Το Χαλκί γιόρτασε τα 130 χρόνια της ιστορικής ποτοποιίας Βαλληνδρά – Πέντε γενιές παράδοσης, άνθρωποι, μνήμες και μουσική σε μια μεγάλη αυγουστιάτικη βραδιά στην Τραγαία
Έλαμψε το Χαλκί προχθές το βράδυ. Η ποτοποιία Βαλληνδρά γιόρτασε τα 130 χρόνια της μαζί με τους πολυπληθείς φίλους της που κατέκλυσαν την τραγαιώτικη πλατεΐτσα και τους παράδρομους, άκουσαν διάφορους ομιλητές και γεύτηκαν στο τέλος το ηδύποτο που αρωμάτιζε τη γεύση και την αναπνοή.
Ανάλογη εκδήλωση έγινε και πριν από 10 χρόνια (στις 20-8-2016) στον ίδιο χώρο, μπροστά από το ήδη αναπαλαιωμένο από τον γιατρό Φίλη Ορφανό παλιό ελαιοτριβείο, με ομιλητές τον φιλόλογο Αντώνη Τζιώτη και τον διευθυντή του Φεστιβάλ Νάξου Μάριο Βαζαίο, με την παρουσία του Σταύρου Θεοδωράκη, επικεφαλής τότε του κόμματος «Ποτάμι».
Πολύς κόσμος είχε κατακλύσει την Τραγαία, διασκορπισμένος στα διάφορα καταστήματα εστίασης με τα λογής τερψιλαρύγγια, αυτό το γλυκό Σαββατόβραδο του «φεγγερού Αυγούστου» (αχ Ελύτη πώς μας ακολουθάς παντού) και της δύσης των θερινών διακοπών. Όσοι πήγαν για να συνεορτάσουν τα 130 χρόνια του κίτρου Βαλληνδρά αποζημιώθηκαν και με το παραπάνω.
Ήταν εκεί ο δήμαρχος Δημήτρης Λιανός, ο αντιπεριφερειάρχης Γιάννης Μαργαρίτης, ο επικεφαλής της μείζονος αντιπολίτευσης Λεονάρδος Χατζηανδρέου, ο περιφερειακός σύμβουλος Μιχάλης Φραγκίσκος, η δημοτική σύμβουλος Κατερίνα Μουστάκη, ο συγγραφέας και πρώην υπουργός Γιώργος Ανωμερίτης, ο πρώην Έπαρχος Νάξου Βασίλης Κορρές και άλλοι εκπρόσωποι φορέων και κομμάτων.
Μετά το προλόγισμα του Μάριου Βαζαίου, μίλησαν, κατά σειρά, ο αντιπεριφερειάρχης, ο δήμαρχος, ο επικεφαλής της μείζονος δημοτικής αντιπολίτευσης Λεονάρδος Χατζηανδρέου, ο ομότιμος καθηγητής του ΔΠΘ Μανόλης Σέργης και ο διευθυντής του Δημοτικού Σχολείου Φιλωτίου Αριστείδης Γρατσίας.
Ο Μάριος Βαζαίος αναφέρθηκε στις πέντε κιτρικές γενιές από το 1896, όταν βραβεύτηκε η πρώτη απόσταξη, μετά την εμπειρία του κιτρόρακου. Μάλιστα αναγόρευσε το κίτρο-όπως και άλλοι ομιλητές- παγκόσμιο γαστρονομικό πρεσβευτή και γαστρονομικό προορισμό! (Είναι άραγε το μόνο ή το κύριο μέσο επιλογής των επισκεπτών;). Μάλιστα χαρακτήρισε το αποστακτήριο όχι απλό τοπόσημο, αλλά τόπο μνήμης, αντοχής στον χρόνο, διαγενεακής μεταφοράς γνώσης, χαρακτηρίζοντας το κίτρο ως το ελληνικό κουαντρό (cointrau) ή λιμοντσέλο (limoncello), τα γνωστά λικέρ της Γαλλίας και Ιταλίας.
Ο Γιάννης Μαργαρίτης είπε ότι τα 130 χρόνια δεν είναι ένας απλός αριθμός. Είναι οι άνθρωποι που κάνουν το κίτρο μοναδικό παγκοσμίως (από τους δύο μόνο παραγωγούς της πρωτογενούς ύλης μέχρι τους επιχειρηματίες, δηλαδή τη μια οικογένεια εδώ και 130 χρόνια). Τα ιδια mutatis mutandis ισχύουν και για την άλλη ποτοποιία, αυτή του Προμπονά.
Ανέφερε επίσης ότι η δύναμη του τόπου είναι τα δικά μας προϊόντα (μακάρι να κατανοηθεί και να εφαρμοστεί από όλες τις επιχειρήσεις του νησιού) και ότι στο εξωτερικό είναι από τους πιο αναγνωρίσιμους πρεσβευτές της Νάξου.
Ο Δημήτρης Λιανός χαρακτήρισε «δαιμόνιο, δραστήριο, αποφασιστικό και τολμηρό» τον γενάρχη της οικογενειακής επιχείρησης Μάρκο Γ. Βαλληνδρά, ο οποίος έφτιαξε ένα προϊόν που αντέχει ήδη 130 χρόνια. Τόνισε επίσης ότι η επιχειρηματικότητα (γενικώς) βοηθά τον τόπο και τρανό παράδειγμα είναι η ποτοποιία Βαλληνδρά.
Ο Λεονάρδος Χατζηανδρέου αναφέρθηκε σε μια επιστολή του 1906 που, εκτός από την εξαγωγή φρούτων, γράφει και για την προώθηση του κίτρου στις γερμανικές αγορές της Δρέσδης και του Βερολίνου. Τόνισε επίσης ότι το 1850 υπήρχαν 2.000 κιτριές στο Μαργούνο, στις Εγκαρές, και τώρα υπάρχουν ελάχιστες και πρότεινε να δοθούν κίνητρα (ποια, από ποιους;) σε νέους καλλιεργητές για να καλλιεργήσουν κιτριές.
Ο Μανόλης Σέργης προσπάθησε να εντοπίσει την ομιλία του σε έξι σημεία: Τη μη αλλαγή των αξιών της επιχείρησης ως προς την ποιότητα του λικέρ, επισημαίνοντας τη σύμπλεξη του παραδοσιακού και του νεωτερικού [η παράδοση αποδέχεται το νέο, χωρίς να αποκλείει το παλιό- νεωτερική παραδοσιακότητα (sic)]. Προοικονόμησε, αυτονόητα, ότι μια Οικονομική Ιστορία της Νάξου δεν θα παραβλέψει υλικά κατάλοιπα της ιστορίας του τόπου, όπως αυτά του κίτρου. Είπε ότι το κίτρο αποτελεί παράδειγμα σύνδεσης της τοπικής παραγωγής με τις διεθνείς αγορές, όπως η σμύριδα. (Ατυχής η σύγκριση. Πιο επιτυχής θα ήταν με τη γραβιέρα). Το κίτρο, κατά τον ομιλητή, δεν συνδέεται μόνο με την οικονομία και την παραγωγή, αλλά αποτελεί και «συμβολικό κεφάλαιο», αφού μετασχηματίζεται από ένα αγροτικό προϊόν σε ένα πολιτισμικό σύμβολο της ναξιακής ταυτότητας. «Ταξίδεψε τη Νάξο σε όλο τον κόσμο»! «Είναι η γνώση της Νάξου, το κέρασμα της φιλοξενίας μας» (sic), φορέας μνήμης, ταυτότητας, γευστικών αναμνήσεων, μνημονικό, πολιτισμικό αντικείμενο συμβολικών νοημάτων!
Θυμήθηκε και τους κιτροκαλλιεργητές, εκτός από τους… ιθύνοντες, όπως και την καλώς εννοούμενη ιδιωτική πρωτοβουλία, καθώς και τη γυναικεία επιχειρηματικότητα που έχει στη Νάξο «τα ηνία της κουζίνας και συλλογικές επιχειρήσεις», καταρρίπτοντας κοινωνικά στερεότυπα και έμφυλους ρόλους! Τόσο απλά και ανθηρά. Μια επίσκεψη στο Επιμελητήριο Κυκλάδων και στη ΔΥΠΑ είναι χρήσιμη.
Ο Αριστείδης Γρατσίας μίλησε για τη σημασία της εκπαίδευσης, όταν συνδυάζει τη γνώση με τη βιώσιμη ανάπτυξη, την παράδοση, τον πολιτισμό και το περιβάλλον. «Το κίτρο μπήκε στην τάξη μας» είπε χαρακτηριστικά, ως ιστορίες ανθρώπων, ως παράδοση. Επέμεινε στην έννοια της αειφορίας, που υπηρετεί τη διαγενεακή έγνοια, ενώ προβλήθηκε και ένα βίντεο που παρήγαγαν οι μαθητές του Δημοτικού Σχολείου Φιλωτίου, σχετικά με το κίτρο και τη μυθολογία.
Η οικοδέσποινα Ειρήνη Σακελλιάδου-Φραγκουδάκη έκλεισε την εκδήλωση, ευχαριστώντας όσους την τίμησαν με την παρουσία ή τις ομιλίες τους. Αναφερόμενη στα 130 χρόνια ιστορίας, παράδοσης και δημιουργίας, μνημόνευσε, με τα μικρά τους ονόματα, ζεστά και οικεία, τον Γρηγόρη, τον Μάρκο, τον Γιαννάκη, τον Χριστόδουλο, τις γενιές των προηγούμενων σκυταλοδρόμων που παρέδωσαν τη σκυτάλη στην τωρινή πέμπτη γενιά. Δεν παρέλειψε να αναφερθεί στους παραγωγούς που κρατούν ζωντανή την καλλιέργεια της κιτριάς, ενώ έκανε ειδική μνεία στον παρόντα παλαιότερο παραγωγό Μανώλη Κρητικό. Τέλος, είπε ότι και νέοι παραγωγοί στρέφονται τώρα στην καλλιέργεια (Στέλιος Χωριανόπουλος, κτήμα Αγιοπετρίτη στο Σαγκρί).
Παρακολουθείστε στο βίντεο τον καταληκτήριο χαιρετισμό της Ειρήνης Σακελλιάδου-Φραγκουδάκη
Ακολούθησε το κέρασμα με ταρτάκια και αμυγδαλωτά που συνόδευσαν το κίτρο.
Η μουσική πήρε τη θέση της και έρεε στα τραγαιώτικα σοκάκια, τέρποντας τους ακουστικούς μας πόρους, όπως το κίτρο τους ουρανίσκους μας, πλαταγίζοντας τη γλώσσα μας.
Με τη διεύθυνση του Αλέξανδρου Καλογερά, ο Μιχάλης Νίκολης (σόλο βιολί) έπαιξε παραλλαγές του Παγκανίνι (Variations Paganini) στον χώρο της εκδήλωσης, ενώ τον διαδέχθηκαν δύο υψίφωνες, που τραγούδησαν άριες από όπερες και οπερέτες, ελληνικές και ξένες. Ακολούθησε μουσική ragtime (προάγγελος της τζαζ), ενώ στο πρατήριο πώλησης και στον χώρο του μουσείου έπαιζαν σόλο πιάνο δύο σολίστ, καθώς απολαμβάναμε το ηδύποτό μας.
Κίτρο 130, όπως λέμε λίρα 100! (Ο αριθμός 130 συμβολίζεται ως CXXX στο ρωμαϊκό σύστημα αρίθμησης και ως ΡΛ´ ή ρλ΄ στο ελληνικό σύστημα αρίθμηση).
Θα μπορούσε να επισημάνει κανείς κάποιες ελλείψεις από τον πανηγυρικό εορτασμό, όπως:
-τη μη ύπαρξη, σε εμφανή θέση και σε μεγάλο σχήμα, του σήματος των 130 χρόνων (1896-2026), με τη φωτογραφία του γενάρχη Κ. Γ. Βαλληνδρά.
-την έλλειψη ενός ντοκυμαντέρ για την πορεία και τους σταθμούς της εταιρείας, σε σχέση με το εκάστοτε πολιτικοοικονομικό περιβάλλον.
-την έλλειψη ενός ιστορικού λευκώματος, που θα περιείχε και άρθρα ειδικών και σημαινόντων ανθρώπων του τόπου, για το κίτρο και τη ναξιακή οικονομία.
Μετά τη λαμπρή αυγουστιάτικη εκδήλωση, πήρα τον δρόμο για τη Χώρα. Μεθυσμένος από τα αρώματα του κίτρου και του λουλουδιασμένου Χαλκείου, πάλαι ποτέ εμπορικού ναξιακού κέντρου.
«Με το λύχνο του άστρου στους ουρανούς εβγήκα» (αχ Ελύτη πώς μας ακολουθάς παντού)!
Ακολουθήστε το naxostimes.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
