Ο πρόεδρος της ΕΑΣ Νάξου κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τον πρωτογενή τομέα, τις χρήσεις γης και την έλλειψη βασικών υποδομών στο νησί
Την ανησυχία του για τις επιπτώσεις της ταχύτατης τουριστικής ανάπτυξης στη Νάξο εκφράζει ο πρόεδρος της Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών Νάξου, Δημήτρης Καπούνης, σε συνέντευξή του στο Tornos News. Όπως επισημαίνει, η απουσία σχεδιασμού και χωροταξικού πλαισίου δημιουργεί συνθήκες που ενδέχεται να οδηγήσουν το νησί σε μια «πιθανή μυκονοποίηση», με σοβαρές συνέπειες για τον πρωτογενή τομέα.
Με την άμεση και έμμεση συνεισφορά του τουρισμού στο ΑΕΠ να κυμαίνεται από 28,7% έως 34,6% και το 74% των εσόδων του εισερχόμενου τουρισμού να εισπράττεται εκτός Αττικής, η τοπική ανάπτυξη στην περιφέρεια δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά σε έναν και μόνο τομέα. Το ζήτημα αυτό θέτει με σαφήνεια ο Δημήτρης Καπούνης, Πρόεδρος της Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών Νάξου, μιλώντας στο «Tornos News» με αφορμή τα 100 χρόνια της ΕΑΣ Νάξου: «Η τουριστική ανάπτυξη, που είναι ραγδαία τα τελευταία χρόνια και στη Νάξο, μας οδηγεί σε πιθανή μυκονοποίηση, έτσι άναρχα και απρογραμμάτιστα που εξελίσσεται». Ο κ. Καπούνης επισημαίνει την ανάγκη εξειδικευμένων χρηματοδοτικών εργαλείων που να ααφορούν στη νησιωτικότητα και να μην περιορίζονται μόνο στο ΕΣΠΑ, ενώ καταγγέλλει τη χρόνια αναβολή κατασκευής του Φράγματος Τσικαλαριού, έργου που θα κάλυπτε αρδευτικές ανάγκες 10.500 στρεμμάτων και παραμένει, 17 χρόνια μετά την ένταξή του στο Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης, στα σπάργανα, με πολλά χρήματα σπαταλημένα. Παράλληλα, ο κ. Καπούνης τονίζει ότι η ΕΑΣ Νάξου παίζει ενεργό συνδικαλιστικό ρόλο στην ΕΘΕΑΣ για την ανασυγκρότηση, την ενδυνάμωση και τον εκσυγχρονισμό των συνεταιρισμών, ώστε να επιτελέσουν την οικονομική και κοινωνική αποστολή τους.
Το πλήρες κείμενο της συνέντευξης έχει ως εξής:
Ποιες πιέσεις ασκεί η τουριστική ανάπτυξη στην αγροτική παραγωγή;
Η τουριστική ανάπτυξη, που είναι ραγδαία τα τελευταία χρόνια και στη Νάξο, μας οδηγεί σε πιθανή μυκονοποίηση, έτσι άναρχα και απρογραμμάτιστα που εξελίσσεται. Η Νάξος είχε πάντα ισχυρό πρωτογενή τομέα που τώρα σιγά-σιγά παραχωρεί έδαφος στον τουρισμό, επειδή τα προβλήματα του πρωτογενούς τομέα είναι μεγάλα και το εισόδημα από τον τουρισμό είναι πιο άκοπο και πιο εύκολο. Δεν υπάρχει επίσης ακόμα και Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο που μπορεί να βάλει μια τάξη στις χρήσεις γης. Δεν υποτιμώ ότι, όπως ανακοινώθηκε αυτές τις μέρες, η άμεση οικονομική συνεισφορά του τουρισμού στην ελληνική οικονομία το 2025 ήταν 32,4 δισ. ευρώ, δηλαδή 13% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος και με τα πολλαπλασιαστικά οφέλη, η συνολική άμεση και έμμεση συνεισφορά εκτιμάται ότι αντιπροσωπεύουν από το 28,7% έως το 34,6% του ΑΕΠ της χώρας. Μάλιστα το 74% των εσόδων του εισερχόμενου τουρισμού εισπράττεται εκτός Αττικής, δηλαδή στην περιφέρεια. Η τοπική ανάπτυξη, όμως, δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο σε αυτόν τον τομέα, ειδικά, σε νησιά σαν τη Νάξο με ισχυρή γεωργική, επαναλαμβάνω, παράδοση, με ΠΟΠ προϊόντα, με σημαντικές δυνατότητες ανάπτυξης του κλάδου. Ο υπερτουρισμός ή η μονοδιάστατη ανάπτυξη επιδρά αρνητικά στο περιβάλλον, στην αγροτοδιατροφή, στα καταναλωτικά πρότυπα, στην ισόρροπη ανάπτυξη, στον πολιτισμό. Πρέπει να δοθούν λύσεις, ειδικά στο κόστος παραγωγής στα νησιά. Να βρούμε εξειδικευμένα χρηματοδοτικά εργαλεία, που να αφορούν στη νησιωτικότητα και να μην περιορίζονται αυτά μόνο στο ΕΣΠΑ.
Ποια είναι σήμερα η εικόνα σχετικά με τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και τη διαχείριση των υδατικών πόρων;
Οι μεγαλύτερες επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης στον πρωτογενή τομέα οφείλονται κυρίως στην έλλειψη των υδατικών πόρων, στο στέρεμα, στην εξάντληση των πηγών και των πηγαδιών και λιγότερο στη διαχείριση. Η ξηρασία χτυπά όλο και περισσότερο την πόρτα μας. Η Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών Νάξου διεκδικεί εδώ και χρόνια, τεκμηριωμένα και δυναμικά, άμεσες λύσεις για το αρδευτικό πρόβλημα, που απειλεί την παραγωγή και την ίδια τη ζωή στα νησιά. Έχει έγκαιρα επισημάνει τις συνέπειες της λειψυδρίας, κυρίως λόγω της ανομβρίας, της υπεράντλησης υπόγειων υδάτων και της κλιματικής κρίσης, προτάσσοντας την άμεση κατασκευή του Φράγματος του Τσικαλαριού και των δικτύων του, αλλά και δέσμη μέτρων για την άμεση και μεσοπρόθεσμη αντιμετώπιση του προβλήματος στα νησιά της αρμοδιότητάς της. Η κατασκευή τού Φράγματος αυτού εντάχθηκε για πρώτη φορά στο Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης 2007-2013, στις 30/7/2009, δηλαδή πριν από 17 χρόνια! Τότε προβλεπόταν η συλλογή στο Φράγμα τριών εκατ. κυβικών μέτρων νερού. Τώρα με την κλιματική κρίση είναι πολύ πιο δύσκολα τα πράγματα. Επίσης, προβλεπόταν η κατασκευή αρδευτικών δικτύων που θα κάλυπταν 10.500 στρέμματα γεωργικών εκτάσεων του Λιβαδιού της Νάξου, τα οποία σήμερα αρδεύονται σε μικρό βαθμό με γεωτρήσεις και πηγάδια που έχουν υφαλμυριστεί. Έχουν σπαταληθεί πολλά χρήματα γι’ αυτό το έργο και ακόμα είναι στα σπάργανα. Δυστυχώς δεν εισακουστήκαμε ούτε από τις κυβερνήσεις ούτε από τοπικές Αρχές. Έτσι λήφθηκαν εσπευσμένες, αδιέξοδες, πανάκριβες και ελέγξιμες λύσεις, όπως οι αφαλατώσεις, ενώ η ανθηρή αγροτική Νάξος σταδιακά απο-αγροτικοποιείται, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την οικονομία, το περιβάλλον, την ιστορία και τον πολιτισμό της. Μόλις πέρυσι ο Δήμος Νάξου και Μικρών Κυκλάδων αποφάσισε την εκπόνηση Γενικού Σχεδίου (Masterplan) Ύδρευσης για τη Νάξο και τις Μικρές Κυκλάδες με την τεχνική υποστήριξη του Δικτύου Αειφόρων Νήσων (ΔΑΦΝΗ) και με προοπτική να ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος του έτους. Η άρδευση, όμως, δεν είναι αντικείμενο αυτού του Σχεδίου. Πάντως, χρειάζεται το νησί ένα ολοκληρωμένο και αποτελεσματικό σχέδιο ύδρευσης και άρδευσης με στόχους, προτεραιότητες, χρηματοδοτικούς πόρους, χρονοδιάγραμμα έργων και παρεμβάσεων για την ορθολογική διαχείριση των υδάτινων πόρων και τη διατηρήσιμη, αειφόρα ανάπτυξη. Στο πλαίσιο της κλιματικής κρίσης, δίνουμε έμφαση στη βιωσιμότητα και όχι μόνο στον κύκλο παραγωγής. Η πράσινη ανάπτυξη, η προστασία του περιβάλλοντος, είναι βάση, προϋπόθεση για την υγιεινή, αλλά και διατηρήσιμη παραγωγή. Δουλεύουμε συστηματικά σε αυτή την κατεύθυνση. Με κόπο, οργάνωση, επιμονή και μεράκι. Από τη σίτιση των ζώων, γιατί παράγουμε, όπως είπα, πιστοποιημένα από τη Ε.Ε. προϊόντα που απαιτούν υψηλές προδιαγραφές και ελέγχους, μέχρι την παραδοσιακή αγροτική καλλιέργεια, μέχρι την τριτοβάθμια επεξεργασία των λυμάτων. Σημειώνω ότι είναι σχεδόν έτοιμος ο ΒΙΟΚΑ του τυροκομείου μας, που θα παράγει καθαρό, ανακυκλούμενο νερό για χρήση από τη μονάδα και για άρδευση.
Τι απαιτείται προκειμένου να ενισχυθεί ουσιαστικά η σύνδεση του πρωτογενούς τομέα με τον τουρισμό;
Η Νάξος είναι ένα δυναμικό νησί με πανάρχαια παράδοση στην παραγωγή ποιοτικών αγροτοκτηνοτροφικών προϊόντων. Ως Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών Νάξου αξιοποιούμε από παλιά και αναζητούμε τρόπους βελτίωσης και εμπλουτισμού των συνεργασιών με τους άλλους παραγωγικούς φορείς, ειδικά με τον τουρισμό και την εστίαση. Είμαστε σε συνεχή διάλογο γι’ αυτό, χωρίς να πω ότι έχουμε φθάσει σε ένα επιθυμητό αποτέλεσμα. Δίνουμε έμφαση ευρύτερα στις συνέργειες με τους οικονομικά δρώντες φορείς. Πιστεύουμε στη λειτουργία συγκοινωνούντων δοχείων μεταξύ των οικονομικών κλάδων, στη δημιουργία οικονομιών κλίμακας, στην ολιστική ανάπτυξη του νησιού, παρόλο που η νησιωτικότητα (πολυ-νησιωτικότητα σε μας ή διπλή νησιωτικότητα) δημιουργεί ιδιαίτερα προβλήματα που δεν προσεγγίζονται και αντιμετωπίζονται από την κεντρική και τοπική Διοίκηση και την ΕΕ όπως πρέπει. Οι πρόσφατες κατευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το νέο Πλαίσιο θα πρέπει να εξειδικευθούν για τα νησιά. Δεν είναι μόνο τα μικρά νησιά, αλλά και η ορεινή νησιωτική οικονομία που έχει έντονο πρόβλημα υπογεννητικότητας, μετανάστευσης και ερημοποίησης. Η δικτύωση γεωργίας και τουρισμού πρέπει να προβληματίζει συνεχώς τους εμπλεκόμενους φορείς, γιατί ανακύπτουν κάθε φορά νέα ζητήματα στενότερης συνεργασίας και αξιοποίησης κάθε δυνατότητας που παρουσιάζεται ή καλλιεργείται για την τόνωση της τοπικής οικονομίας και την αύξηση της ευημερίας των ανθρώπων.
Ποιες είναι οι δράσεις και εκδηλώσεις που σχεδιάζετε για την επόμενη περίοδο, με στόχο την ανάδειξη της γαστρονομικής εμπειρίας της Νάξου;
Σχεδιάζουμε τη διοργάνωση ενός γαστρονομικού φεστιβάλ, πρωτότυπου και δημιουργικού, ανανεώνοντας τη μέχρι τώρα δραστηριότητά μας, αλλά και επιζητώντας τη μεγαλύτερη δυνατή συνεργασία στο νησί για την επίτευξη του κοινού στόχου. Μόνο έτσι θα επιβιώσουμε και θα προκόψουμε, προάγοντας και ανεβάζοντας ποιοτικά τη Νάξο. Χαράζοντας εμείς τις εξελίξεις και το μέλλον μας και όχι καβαλικεύοντας κάθε φορά το κύμα του συρμού και όπου βγει. Πρέπει να συνεργαζόμαστε για την ανάπτυξη της πολιτιστικής και γευστικής κληρονομιάς μας, για τη διάδοση της γευστικής κουλτούρας μας. Να κάνουμε τη Νάξο διεθνή γαστρονομικό, αγροτοδιατροφικό προορισμό, αναπτύσσοντας νέες αντιλήψεις και πολιτισμικές αξίες. Να αλλάξουμε τον γαστρονομικό, αγροτοδιατροφικό χάρτη. Κάθε χρόνο διοργανώνουμε στο νησί τη γιορτή γραβιέρας (Food Experience) στις αρχές Ιουνίου και τη γιορτή πατάτας στις αρχές Σεπτεμβρίου. Επίσης προβάλλουμε τα προϊόντα και τη γαστρονομία μας σε τηλεοπτικές εκπομπές και με συμμετοχές σε εκθέσεις, στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Φιλοδοξούμε να αναδείχνουμε συνεχώς και με κάθε μέσο δημοσιότητας τον ανεκτίμητο πλούτο, τα δώρα της ναξιακής γης, τα προϊόντα του μόχθου των παραγωγών μας, τη ναξιακή κουζίνα. Τη ναξιακή μαγειρική θα έλεγα, που έχει σημαντική κοινωνική και πολιτισμική διάσταση.
Ποιος μπορεί να είναι ο ρόλος των συνεταιρισμών στη δημιουργία ενός δικτύου διασύνδεσης, με ευνοϊκές προϋποθέσεις για τους αγρότες και τους παραγωγούς;
Η ΕΑΣ Νάξου παίζει ενεργό συνδικαλιστικό ρόλο στην ΕΘΕΑΣ για την ανασυγκρότηση, την ενδυνάμωση και τον εκσυγχρονισμό των συνεταιρισμών, για να επιτελέσουν τη σοβαρή οικονομική και κοινωνική αποστολή τους. Παράλληλα, παρακολουθεί τις εξελίξεις στην αγορά και τις δραστηριότητες των άλλων αγροτικών οργανώσεων στη χώρα μας και το εξωτερικό. Συνδυάζει το τοπικό με το εθνικό και το διεθνές, κάνοντας εθνικούς πρωταθλητές δυο κύρια προϊόντα του νησιού: τη Γραβιέρα (προϊόν Π.Ο.Π. από το 1996) και την Πατάτα (προϊόν Π.Γ.Ε. από το 2011), ευρωπαϊκά πιστοποιημένα προϊόντα χάρη στην ΕΑΣ Νάξου, με εξαιρετική ποιότητα και γεύση. Δεν είναι τυχαίο ότι η γραβιέρα διαφημίζει τη Νάξο και τη χώρα μας διεθνώς, αφού αναδείχθηκε το καλύτερο τυρί στον κόσμο από τη διεθνή γαστρονομική πλατφόρμα Taste Atlas. Αυτό αποτελεί μια σημαντική επιβράβευση και σφραγίδα αξιολόγησης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Γενική Διεύθυνση Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης) κατέθεσε πρόσφατα την πρότασή της για τη νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) της περιόδου 2028–2034, φέρνοντας αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο κατανέμονται οι άμεσες ενισχύσεις και στηρίζεται το αγροτικό εισόδημα. Η νέα ΚΑΠ επιχειρεί να γίνει πιο δίκαιη και πιο στοχευμένη, με έμφαση στους ενεργούς παραγωγούς και τη νέα γενιά που θέλει να μείνει στη γη της. Αν αυτές οι αλλαγές θα αποδειχθούν στην πράξη προς όφελος των αγροτών, μένει να φανεί. Ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Μαργαρίτης Σχοινάς, με τον οποίο συναντηθήκαμε πρόσφατα, παρουσίασε τις βασικές εθνικές προτεραιότητες για το νέο παραγωγικό μοντέλο, μεταξύ των οποίων είναι και η ενίσχυση του συνεργατισμού και των διεπαγγελματικών οργανώσεων. Ο υπουργός κάλεσε όλους τους εμπλεκόμενους φορείς να συμβάλλουν ενεργά στη διαμόρφωση των εθνικών θέσεων για τη νέα ΚΑΠ, κάτι που αποτελεί πρόκληση για τα συνεταιριστικά μας όργανα. Ως ΕΑΣ Νάξου θέλουμε να συμβάλλουμε ουσιαστικά στη διαβούλευση, ακούγοντας όλους τους συνεταιρισμούς και παραγωγούς των νησιών μας και ειδικούς επιστήμονες, με στόχο τη λύση των ιδιαίτερων προβλημάτων των νησιών, αλλά και στην ολοκληρωμένη ανάπτυξη και ανασυγκρότηση του αγροτικού χώρου. Για μια ολοκληρωμένη πολιτική, όπως επισημαίνει τελευταία, για πρώτη φορά, ειδική Έκθεση του ΟΟΣΑ.
Ποιες είναι οι εκδηλώσεις που πραγματοποιήσατε ή σχεδιάζετε εφέτος, με αφορμή τα 100 χρόνια από την ίδρυση της Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών Νάξου;
Η Ε.Α.Σ. Νάξου, η οποία γιορτάζει φέτος τα 100 χρόνια από τη γέννησή της, λειτουργεί από το 2014 ως Αγροτική Εταιρική Σύμπραξη με βάση τον νόμο 4015/2011. Βγήκε, παρά τους κλυδωνισμούς και τα συνεχιζόμενα προβλήματα, εθνικά, ευρωπαϊκά και διεθνή, ανθεκτική από την κρίση του κλάδου και του συνεταιριστικού κινήματος και προσβλέπει στο μέλλον με αισιοδοξία. Χρειάζεται, βέβαια, συνεχής προσπάθεια και αγώνας, συσπείρωση και στήριξη του αγροτικού κόσμου, ενίσχυση του παραγωγικού, εμπορικού και εξαγωγικού δυναμισμού της. Φέτος γιορτάζουμε και τα 70 χρόνια από την παραγωγή γραβιέρας, τα 30 χρόνια από την πιστοποίησή της ως ΠΟΠ (Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης) και τα 15 χρόνια από την πιστοποίηση της πατάτας Νάξου ως προϊόντος ΠΓΕ (Προστατευόμενη Γεωγραφική Ένδειξη). Τιμήσαμε μέχρι τώρα τα 100 χρόνια της ΕΑΣ με τρεις επιτυχημένες εσπερίδες. Η πρώτη είχε ως τίτλο «Το παρόν και το μέλλον των αγροτικών συνεταιρισμών στην Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση». Συμμετείχαν μάχιμοι αγροτοσυνεταιριστές και τεχνοκράτες του πρωτογενούς τομέα, από την Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση, σε μια αρμονική και αναγκαία σύνθεση και εκφράστηκαν σκέψεις, προτάσεις, αγωνίες και προβληματισμοί. Η δεύτερη εσπερίδα είχε ως τίτλο «Η νησιωτική γεωργία, η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική (Κ.Α.Π.) και το διεθνές περιβάλλον», με ομιλητές καθηγητές του Γεωπονικού Πανεπιστημίου, που έθεσαν τα προβλήματα σε τοπικό, ευρωπαϊκό και διεθνές πλαίσιο. Στην πανηγυρική εσπερίδα της 9ης Μαΐου έγινε αναφορά στην ιστορική διαδρομή της Ε.Α.Σ. Νάξου, στην ανασυγκρότηση της υπαίθρου, στο περιβάλλον και στην καινοτομία στην αγροδιατροφή, ως κύριο πυλώνα της νησιωτικής αναπτυξιακής στρατηγικής. Στο πλαίσιο της εκδήλωσης, αποφασίστηκε να ονομαστεί το Γεωπονικό Κέντρο της ΕΑΣ Νάξου σε «Ιωάννης Σπυρ. Παπαδάκης», τιμώντας έτσι τη μνήμη του νάξιου Καθηγητή και Ακαδημαϊκού, ενός από τους πλέον διακεκριμένους και επιδραστικούς γεωπόνους του 20ού αιώνα στην Ελλάδα και στον κόσμο. Επίσης, βραβεύτηκαν ένας παλαιός νάξιος συνεταιριστής και ένας νέος. Παράλληλα, εκδόθηκε ένα ενημερωτικό φυλλάδιο για την ιστορία της ΕΑΣ Νάξου. Σημειώνω ότι, με αφορμή τις εκδηλώσεις μας, κινητοποιήσαμε την εκπαιδευτική και μαθητική κοινότητα του νησιού, που θα κάνει σχετικές δράσεις, καθώς και το Ιστορικό Αρχείο της Νάξου, που παρουσίασε μια εξαιρετική έκθεση αρχειακού υλικού, που κάλυψε 80 χρόνια ναξιακής γεωργίας (1900-1980). Το φθινόπωρο θα υπάρξει δεύτερος κύκλος εκδηλώσεων, με τοπικές συνεργασίες και πρόσκληση για ομιλίες και συζητήσεις ειδικών επιστημόνων του αγροτικού χώρου. Παράλληλα, σχεδιάζουμε να εκδώσουμε ένα επετειακό ιστορικό Λεύκωμα. Σύντομα θα εγκαινιάσουμε και το σύγχρονο, ευρωπαϊκών προδιαγραφών, τυροκομείο μας, ενώ μέχρι το τέλος του χρόνου θα δρομολογήσουμε την κατασκευή τυροκομείου στην ορεινή Νάξου για την παραγωγή του ΠΟΠ αρσενικού τυριού.
Πηγή: tornosnews.gr
Ακολουθήστε το naxostimes.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
