Τήνος: «Το φως ξεφυλλίζει τον χρόνο» – Η γυναικεία ενδυμασία του 19ου αιώνα μέσα από τον φωτογραφικό φακό

Η νέα φωτογραφική έκθεση του Ιδρύματος Τηνιακού Πολιτισμού εγκαινιάζεται στις 30 Σεπτεμβρίου και φωτίζει την ιστορία, την καθημερινότητα και την κοινωνική ταυτότητα των γυναικών της Τήνου

Μια ξεχωριστή διαδρομή στην Τήνο του 19ου αιώνα, μέσα από τη γυναικεία ενδυμασία, τη φωτογραφία και τη μνήμη του τόπου, παρουσιάζει το Ίδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού με τη φωτογραφική έκθεση «Το φως ξεφυλλίζει τον χρόνο».

Η έκθεση θα διαρκέσει από τις 30 Σεπτεμβρίου έως τις 23 Νοεμβρίου 2026, ενώ τα εγκαίνια θα πραγματοποιηθούν την Τετάρτη 30 Σεπτεμβρίου, στις 20:00, στις αίθουσες Βιτάλη – Σώχου του Ιδρύματος Τηνιακού Πολιτισμού.

Μια φωτογραφική αφήγηση για την Τήνο του 19ου αιώνα

Στο επίκεντρο βρίσκεται η γυναικεία ενδυμασία της Τήνου και ο τρόπος με τον οποίο αυτή συνδεόταν με την καθημερινή ζωή, την κοινωνία και τις παραδόσεις του νησιού.

Μέσα από τις φωτογραφίες της Χρύσας Παρασκευά και την ανασύνθεση της ενδυμασίας από την Έφη Αλεξανδράκη, ανακαλούνται στιγμές από τις εργασίες, τις κοινωνικές συναναστροφές και τις γιορτές μιας τηνιακής οικογένειας του 19ου αιώνα.

Η παραδοσιακή γυναικεία φορεσιά της Τήνου εντάσσεται στον ευρύτερο ενδυματολογικό κόσμο των Κυκλάδων και του Αιγαίου. Υφάσματα, κοσμήματα και ιδιαίτεροι κεφαλόδεσμοι αποτυπώνουν όχι μόνο την αισθητική της εποχής αλλά και τις επαφές των νησιωτικών κοινωνιών με την Ανατολή και τη Δύση.

Παράλληλα, η ενδυμασία λειτουργούσε ως στοιχείο προσωπικής και κοινωνικής ταυτότητας, καθώς επιμέρους χαρακτηριστικά της μπορούσαν να φανερώνουν την ηλικία, την οικογενειακή κατάσταση αλλά και την κοινωνική θέση μιας γυναίκας.

Η έρευνα πίσω από την ανασύνθεση της φορεσιάς

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ερευνητική εργασία που προηγήθηκε της ανασύνθεσης. Η προσπάθεια βασίστηκε σε ιστορικές μαρτυρίες, γκραβούρες περιηγητών, περιηγητικά κείμενα, ενδυματολογικές μελέτες και στη συγκριτική εξέταση σωζόμενων στοιχείων από κυκλαδίτικες φορεσιές.

Αφετηρία αποτέλεσε το έργο του αείμνηστου Μάρκου Φώσκολου, με καταγωγή από το Σμαρδάκιτο της Τήνου, ο οποίος τη δεκαετία του 1980 είχε συνεργαστεί με ιστορικούς του Μουσείου Μπενάκη για τον εντοπισμό στοιχείων της χαμένης τηνιακής γυναικείας φορεσιάς και την πρώτη ανασύνθεσή της.

Την έρευνα συνέχισε η Έφη Αλεξανδράκη, αναζητώντας υφάσματα, χρώματα και κατασκευαστικές λεπτομέρειες όσο το δυνατόν πιο κοντά στα διαθέσιμα ιστορικά τεκμήρια. Από αυτή την πολυετή αναζήτηση γεννήθηκε και η ιδέα της φωτογράφησης, η οποία συναντήθηκε με τη φωτογραφική ματιά της Χρύσας Παρασκευά.

Στη Μονή των Ουρσουλινών η φωτογράφηση

Η φωτογράφηση πραγματοποιήθηκε κατά την περίοδο 2018–2019 στη Μονή των Ουρσουλινών, στα Λουτρά της Τήνου.

Το φυσικό φως, οι πέτρινοι τοίχοι, οι αυλές και οι διάδρομοι της Μονής ενσωματώθηκαν στις εικόνες, οι οποίες ακολουθούν έναν συμβολικό κύκλο του χρόνου. Μέσα από τη συνάντηση της φωτογραφίας με την ενδυμασία, η έκθεση επιχειρεί να αναδείξει τη μνήμη της Τήνου και τις ιστορίες των ανθρώπων της.

Η έκθεση «Το φως ξεφυλλίζει τον χρόνο» φιλοξενείται στις αίθουσες Βιτάλη – Σώχου, στον 1ο όροφο του Ιδρύματος Τηνιακού Πολιτισμού, από τις 30 Σεπτεμβρίου έως τις 23 Νοεμβρίου 2026.

Τα εγκαίνια θα γίνουν την Τετάρτη 30 Σεπτεμβρίου στις 20:00, ενώ η είσοδος είναι ελεύθερη.