Νάξος: Ολοκληρώθηκε με επιτυχία το διεθνές πρόγραμμα CIVIS BIP για την κλιματική αλλαγή και τις ακτές της Μεσογείου

Newsroom.
11/07/2026 18:07

Επιστήμονες και φοιτητές από πέντε ευρωπαϊκά πανεπιστήμια μελέτησαν το παράκτιο περιβάλλον σε Νάξο, Κουφονήσια και ανατολική Πάρο

Με επιτυχία ολοκληρώθηκε το ευρωπαϊκό εκπαιδευτικό πρόγραμμα CIVIS BIP (Blended Intensive Programme), με τίτλο “Climate change and coastal landscape evolution in the Mediterranean context”, το οποίο έλαβε χώρα στην Νάξο, τα Κουφονήσια και την ανατολική Πάρο, από τις 29 Ιουνίου έως τις 3 Ιουλίου 2026.

Στην παραλία Πλάκα, οι ακτόλιθοι αποτέλεσαν το επίκεντρο μιας βιωματικής συζήτησης για τον τρόπο δημιουργίας τους, τον ρόλο τους ως φυσικών κυματοθραυστών και τη συμβολή τους στην προστασία της ακτής από τη διάβρωση. Η σύγκριση τμημάτων της ίδιας παραλίας με και χωρίς ακτόλιθους ανέδειξε, με τον πιο παραστατικό τρόπο, πώς οι φυσικοί αυτοί σχηματισμοί επηρεάζουν την εξέλιξη της ακτογραμμής.

Το πρόγραμμα οργανώθηκε από το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ), υπό την ευθύνη της Καθηγήτριας του Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος, Νίκης Ευελπίδου, σε συνεργασία με κορυφαία Ιδρύματα της Ευρώπης (University of Bucharest – Ρουμανία, Stockholm University – Σουηδία, Aix Marseille University – Γαλλία, Paris Lodron University of Salzburg – Αυστρία), στα πλαίσια της Πανεπιστημιακής συμμαχίας CIVIS. Την έναρξη του προγράμματος κήρυξαν οι Αντιδήμαρχοι κ. Φώτης Μαυρομάτης και κ. Βασίλης Φλεριανός, οι οποίοι καλωσόρισαν και τίμησαν την ομάδα με την παρουσία τους.

Σε συνεργασία με τους Άννα Καρκάνη (ΕΚΠΑ), Mihaela VergaAlfred VespremeanuStroe (University of Bucharest), Arjen Stroeven, Gunhild Rosqvist (Stockholm University) και Francois Sabatier (Aix-Marseille Université), συντονίστηκε μία εκπαιδευτική δράση που προσεγγίζει διεπιστημονικά τα ζητήματα της γεωμορφολογίας, της τεκτονικής και της κλιματικής αλλαγής στον μεσογειακό χώρο.

Στο πρόγραμμα επίσης συμμετείχαν οι: Νίκος Αραβαντινός (Ιόνιο Πανεπιστημίο), Naomi Porat (Geological Survey of Israel) και Matthieu Giaime (University of Montpellier PaulValéry).

Μια ξεχωριστή βραδιά στο παρεκκλήσι του Αγίου Νικολάου, στην Αγία Άννα: η επιστημονική έκθεση φωτογραφίας «Δείκτες Θαλάσσιας Στάθμης» και η προβολή ντοκιμαντέρ μικρού μήκους έδωσαν μια διαφορετική διάσταση στην κατανόηση της εξέλιξης του παράκτιου τοπίου.

Βασικοί Στόχοι και Θεματικές

Μπορεί μια παραλία να αποκαλύψει πού βρισκόταν η θάλασσα πριν από χιλιάδες χρόνια; Μπορούν οι βράχοι και οι αμμοθίνες να αφηγηθούν την ιστορία του κλίματος; Στην Νάξο, τα Κουφονήσια και την ανατολική Πάρο, οι εκπαιδευόμενοι έμαθαν να «διαβάζουν» το τοπίο σαν ένα ανοιχτό βιβλίο, ανακαλύπτοντας τα σημάδια που άφησαν οι κλιματικές μεταβολές, οι σεισμοί και η ανθρώπινη δραστηριότητα.

Ειδικότερα, είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν:

– πώς διαμορφώνονται οι ακτές και πώς μεταβάλλεται η στάθμη της θάλασσας στο πέρασμα του χρόνου,

– πώς οι φυσικές διεργασίες, τα ακραία καιρικά φαινόμενα και οι ανθρώπινες παρεμβάσεις επηρεάζουν και μετασχηματίζουν το παράκτιο τοπίο,

– με ποιες μεθόδους οι επιστήμονες ανασυνθέτουν το περιβάλλον του παρελθόντος και πώς αξιοποιούν αυτή τη γνώση, προκειμένου να προβλέψουν και να διαχειριστούν αποτελεσματικότερα τις προκλήσεις που επιφέρει η κλιματική αλλαγή.

Στο Γεωλογικό Μουσείο Απειράνθου, η γνωριμία με τη γεωλογία του Αιγαίου, την εξέλιξη των Κυκλάδων και το γεωλογικό υπόβαθρο της Νάξου, αποτέλεσε την απαραίτητη βάση για την κατανόηση των όσων ακολούθησαν στο ύπαιθρο

Αντίκτυπος

Η δράση αποτέλεσε μια ουσιαστική ευκαιρία για διεπιστημονική μάθηση, διεθνή ανταλλαγή γνώσεων και πρακτική εξάσκηση σε ένα από τα πιο χαρακτηριστικά νησιωτικά περιβάλλοντα των Κυκλάδων. Η Νάξος, τα Κουφονήσια και η ανατολική Πάρος, με το πλούσιο γεωλογικό τους υπόβαθρο, αποτέλεσαν ένα ιδανικό φυσικό εργαστήριο. Μέσα από τη συγκεκριμένη δράση, αναδείχθηκε η σημασία των συνεργατικών λύσεων για την προστασία των ευάλωτων παράκτιων οικοσυστημάτων της Μεσογείου, ενώ παράλληλα ενισχύθηκαν οι δεσμοί της ευρωπαϊκής πανεπιστημιακής κοινότητας.

Στη λαγκούνα του αεροδρομίου, δύο διαφορετικές προσεγγίσεις αποκάλυψαν την ιστορία του ίδιου τοπίου. Στα αριστερά, μέσα από την ιζηματολογική περιγραφή πυρήνα γεώτρησης, συζητήσαμε την παλαιογεωγραφική εξέλιξη της λιμνοθάλασσας, τη μεθοδολογία δειγματοληψίας και το πώς οι πυρήνες μάς επιτρέπουν να «διαβάζουμε» την εξέλιξη της γεωγραφίας και του περιβάλλοντος μιας περιοχής.
Στα δεξιά, το ίδιο παρελθόν αποκαλύφθηκε στο πεδίο: η εξέλιξη της ακτογραμμής στον χρόνο, οι μεταβολές της σχετικής θαλάσσιας στάθμης, η απολίθωση αρχαίων παραλιών και αμμοθινών, η αξιοποίησή τους από τον άνθρωπο του παρελθόντος, καθώς και οι διεργασίες που συνεχίζουν να αναδιαμορφώνουν το παράκτιο περιβάλλον.

Ευχαριστίες

Θερμές ευχαριστίες στους κάτωθι τοπικούς φορείς και στους απλούς ανθρώπους της Νάξου για την πολύτιμη υποστήριξη και τη συνεργασία:

– Στην Ιερά Μητρόπολη Παροναξίας, και ιδιαίτερα στον Αρχιμανδρίτη π. Δωρόθεο και τον Πατέρα Συμεών, για τη φιλοξενία της επιστημονικής μας έκθεσης, στον περίβολο του Ιερού Ναού του Αγίου Νικολάου, στην Αγία Άννα.

– Στον Δήμο Νάξου και Μικρών Κυκλάδων, και ειδικότερα στον Δήμαρχο κ. Δημήτρη Λιανό, και στον Αντιδήμαρχο κ. Ευάγγελο Κατσαρά, για την πολύπλευρη και ουσιαστική υποστήριξη.

– Στην κ. Ειρήνη Λεγάκη, από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων, για την ελεύθερη είσοδο όλης της ομάδας, στον αρχαιολογικό χώρο του Ιερού του Διονύσου στα Ύρια, καθώς και στο προσωπικό φύλαξης για τη θερμή υποδοχή.

Εν πλω στο στενό της Παροναξίας: από την εξέλιξη του τοπίου στο πρόσφατο γεωλογικό παρελθόν έως τις γεωμορφικές διεργασίες που συνεχίζουν να διαμορφώνουν το παράκτιο περιβάλλον του Αιγαίου.

– Στις κες. Άννα Ραγκούση, Ειρήνη Βασιλάκη και Βασιλική Ανευλαβή για τη γόνιμη συμβολή τους στις συζητήσεις που πραγματοποιήθηκαν στα Παλάτια, το Φλεριό και τους Μέλανες, σχετικά με τον αρχαίο πολιτισμό του νησιού.

– Στην κ. Σοφία Κερρά, της Kerras Naxos Cruises, για την ευγενική χορηγία της θαλάσσιας μετακίνησης στην ανατολική Πάρο και τη δυτική Νάξο, μέσω της οποίας πραγματοποιήθηκε επιτόπια παρατήρηση του παράκτιου περιβάλλοντος, καθώς και στον Καπετάνιο Επαμεινώνδα Κώνστα και τον κ. Βασίλη Προμπονά, για την ασφαλή και υποδειγματική πλοήγηση.

– Στην κ. Κατερίνα Πρασίνου, της Prassinos Boat Tours, για την ευγενική χορηγία της θαλάσσιας μετακίνησης στα Κουφονήσια, χάρη στην οποία πραγματοποιήθηκε επιτόπια παρατήρηση των ιδιαίτερων γεωμορφολογικών σχηματισμών της περιοχής. Ιδιαίτερες ευχαριστίες στον θρυλικό Καπετάνιο Κώστα Πράσινο και στον άξιο συνεχιστή του, Ρουσσέτο Πράσινο.

– Στην οικογένεια Κάγκανη για την εγκάρδια φιλοξενία.

– Στον κ. Φραγκίσκο Δημητροκάλλη, για τη διδασκαλία παραδοσιακών χορών, η οποία εμπλούτισε τις δραστηριότητές μας με μια ξεχωριστή πολιτιστική διάσταση.

– Στον Δημήτρη και την Νάνσυ Δεουδέ, για την παραχώρηση εξοπλισμού, ο οποίος συνέβαλε καθοριστικά στην επιτυχή υλοποίηση της επιστημονικής έκθεσης στον Ιερό Ναό του Αγίου Νικολάου, στην Αγία Άννα.

– Στον κ. Γιάννη Κοντόπουλο, για την αφανή αλλά ουσιαστική συμβολή του στην προετοιμασία της επιστημονικής έκθεσης στον Ιερό Ναό του Αγίου Νικολάου, στην Αγία Άννα.

– Στον αγαπημένο μας κ. Νικόλαο Νανούρη, ο οποίος με την ξενάγησή του στο χωριό της Απειράνθου, μας μετέφερε τη βιωματική ματιά ενός ανθρώπου συνδεδεμένου άρρηκτα με τον τόπο αυτό.

Στο Πυργάκι συζητήσαμε τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στις παράκτιες περιοχές, τις σύγχρονες προκλήσεις για τις ακτές της Μεσογείου και τον τρόπο με τον οποίο η επιστημονική γνώση, όπως αποτυπώνεται στις εκθέσεις του IPCC, συμβάλλει στην κατανόηση των μελλοντικών αλλαγών και στον σχεδιασμό στρατηγικών προσαρμογής

Μάθημα παραδοσιακών ελληνικών χορών στο Πολιτιστικό Κέντρο πρώην Σχολής Ουρσουλινών. Γιατί ένα διεθνές πρόγραμμα εκπαίδευσης δεν αφορά μόνο την ανταλλαγή επιστημονικής γνώσης, αλλά και τη γνωριμία με τον πολιτισμό, τις παραδόσεις και τους ανθρώπους κάθε τόπου.

Όταν η εκπαίδευση συναντά τον πολιτισμό, δημιουργούνται εμπειρίες που μένουν.
Ομαδική φωτογραφία μετά το πέρας των μαθημάτων χορού στο Πολιτιστικό Κέντρο πρώην Σχολής Ουρσουλινών.

Ακολουθήστε το naxostimes.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

Latest Post

Comments are closed.