Το ΕΚΠΑ μετέτρεψε την Αμοργό σε υπαίθριο εργαστήριο γνώσης, μέσα από βιωματικές δράσεις για τη γεωλογία, τους σεισμούς και την προστασία από φυσικούς κινδύνους
Σε ένα μεγάλο υπαίθριο εργαστήριο επιστήμης και γνώσης μετατράπηκε η Αμοργός, φιλοξενώντας ένα ξεχωριστό διήμερο εκπαιδευτικών δράσεων που έφερε μαθητές και εκπαιδευτικούς σε άμεση επαφή με τη γεωλογική ιστορία του νησιού, τους σεισμούς και τα τσουνάμι.
Συνολικά 45 μαθητές και 10 εκπαιδευτικοί συμμετείχαν στις δραστηριότητες που πραγματοποιήθηκαν στις 9 και 10 Οκτωβρίου 2026, με τη συμμετοχή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ) και της επιστημονικής ομάδας του διεθνούς ερευνητικού προγράμματος AMORGOS.
Οι μαθητές είχαν την ευκαιρία να βγουν από τις σχολικές αίθουσες, να παρατηρήσουν από κοντά το φυσικό περιβάλλον της Αμοργού και να κατανοήσουν πώς η επιστημονική έρευνα συμβάλλει στην πρόληψη και την αντιμετώπιση των φυσικών κινδύνων.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στον καταστροφικό σεισμό και το τσουνάμι της 9ης Ιουλίου 1956, ένα γεγονός που σημάδεψε την ιστορία της Αμοργού και του Αιγαίου.
Μαθητές από τέσσερα σχολεία γνώρισαν τη γεωλογία της Αμοργού
Στο εκπαιδευτικό διήμερο συμμετείχαν μαθητές και εκπαιδευτικοί από το Γυμνάσιο Χώρας Αμοργού, το 8ο Γυμνάσιο Χαλανδρίου, το Πειραματικό Γυμνάσιο Καλαμάτας και το Lycée Franco-Hellénique Eugène Delacroix.
Με την καθοδήγηση των επιστημόνων, οι συμμετέχοντες γνώρισαν βασικές αρχές της γεωλογίας και μελέτησαν στοιχεία που αποκαλύπτουν τη γεωλογική εξέλιξη του νησιού.
Οι δραστηριότητες πραγματοποιήθηκαν στο φυσικό περιβάλλον της Αμοργού, δίνοντας στους μαθητές τη δυνατότητα να παρατηρήσουν παράκτιους γεωμορφολογικούς σχηματισμούς, θαλάσσια απολιθώματα και ενδείξεις τεκτονικής ανύψωσης.
Ανάμεσα στις περιοχές που επισκέφθηκαν ήταν και η περιοχή της Ιεράς Μονής Παναγίας Χοζοβιώτισσας, όπου το ιδιαίτερο γεωλογικό ανάγλυφο αποτέλεσε αφορμή για συζήτηση σχετικά με τις φυσικές διεργασίες που διαμόρφωσαν το νησί.
Πειράματα και βιωματικές ασκήσεις για τους σεισμούς
Η εκπαιδευτική εμπειρία δεν περιορίστηκε στην παρατήρηση.
Οι μαθητές συμμετείχαν σε πρακτικές ασκήσεις, κατασκεύασαν τοπογραφικά προφίλ και διερεύνησαν τον τρόπο με τον οποίο τα διαφορετικά πετρώματα επηρεάζουν τη διάδοση των σεισμικών κυμάτων.
Μέσα από πειράματα και δραστηριότητες πεδίου, γνώρισαν έννοιες που συνδέονται με τη σεισμική δραστηριότητα και τη συμπεριφορά του γεωλογικού υποβάθρου.
Στόχος ήταν η επιστημονική γνώση να γίνει πιο κατανοητή μέσα από την προσωπική εμπειρία, την παρατήρηση και τη συνεργασία.
Με αυτόν τον τρόπο, οι μαθητές δεν περιορίστηκαν στον ρόλο του ακροατή, αλλά συμμετείχαν ενεργά στη διαδικασία της ανακάλυψης.
Ο καταστροφικός σεισμός και το τσουνάμι της 9ης Ιουλίου 1956
Ξεχωριστή θέση στο πρόγραμμα κατείχε η μελέτη του σεισμού και του τσουνάμι που έπληξαν την Αμοργό και την ευρύτερη περιοχή του Αιγαίου στις 9 Ιουλίου 1956.
Πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα σεισμικά και θαλάσσια γεγονότα που έχουν καταγραφεί στην περιοχή.
Με τη συμβολή του Ελληνικού Εθνικού Κέντρου Προειδοποίησης για Τσουνάμι, οι μαθητές ενημερώθηκαν για τον τρόπο δημιουργίας των τσουνάμι, τη σημασία της έγκαιρης προειδοποίησης και τα μέτρα προστασίας που μπορούν να περιορίσουν τις συνέπειες τέτοιων φαινομένων.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε η σύνδεση της επιστημονικής έρευνας με ιστορικές μαρτυρίες ανθρώπων που είχαν βιώσει τα γεγονότα του 1956.
Μέσα από αυτή τη διαδικασία, οι μαθητές γνώρισαν όχι μόνο τη γεωλογική διάσταση του φαινομένου, αλλά και τη θέση που κατέχει στη συλλογική μνήμη της τοπικής κοινωνίας.
Οι μαθητές παρουσίασαν τα αποτελέσματα στη Δημοτική Ιωαννίδειο Βιβλιοθήκη
Οι εκπαιδευτικές δράσεις ολοκληρώθηκαν με ομαδικές παρουσιάσεις στη Δημοτική Ιωαννίδειο Βιβλιοθήκη Αμοργού.
Οι μαθητές παρουσίασαν όσα παρατήρησαν και έμαθαν κατά τη διάρκεια του διημέρου, ανταλλάσσοντας γνώσεις και εμπειρίες.
Η διαδικασία αυτή αποτέλεσε μέρος της βιωματικής εκπαίδευσης, δίνοντας στους συμμετέχοντες τη δυνατότητα να οργανώσουν τα συμπεράσματά τους και να τα παρουσιάσουν στους υπόλοιπους.
Το διεθνές πρόγραμμα AMORGOS και η επιστημονική έρευνα έως το 2029
Οι εκπαιδευτικές δράσεις πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο του διεθνούς ερευνητικού προγράμματος AMORGOS (2025–2029), το οποίο επικεντρώνεται στη μελέτη των σεισμών και των τσουνάμι στην περιοχή της Αμοργού.
Στο πρόγραμμα συμμετέχουν το ΕΚΠΑ, το γαλλικό Université Côte d’Azur και το Géoazur, το δίκτυο EduMed Obs, καθώς και το Ελληνικό Εθνικό Κέντρο Προειδοποίησης για Τσουνάμι του Ινστιτούτου Γεωδυναμικής του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών.
Η ερευνητική προσπάθεια περιλαμβάνει γεωλογικές και γεωφυσικές μελέτες, χαρτογράφηση του θαλάσσιου πυθμένα, αξιοποίηση υποθαλάσσιων ερευνητικών οχημάτων και ανάλυση ιστορικών δεδομένων.
Βασικός στόχος είναι η καλύτερη κατανόηση των μηχανισμών που προκαλούν σεισμούς και τσουνάμι, αλλά και η ενίσχυση της γνώσης γύρω από την πρόληψη των φυσικών κινδύνων.
Από το ΕΚΠΑ συμμετείχαν η καθηγήτρια Παρασκευή (Εύη) Νομικού, ο Νίκος Γαλανός και η ομότιμη καθηγήτρια Βασιλική Κουσκούνα.
Η επιστημονική έκθεση θα ταξιδέψει σε σχολεία της Αμοργού και της Αθήνας
Η εκπαιδευτική πρωτοβουλία δεν ολοκληρώνεται με το τέλος του διημέρου.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό του προγράμματος, δύο κινητές εκδοχές της επιστημονικής έκθεσης θα παρουσιαστούν σε σχολεία της Αμοργού και της Αθήνας κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς.
Η δράση πραγματοποιείται με την υποστήριξη του δικτύου EduMed Obs, ενώ το εκπαιδευτικό υλικό θα συνεχίσει να εμπλουτίζεται και να αξιοποιείται έως το 2029.
Οι συγκεκριμένες πρωτοβουλίες εντάσσονται στη δεύτερη χρονιά των εκπαιδευτικών δράσεων «Science Days» και συνδέονται με ένα ευρύτερο δίκτυο δέκα σχολείων στην Ευρώπη.
Λευτέρης Καραΐσκος: «Η γνώση να φτάνει στα παιδιά με τρόπο άμεσο και βιωματικό»
Με αφορμή την πραγματοποίηση των εκπαιδευτικών δράσεων, ο Δήμαρχος Αμοργού, Λευτέρης Καραΐσκος, αναφέρθηκε στη σημασία της σύνδεσης της επιστημονικής έρευνας με την εκπαίδευση και την τοπική κοινωνία.
Όπως δήλωσε:
«Η Αμοργός, ένας τόπος με έντονο γεωλογικό αποτύπωμα και σημαντική εμπειρία από φυσικά φαινόμενα, αποτελεί ένα πολύτιμο πεδίο επιστημονικής έρευνας και γνώσης. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό αυτή η γνώση να φτάνει στα παιδιά μας με τρόπο άμεσο, βιωματικό και ουσιαστικό».
Ο Δήμαρχος συνεχάρη το ΕΚΠΑ, τους επιστήμονες και τους συνεργαζόμενους φορείς για την πρωτοβουλία τους, επισημαίνοντας ότι η υποστήριξη δράσεων που ενισχύουν την εκπαίδευση, την επιστημονική γνώση και την ασφάλεια της τοπικής κοινωνίας αποτελεί σταθερή προτεραιότητα του Δήμου.
Η Αμοργός ως τόπος εκπαίδευσης και επιστημονικής γνώσης
Η εκπαιδευτική δράση ανέδειξε τις δυνατότητες που προσφέρει το φυσικό περιβάλλον της Αμοργού για τη σύνδεση της επιστημονικής έρευνας με τη σχολική εκπαίδευση.
Η γεωλογική ιστορία του νησιού, σε συνδυασμό με τη μνήμη του σεισμού του 1956, αποτέλεσε τη βάση για μια εκπαιδευτική εμπειρία που έφερε τους μαθητές πιο κοντά στην κατανόηση των φυσικών φαινομένων.
Παράλληλα, η συνεργασία ελληνικών και διεθνών επιστημονικών φορέων δείχνει πώς ένα νησί των Κυκλάδων μπορεί να αποτελέσει πεδίο έρευνας, εκπαίδευσης και ανταλλαγής γνώσεων.
Το σημαντικότερο μήνυμα της πρωτοβουλίας είναι ότι η γνώση για τους φυσικούς κινδύνους δεν αφορά μόνο τους επιστήμονες, αλλά ολόκληρη την κοινωνία — και ιδιαίτερα τη νέα γενιά.
Ακολουθήστε το naxostimes.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
