμόστηκε στο Καμάρι.
Συνολικά 64 επιχειρήσεις συμμετείχαν σε πιλοτικό πρόγραμμα χωριστής συλλογής ανακυκλώσιμων υλικών απευθείας από τις εγκαταστάσεις τους.
Κάθε επιχείρηση προμηθεύτηκε τέσσερις κάδους για πλαστικές φιάλες PET, γυαλί, χαρτόνι και αλουμίνιο, με τα υλικά να συλλέγονται χωριστά.
Το πρόγραμμα υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του LIFE IP, με τη συμμετοχή του Δικτύου Αειφόρων Νησιών «Δάφνη».
Ο διευθύνων σύμβουλος του Δικτύου, Κώστας Κομνηνός, επισημαίνει στην «Καθημερινή» ότι η συμμετοχή των επιχειρήσεων ήταν ιδιαίτερα θετική και ότι η συγκεκριμένη μέθοδος μπορεί να εφαρμοστεί με χαμηλό κόστος.
Στόχος είναι το 2027 να επεκταθεί η δράση στην Περίσσα της Σαντορίνης, αλλά και στην Πάρο, συγκεκριμένα στη Νάουσα και στην Παροικιά.
Αντίστοιχες δράσεις έχουν ήδη δοκιμαστεί στην Κύθνο, στην Αντίπαρο, στην Τήνο και στην Αλόννησο.
Πηγή: «Καθημερινή» – Ρεπορτάζ Γιώργου Λιάλιου
Ακολουθήστε το naxostimes.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις


























































