Ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής μιλά για το όριο των 300 τ.χλμ., τη φέρουσα ικανότητα, την Ορεινή Νάξο, τα ήδη αδειοδοτημένα έργα και τις ενεργειακές κοινότητες
Την ανάγκη ανάπτυξης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στα νησιά με σαφή όρια, επιστημονικά κριτήρια και ουσιαστική συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών υπογράμμισε ο καθηγητής του Τμήματος Μηχανολόγων Μηχανικών του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής και διευθυντής του Εργαστηρίου Ήπιων Μορφών Ενέργειας και Προστασίας Περιβάλλοντος, Γιάννης Καλδέλλης, μιλώντας στον Aegean Voice 107,5 και στην Πόπη Αλιμπέρτη.
Η συζήτηση επικεντρώθηκε στο νέο ειδικό χωροταξικό πλαίσιο για τις ΑΠΕ και κυρίως στο τι σημαίνει αυτό στην πράξη για τα νησιά και ειδικότερα για τη Νάξο.
Ο κ. Καλδέλλης τάχθηκε ξεκάθαρα υπέρ της ενεργειακής μετάβασης και της αξιοποίησης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, αλλά ταυτόχρονα υπογράμμισε ότι η ανάπτυξη αυτή δεν μπορεί να γίνεται ανεξέλεγκτα, ούτε με μοναδικό γνώμονα τη μεγιστοποίηση του επενδυτικού οφέλους.
Όπως τόνισε, κάθε νησί πρέπει να εξετάζεται με βάση τη φέρουσα ικανότητά του, το τοπίο, τη βιοποικιλότητα, τις περιοχές Natura, τον πρωτογενή τομέα, την τουριστική δραστηριότητα και τις πραγματικές ενεργειακές του ανάγκες.
«Χρειάζεται μέτρο – Δεν μπορεί να συνεχιστεί η ανεξέλεγκτη ανάπτυξη»
Αναφερόμενος στη φιλοσοφία του νέου χωροταξικού, ο Γιάννης Καλδέλλης εκτίμησε ότι η προσπάθεια έρχεται, σε έναν βαθμό, ως απάντηση στις αντιδράσεις που έχουν υπάρξει τα προηγούμενα χρόνια από τοπικές κοινωνίες και περιβαλλοντικούς φορείς απέναντι στην ανεξέλεγκτη ανάπτυξη αιολικών και φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων.
Όπως σημείωσε, η Ελλάδα έχει ήδη πετύχει σημαντική συμμετοχή των ΑΠΕ στην ηλεκτροπαραγωγή και, κατά συνέπεια, το ζητούμενο πλέον είναι να υπάρξει μέτρο και ουσιαστική αξιολόγηση των επιπτώσεων κάθε νέας επένδυσης.
Έκανε ειδική αναφορά σε περιοχές ιδιαίτερου φυσικού κάλλους, περιοχές Natura και οικοσυστήματα που χρήζουν προστασίας, επισημαίνοντας ότι η ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας δεν μπορεί να οδηγεί σε καταστροφή του ίδιου του φυσικού κεφαλαίου των νησιών.
«Τα νησιά δεν μπορούν να λειτουργούν μόνο με πετρέλαιο»
Ο καθηγητής ξεκαθάρισε πάντως ότι τα νησιά δεν μπορούν να αρνηθούν συνολικά τις ΑΠΕ.
Όπως είπε, το Αιγαίο διαθέτει εξαιρετικό αιολικό και ηλιακό δυναμικό, ενώ υπάρχουν δυνατότητες και για άλλες μορφές ενέργειας, όπως η γεωθερμία χαμηλής ενθαλπίας. Τόνισε επίσης ότι η Ελλάδα παραμένει σε πολύ μεγάλο βαθμό ενεργειακά εξαρτημένη από εισαγωγές, γεγονός που δημιουργεί και οικονομική και γεωπολιτική εξάρτηση.
Για τον ίδιο, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι κρίσιμο εργαλείο για μεγαλύτερη ενεργειακή αυτονομία, αρκεί να αναπτύσσονται με σχέδιο, όρια και συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών.
Το όριο των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων
Ιδιαίτερα αιχμηρός ήταν ο Γιάννης Καλδέλλης απέναντι στο όριο των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων που τίθεται για τα νησιά.
Όπως σημείωσε, η έκταση από μόνη της δεν μπορεί να αποτελεί ασφαλές επιστημονικό κριτήριο για το αν ένα νησί μπορεί ή όχι να δεχθεί νέες αιολικές εγκαταστάσεις.
Κατά την άποψή του, θα πρέπει να εξετάζεται η συνολική φέρουσα ικανότητα κάθε νησιού. Ένα νησί με έντονη τουριστική ανάπτυξη, υψηλή περιβαλλοντική αξία, προστατευόμενες περιοχές ή περιορισμένη διαθέσιμη γη δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με το ίδιο κριτήριο με ένα άλλο νησί μόνο και μόνο επειδή έχουν παρόμοια έκταση.
Ο κ. Καλδέλλης αμφισβήτησε κατά πόσο το όριο των 300 τ.χλμ. μπορεί από μόνο του να αποτελέσει επαρκές επιστημονικό κριτήριο, επισημαίνοντας ότι δεν είναι σαφές γιατί επελέγη ακριβώς αυτό το όριο.
«Η φέρουσα ικανότητα πρέπει να είναι το βασικό κριτήριο»
Σύμφωνα με τον καθηγητή, το βασικό εργαλείο για μια σωστή χωροθέτηση πρέπει να είναι η μελέτη φέρουσας ικανότητας.
Σε αυτή θα πρέπει να συνεκτιμώνται:
• η βιοποικιλότητα,
• οι προστατευόμενες περιοχές,
• το φυσικό τοπίο,
• η τουριστική δραστηριότητα,
• η πρωτογενής παραγωγή,
• οι υφιστάμενες υποδομές,
• οι ανάγκες της τοπικής κοινωνίας,
• και το ενεργειακό φορτίο του ίδιου του νησιού.
Όπως είπε, μόνο έτσι μπορεί να προκύψει ένα πραγματικά τεκμηριωμένο όριο για το πόση εγκατεστημένη ισχύ μπορεί να δεχθεί ένας τόπος.
Ορεινή Νάξος: «Δεν σηκώνει μεγάλα αιολικά πάρκα»
Ειδική αναφορά έκανε ο κ. Καλδέλλης στην Ορεινή Νάξο, την οποία χαρακτήρισε «κόσμημα» για το νησί.
Όπως σημείωσε, πρόκειται για περιοχή με ιδιαίτερη φυσική και πολιτιστική αξία, η οποία δεν έχει ακόμα υποστεί την ίδια τουριστική πίεση με άλλες περιοχές.
Η εκτίμησή του ήταν σαφής: «Δεν νομίζω ότι η Νάξος σηκώνει μεγάλα αιολικά πάρκα», ανέφερε, εξηγώντας ότι μεγάλες εγκαταστάσεις θα δημιουργούσαν σοβαρές επιπτώσεις στο τοπίο, στη βιοποικιλότητα και στην ίδια την ελκυστικότητα του νησιού.
Υπογράμμισε μάλιστα ότι για τη Νάξο θα πρέπει να εξεταστούν λύσεις μικρότερης κλίμακας, που να συνδέονται με τις πραγματικές ανάγκες του νησιού και όχι με υπερβολικές επενδύσεις.
Το «παράθυρο» για εγκαταστάσεις και εκτός Δρυμαλίας
Στη συζήτηση τέθηκε και το γεγονός ότι η Δημοτική Ενότητα Νάξου δεν περιλαμβάνεται με τον ίδιο τρόπο στις περιοχές αιολικής καταλληλότητας, ωστόσο το νέο πλαίσιο προβλέπει δυνατότητα κατ’ εξαίρεση χωροθέτησης όταν πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις, όπως υψηλό αιολικό δυναμικό και περιορισμένο ποσοστό εδαφικής κάλυψης.
Ο Γιάννης Καλδέλλης αναγνώρισε ότι πράγματι υπάρχει τέτοιο «παράθυρο» και υπογράμμισε ότι αυτό σημαίνει πως το νησί δεν πρέπει να θεωρεί ότι το ζήτημα αφορά μόνο τη Δρυμαλία.
Κατά τον ίδιο, χρειάζεται συνολική αποτίμηση για όλη τη Νάξο και σαφής θέση της τοπικής κοινωνίας για το ποια όρια αποδέχεται.
Ανεμογεννήτριες 150 μέτρων και τεχνικά όρια
Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα ήταν η αναφορά του καθηγητή στις τεχνικές απαιτήσεις των πολύ μεγάλων ανεμογεννητριών.
Όπως εξήγησε, όταν μιλάμε για ανεμογεννήτριες με διάμετρο ρότορα περίπου 150 μέτρων, μιλάμε για εξαιρετικά βαριές και ογκώδεις κατασκευές, οι οποίες απαιτούν ειδικές μεταφορές, πολύ μεγάλους γερανούς, ενισχυμένα οδικά δίκτυα και επαρκείς λιμενικές υποδομές.
Έφερε μάλιστα ως παράδειγμα την εμπειρία από την Τήλο, όπου ακόμη και για πολύ μικρότερη ανεμογεννήτρια υπήρξαν σημαντικές δυσκολίες μεταφοράς και εγκατάστασης.
Το ερώτημα που έθεσε ήταν απλό και ουσιαστικό: Πώς θα μεταφερθούν τόσο μεγάλα μηχανήματα σε ένα νησί όπου ήδη οι δρόμοι και οι λιμενικές υποδομές έχουν περιορισμούς;
Τα ήδη αδειοδοτημένα έργα
Στη συζήτηση τέθηκε και το κρίσιμο θέμα των έργων που έχουν ήδη λάβει άδειες ή βρίσκονται σε ώριμη αδειοδοτική φάση.
Ο κ. Καλδέλλης εκτίμησε ότι τα έργα αυτά έχουν διαφορετική νομική και διοικητική βαρύτητα και δεν ακυρώνονται αυτομάτως από ένα νέο χωροταξικό πλαίσιο.
Για τη Νάξο, έγινε ειδική αναφορά στο σχεδιαζόμενο έργο του Διστόμου και σε εγκαταστάσεις συνολικής ισχύος περίπου 36,8 MW.
Ο καθηγητής εκτίμησε ότι μια τέτοια ισχύς, σε συνδυασμό με τις ήδη υφιστάμενες εγκαταστάσεις, ενδέχεται να βρίσκεται πολύ κοντά ή και να καλύπτει αυτό που μπορεί να υποστηρίξει λογικά το νησί.
Ξεκαθάρισε, πάντως, ότι για ασφαλές συμπέρασμα απαιτείται ειδική ενεργειακή μελέτη.
Η προσφυγή του Δήμου και τα επιχειρήματα που χρειάζονται
Αναφερόμενος στην απόφαση του Δήμου να προσβάλλει νομικά το νέο χωροταξικό, ο Γιάννης Καλδέλλης υπογράμμισε ότι η προσφυγή δεν αρκεί να στηρίζεται μόνο σε γενικές αντιδράσεις.
Κατά την άποψή του, ο Δήμος χρειάζεται τεκμηριωμένη επιστημονική μελέτη, η οποία να αποδεικνύει:
τις πραγματικές ενεργειακές ανάγκες της Νάξου, τη φέρουσα ικανότητα, τις προστατευόμενες περιοχές, τις αρχαιολογικές ζώνες, τον πρωτογενή τομέα, τις τουριστικές περιοχές, τις κατοικημένες ζώνες και το διαθέσιμο ενεργειακό και χωροταξικό περιθώριο.
Όπως τόνισε, το κρίσιμο είναι να υπάρχει ένα σαφές και επιστημονικά τεκμηριωμένο όριο.
«Οι διαμαρτυρίες από μόνες τους δεν αρκούν»
Ο καθηγητής ήταν ξεκάθαρος ότι η τοπική κοινωνία πρέπει να έχει ενεργό ρόλο, αλλά οι αντιδράσεις πρέπει να συνοδεύονται από τεκμηρίωση.
Όπως είπε, το να δηλώνει κανείς απλώς «δεν θέλουμε ανεμογεννήτριες» δεν αρκεί ως επιστημονικό επιχείρημα.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι: Πόση εγκατεστημένη ισχύ χρειάζεται πραγματικά η Νάξος; Πόση μπορεί να αντέξει το νησί; Και πού μπορεί να τοποθετηθεί χωρίς να καταστρέψει κρίσιμες περιοχές;
Ενεργειακές κοινότητες: «Να μένει το όφελος στον τόπο»
Ένα από τα σημαντικότερα σημεία της συνέντευξης ήταν η αναφορά στις ενεργειακές κοινότητες.
Ο Γιάννης Καλδέλλης υποστήριξε ότι ο Δήμος, οι κάτοικοι, οι αγρότες και οι μικρές επιχειρήσεις μπορούν να συμμετέχουν σε σχήματα παραγωγής ενέργειας από ΑΠΕ, ώστε ένα σημαντικό μέρος του οικονομικού οφέλους να παραμένει στην τοπική κοινωνία.
Έφερε παραδείγματα από άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπου οι κάτοικοι συμμετέχουν ιδιοκτησιακά στις εγκαταστάσεις, αλλά και το παράδειγμα της Χάλκης, όπου η τοπική κοινωνία έχει άμεσο όφελος από την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
Για τον καθηγητή, αυτό είναι το μοντέλο που πρέπει να εξετάσει και η Νάξος.
Όχι απλώς να παραχωρεί χώρο σε μεγάλους επενδυτές, αλλά να παράγει ενέργεια για τις δικές της ανάγκες και να μειώνει το κόστος για νοικοκυριά, σχολεία, αντλιοστάσια, αφαλατώσεις και δημοτικές εγκαταστάσεις.
«Ήπιες μορφές ενέργειας, όχι ανεξέλεγκτη ανάπτυξη»
Ο Γιάννης Καλδέλλης στάθηκε ιδιαίτερα και στον ίδιο τον τίτλο του εργαστηρίου που διευθύνει: Εργαστήριο Ήπιων Μορφών Ενέργειας και Προστασίας Περιβάλλοντος.
Όπως εξήγησε, το ζητούμενο δεν είναι απλώς να αντικατασταθούν οι συμβατικές πηγές από ανανεώσιμες. Το ζητούμενο είναι η ενεργειακή μετάβαση να γίνεται ήπια, με σεβασμό στις ανθρώπινες ανάγκες, στο περιβάλλον και στις τοπικές κοινωνίες.
Η διαχωριστική γραμμή που ανέδειξε η συζήτηση βρίσκεται ανάμεσα στην αναγκαία ενεργειακή μετάβαση και σε μια ανάπτυξη ΑΠΕ χωρίς όρια και χωρίς ουσιαστική συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας. Για τον Γιάννη Καλδέλλη, το ζητούμενο είναι ακριβώς αυτό που εκφράζει και ο τίτλος του εργαστηρίου που διευθύνει: ήπιες μορφές ενέργειας, με σεβασμό στο περιβάλλον και στις ανάγκες του τόπου.
Ακολουθήστε το naxostimes.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
