Η συγγραφέας μιλά στο Naxos Times για τη Λαλά και τη Νεραϊδένια, τις προσωπικές μνήμες που έγιναν παραμύθια και την αξία της «σκυτάλης» που περνά από γενιά σε γενιά
Η «Γιαγιά του κόσμου» ετοιμάζεται να ταξιδέψει στη Νάξο, μεταφέροντας μαζί της ιστορίες, εικόνες και μνήμες που γεννήθηκαν μέσα από τη σχέση μιας γιαγιάς με ένα παιδί, αλλά σταδιακά άρχισαν να απευθύνονται και στους μεγάλους.
Στα λευκώματα «Τση Νεραϊδένιας» και «Η γιαγιά του κόσμου», η Λαλά δεν διδάσκει ούτε συμβουλεύει. Ζει δίπλα στη Νεραϊδένια, μοιράζεται μαζί της τις μικρές στιγμές της καθημερινότητας και της δείχνει έναν διαφορετικό τρόπο να κοιτάζει τον κόσμο.
Πρόκειται για ένα έργο που ξεπερνά πλέον τις σελίδες των βιβλίων και συνεχίζει το ταξίδι του μέσα από παραμυθοκάρτες, εικαστικές και συλλεκτικές δημιουργίες, αλλά και τις ιδιαίτερες «Κυκλαδίτικες Φεγγέρες» της δημιουργού του.
Η σκυτάλη περνά από γενιά σε γενιά
Με αφορμή το ταξίδι της «Γιαγιάς του κόσμου» στη Νάξο, η Κατερίνα Γιαννακά μιλά στο Naxos Times για τις προσωπικές μνήμες που γέννησαν τις ιστορίες της, τη σχέση της Λαλάς με τη Νεραϊδένια και τη δύναμη των παραμυθιών να κρατούν ζωντανές αξίες που δεν θέλουμε να χαθούν.
Αναφέρεται ακόμη στη «σκυτάλη» που περνά από τους μεγαλύτερους στους νεότερους, στη δική της επιστροφή στη συγγραφή μετά την αποχώρησή της από την ενεργό πολιτική και στην ανάγκη να γνωρίζουμε πότε πρέπει να δίνουμε χώρο στους επόμενους.
Η ίδια εξηγεί πώς γεννήθηκε η «Γιαγιά του κόσμου» και πού θα ήθελε να οδηγήσει αυτό το ξεχωριστό ταξίδι:
Η συζήτηση με την Κατερίνα Γιαννακά
Τα βιβλία «Τση Νεραϊδένιας» και «Η γιαγιά του κόσμου» γεννήθηκαν από προσωπικές μνήμες. Πότε καταλάβατε ότι η δική σας Λαλά είχε αρχίσει να γίνεται «Η γιαγιά του κόσμου»;
Όταν ολοκληρώθηκε το πρώτο λεύκωμα. Τότε κατάλαβα ότι οι διάλογοι της Λαλάς με τη Νεραϊδένια δεν απευθύνονταν μόνο στα παιδιά. Άρχισαν να γεννούν ερωτήματα στους μεγάλους.
«Εμπιστεύομαι το παιδί μου; Ακούω πραγματικά τις ερωτήσεις του; Έχω χρόνο να του πω ένα παραμύθι; Το μεγαλώνω με φόβο ή με εμπιστοσύνη;»
Τότε κατάλαβα ότι η «Γιαγιά του κόσμου» δεν ήρθε να πει «εγώ ξέρω». Ήρθε να μας θυμίσει έναν διαφορετικό τρόπο να βλέπουμε τον κόσμο.
Η Λαλά δεν δίνει συμβουλές. Ζει δίπλα στη Νεραϊδένια. Είναι αυτό μια συνειδητή επιλογή;
Απόλυτα. Τα παιδιά δεν θυμούνται τόσο αυτά που τους λέμε. Θυμούνται περισσότερο τον τρόπο που ζούμε. Η Λαλά δεν κάνει μαθήματα. Ζει δίπλα στη Νεραϊδένια και της δείχνει, μέσα από την καθημερινότητα, ότι ακόμη και η πιο μικρή πράξη μπορεί να κρύβει μια αξία.
Όπως η καλημέρα. Για τους περισσότερους είναι ένας τύπος ευγένειας. Για τη Λαλά είναι ένα δώρο, μια ευχή που προσφέρουμε ο ένας στον άλλον για να ξεκινήσει η μέρα με δύναμη, αισιοδοξία και φως.
Η Νεραϊδένια μεγαλώνει μέσα στα λευκώματα. Μεγαλώνετε κι εσείς μαζί της;
Δεν θα μπορούσε να συμβεί διαφορετικά.
Η Λαλά δεν κάθεται απέναντι από τη Νεραϊδένια σαν δασκάλα. Κάθεται δίπλα της.
Δεν λέει «κάνε αυτό». Λέει «έλα να το κάνουμε μαζί».
Όσο η Νεραϊδένια μεγαλώνει μέσα στις ιστορίες, τόσο μεγαλώνω κι εγώ μαζί της — ως συγγραφέας, ως μητέρα και ίσως, κάποτε, ως Λαλά.
Οι παρουσιάσεις σας δεν μοιάζουν με κλασικές βιβλιοπαρουσιάσεις. Έχετε μάλιστα δώσει σε αυτές έναν δικό σας όρο: «Κυκλαδίτικη Φεγγέρα». Τι σημαίνει για εσάς;
Είναι εκείνες οι παλιές βραδιές, όπου οι άνθρωποι συγκεντρώνονταν στις αυλές κάτω από το φως του φεγγαριού, για να μοιραστούν ιστορίες, τραγούδια, χαρές, λύπες, ένα ποτήρι κρασί. Θέλω οι συναντήσεις μου με τους ανθρώπους να έχουν αυτή την αίσθηση. Να μην έρχονται απλώς να ακούσουν για ένα βιβλίο, αλλά να γίνονται μέρος μιας παρέας. Το παραμύθι ταξιδεύει το νου, η τέχνη δίνει τη δική της ανάγνωση στην ιστορία και το κρασί ανοίγει την καρδιά. Και το κρασί, όπως και το παραμύθι, κουβαλά μνήμες. Είναι μια αφήγηση ανθρώπων, τόπων και χρόνων.
Οι παραμυθοκάρτες, τα εικαστικά έργα και πλέον οι συλλεκτικές δημιουργίες με το «Σημάδι Αυθεντικότητας» δείχνουν ότι το έργο σας ξεφεύγει από τις σελίδες ενός βιβλίου. Πού θέλετε να οδηγήσετε αυτό το ταξίδι;
Δεν με ενδιαφέρει να δημιουργήσω απλώς αντικείμενα. Με ενδιαφέρει να δημιουργήσω μικρές πολιτιστικές μνήμες. Οι παραμυθοκάρτες γεννήθηκαν γιατί τα ίδια τα παραμύθια ζητούσαν να συνεχίσουν το ταξίδι τους έξω από τις σελίδες. Το ίδιο συμβαίνει και με τις εικαστικές δημιουργίες.
Το «Σημάδι Αυθεντικότητας» είναι ένα βιολόσχημο κυκλαδικό ειδώλιο, μέσα στο οποίο κρύβονται τα αρχικά του ονόματός μου. Το επέλεξα γιατί κουβαλά χιλιάδες χρόνια ελληνικού πολιτισμού.
Όπως τα παραμύθια ταξιδεύουν από γενιά σε γενιά, έτσι και το ειδώλιο ταξιδεύει μέσα στους αιώνες. Κάποτε οι δρόμοι τους συναντήθηκαν και τώρα συνεχίζουν μαζί.
Αν ένα παιδί, είκοσι χρόνια από σήμερα, κρατήσει στα χέρια του ένα λεύκωμα ή μια παραμυθοκάρτα σας, τι θα θέλατε να αισθανθεί;
Ζεστασιά. Όχι νοσταλγία. Ζεστασιά. Να αισθανθεί ότι κάποιος του κρατά ακόμη το χέρι.
Γιατί αυτό είναι, τελικά, το μεγαλύτερο δώρο των παραμυθιών: να μας θυμίζουν πως ακόμη και το πιο μικρό φως έχει τη δύναμη να νικήσει το σκοτάδι. Και αν κάποτε, πολλά χρόνια μετά, κάποιος κρατήσει μια παραμυθοκάρτα ή ένα φουλάρι και νιώσει ότι ξαναβρήκε για λίγο τον δρόμο προς το παιδί που κάποτε ήταν, τότε θα έχω αισθανθεί ότι άξιζε όλο αυτό το ταξίδι.
Μέχρι πρόσφατα υπήρξατε ενεργό στέλεχος κόμματος, όμως επιλέξατε να αποχωρήσετε, δηλώνοντας ότι θέλετε να δώσετε χώρο και βήμα στους νεότερους ανθρώπους. Κοιτάζοντας σήμερα την πολιτική από μια διαφορετική θέση, πώς θα τη χαρακτηρίζατε; Επίσης, έχοντας ασχοληθεί ενεργά με τη νησιωτική πολιτική και με την οργανωτική ανάπτυξη του πολιτικού σας χώρου στις Κυκλάδες, βλέπετε σήμερα το όραμα για το οποίο εργαστήκατε να γίνεται πράξη ή θεωρείτε ότι έχει υπάρξει αποδυνάμωση;
Θα ήταν εύκολο να σας πω ότι όλα όσα ονειρευτήκαμε έγιναν πράξη ή, αντίθετα, ότι όλα χάθηκαν. Η πραγματικότητα όμως δεν είναι ποτέ τόσο απλή.
Θεωρώ ότι στις Κυκλάδες έχει υπάρξει οργανωτική αποδυνάμωση. Και πιστεύω ότι αυτό δεν οφείλεται μόνο στις γενικότερες πολιτικές συνθήκες, αλλά και στην έλλειψη ενός καθαρού οργανωτικού οράματος.
Ένας πολιτικός οργανισμός δεν μπορεί να προχωρήσει μόνο με τη διαχείριση των υπαρχουσών ισορροπιών. Χρειάζεται όραμα, ανανέωση, νέους ανθρώπους και κυρίως τη διάθεση να τους δώσεις πραγματικό χώρο.
Και θα πω κάτι ακόμη, ίσως λίγο πιο σκληρά: ο εγωισμός του να θέλει κάποιος να έχει πάντα έναν ρόλο στην πολιτική μπορεί τελικά να αποδυναμώσει την ίδια την πολιτική.
Η πολιτική δεν είναι προσωπική ιδιοκτησία ούτε μια θέση που μας ανήκει εφ’ όρου ζωής. Είναι μια σκυτάλη. Την κρατάς για όσο μπορείς να προσφέρεις και μετά πρέπει να ξέρεις να την παραδώσεις.
Εγώ επέλεξα να την παραδώσω. Όχι γιατί έπαψα να έχω όνειρο, αλλά γιατί πιστεύω ότι το όνειρο χρειάζεται καινούργιους ανθρώπους για να συνεχιστεί.
Και ίσως τελικά εδώ συναντιέται η πολιτική με το παραμύθι. Και τα δύο ξεκινούν από την ανάγκη να ονειρευτείς έναν καλύτερο κόσμο. Η διαφορά είναι ότι το παραμύθι έχει την ελευθερία να μας ταξιδεύει, ενώ η πολιτική έχει την ευθύνη να επιστρέφει στην πραγματικότητα και να προσπαθεί να κάνει το όνειρο πράξη.
Αποχωρώντας από την πολιτική, επιστρέψατε στη συγγραφή. Είναι πράγματι δύο τόσο διαφορετικοί κόσμοι;
Ίσως όχι όσο φαίνεται.
Και η πολιτική και η συγγραφή χρειάζονται όραμα. Η διαφορά είναι ότι στη συγγραφή μπορείς να δημιουργήσεις τον κόσμο που ονειρεύεσαι. Στην πολιτική πρέπει να πείσεις και άλλους ανθρώπους να τον δημιουργήσουν μαζί σου.
Και υπάρχει κάτι ακόμη που τα ενώνει για μένα: η σκυτάλη.
Η Λαλά κρατά τις ρίζες και τις παραδίδει στη Νεραϊδένια. Δεν προσπαθεί να την κρατήσει για πάντα κοντά της. Της δίνει όσα χρειάζεται για να ανοίξει τον δικό της δρόμο.
Αυτό πιστεύω και στη ζωή. Δεν είμαστε εδώ για να κρατάμε τις θέσεις μας. Είμαστε εδώ για να αφήνουμε κάτι πίσω μας και να δίνουμε χώρο στους επόμενους.
Και ποια είναι σήμερα η μεγαλύτερη επιθυμία σας για τη «Γιαγιά του κόσμου»;
Να συνεχίσει να ταξιδεύει.
Γιατί η «Γιαγιά του κόσμου» δεν ανήκει πια μόνο σε μένα. Ανήκει σε κάθε άνθρωπο που αναγνωρίζει μέσα της μια γιαγιά, μια μητέρα, ένα παιδί, μια μνήμη, μια αξία που δεν θέλει να χαθεί.
Και ίσως γι’ αυτό, κάποια στιγμή, η Νεραϊδένια να πάψει να είναι μόνο ένα πρόσωπο μέσα στις ιστορίες. Να γίνει μια σκυτάλη που περνά από χέρι σε χέρι, από γενιά σε γενιά.
Γιατί τελικά δεν μεγαλώνουμε μόνο τα παιδιά. Μεγαλώνουμε κι εμείς μαζί τους.
Ακολουθήστε το naxostimes.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
