Η Μαρία Χωριανοπούλου γράφει για την τουριστική πίεση, το νερό, τις υποδομές και τον πρωτογενή τομέα, θέτοντας το ερώτημα: «Ανάπτυξη για ποιον και για πόσο;»
Με τη Νάξο στον ρόλο της «Πεντάμορφης» και ένα ανεξέλεγκτο μοντέλο τουριστικής ανάπτυξης στον ρόλο του «Τέρατος», η Μαρία Χωριανοπούλου, Εικαστικός και Εκπαιδευτικός Καλλιτεχνικών μαθημάτων στην Ορεινή Νάξο, καταθέτει έναν έντονο προβληματισμό για το μέλλον του νησιού. Μέσα από μια αλληγορική αφήγηση αναδεικνύει την πίεση στις υποδομές και στους φυσικούς πόρους, αλλά και τον κίνδυνο υποχώρησης της γεωργίας, της κτηνοτροφίας και της ζωής στα χωριά μπροστά στη συνεχή τουριστική ανάπτυξη.
Ολόκληρη η ανακοίνωση:
Μια φορά κι έναν καιρό, στη μέση του Αιγαίου, ζούσε μια Πεντάμορφη. Την έλεγαν Νάξο.
Ήταν όμορφη χωρίς να χρειάζεται καθρέφτη. Είχε αρχαίους ναούς και μνημεία, την Πορτάρα να στέκει αγέρωχη απέναντι στη θάλασσα, βυζαντινές εκκλησίες κρυμμένες μέσα στα χωριά, ξερολιθιές, ελαιώνες και αμπέλια. Είχε βουνά και παραλίες, νερά γαλάζια και χώματα εύφορα. Είχε ανθρώπους που έφτιαχναν τυριά, τη φημισμένη γραβιέρα Νάξου, κρέατα, πατάτες, λαχανικά, κρασί και λικέρ. Είχε μια γαστρονομία που δεν χρειαζόταν να αντιγράψει κανέναν, γιατί ήταν δική της.
Και κάποια στιγμή την ανακάλυψαν πολλοί.
Ήρθαν οι επισκέπτες. Στην αρχή λίγοι. Ύστερα περισσότεροι. Και ακόμη περισσότεροι. Ήρθαν γιατί η Νάξος ήταν όμορφη. Και σωστά ήρθαν.
Μαζί τους όμως ήρθε και το Τέρας.
Δεν είχε κέρατα ούτε νύχια. Είχε πιστωτικές κάρτες, τετραγωνικά μέτρα, βραχυχρόνιες μισθώσεις, ατελείωτες διαφημίσεις και τη λογική πως κάθε σπιθαμή του νησιού μπορεί να γίνει «τουριστικό προϊόν».
Το Τέρας μεγάλωνε γρήγορα. Η Πεντάμορφη όμως δεν μεγάλωνε το ίδιο γρήγορα.
Οι δρόμοι της δεν σχεδιάστηκαν για τόσο μεγάλη εποχική πίεση. Το νερό της έγινε πολύτιμο αγαθό. Η ενέργεια, οι τηλεπικοινωνίες, το λιμάνι, το αεροδρόμιο και οι υπόλοιπες υποδομές δοκιμάζονται κάθε καλοκαίρι από την ολοένα αυξανόμενη ζήτηση. Και την ίδια στιγμή, το νησί καλείται να υποστηρίξει έναν τουρισμό που μεγαλώνει πολύ πιο γρήγορα από τον συνολικό σχεδιασμό του.
Το νερό είναι ίσως η πιο χαρακτηριστική ιστορία. Ένα νησί που διψά δεν μπορεί να στηρίζει επ’ άπειρον την ανάπτυξή του σε λύσεις ανάγκης. Οι αφαλατώσεις είναι χρήσιμες και αναγκαίες, αλλά δεν μπορούν να αποτελούν το μοναδικό σχέδιο για το μέλλον. Το Φράγμα Τσικαλαριού, έργο που σχεδιάζεται εδώ και δεκαετίες, επανεκκίνησε το 2026 έπειτα από μακρά περίοδο καθυστερήσεων.Και οι πισίνες γεμίζουν δίπλα στη θάλασσα…
Και τότε γεννιέται το μεγάλο ερώτημα: ανάπτυξη για ποιον και για πόσο;
Γιατί όταν ο αγρότης εγκαταλείπει το χωράφι του για να δουλέψει στον τουρισμό, όταν ο κτηνοτρόφος σκέφτεται ότι ίσως είναι πιο εύκολο να μετατρέψει την περιουσία του σε κατάλυμα, όταν τα χωριά της ορεινής Νάξου βλέπουν τις νέες επενδύσεις να συγκεντρώνονται κυρίως στη Χώρα και στις παραθαλάσσιες ζώνες, τότε κάτι έχει αρχίσει να αλλάζει βαθιά.
Η Πεντάμορφη κινδυνεύει να χάσει αυτό ακριβώς που την έκανε Πεντάμορφη.
Γιατί χωρίς αγρότες, ποιος θα παράγει τα προϊόντα που διαφημίζουμε στους επισκέπτες; Χωρίς κτηνοτρόφους, ποια θα είναι η πρώτη ύλη της περίφημης ναξιώτικης κουζίνας; Χωρίς ζωντανά χωριά, τι θα απομείνει πίσω από τις όμορφες φωτογραφίες;
Δεν είναι ο τουρίστας το Τέρας.
Το Τέρας είναι ένα μοντέλο ανάπτυξης που ζητά όλο και περισσότερους επισκέπτες, χωρίς να αναρωτιέται αν το νησί μπορεί να τους υποδεχθεί χωρίς να εξαντληθεί. Είναι η ανάπτυξη χωρίς φέρουσα ικανότητα, χωρίς ισόρροπο χωρικό σχεδιασμό, χωρίς προστασία της γεωργίας και της κτηνοτροφίας, χωρίς σοβαρό σχεδιασμό για το νερό και τις υποδομές.
Η Νάξος δεν χρειάζεται λιγότερη αγάπη από τους επισκέπτες της. Χρειάζεται περισσότερη φροντίδα από εκείνους που αποφασίζουν για το μέλλον της.
Γιατί η Πεντάμορφη δεν πρέπει να γίνει θύμα της ίδιας της ομορφιάς της.
Και ίσως το πιο τίμιο μήνυμα προς εκείνον που ετοιμάζεται να έρθει στο νησί να μην είναι «Καλώς ήρθατε, ελάτε περισσότεροι».
Να είναι:
Μην παρασύρεστε μόνο από το νησί που σας διαφημίζει το τουριστικό σύστημα.
Κοιτάξτε και το νησί που κρύβεται πίσω από την εικόνα.
Γιατί η Νάξος είναι όμορφη. Είναι γενναιόδωρη. Είναι μοναδική.
Αλλά δεν είναι ανεξάντλητη.
Και όταν η απληστία ζητά περισσότερα απ’ όσα μπορεί να δώσει ένας τόπος, τότε ακόμη και η Πεντάμορφη μπορεί να γίνει το Τέρας της δικής της ιστορίας.
Μαρία Χωριανοπούλου
Εικαστικός
Εκπαιδευτικός Καλλιτεχνικών μαθημάτων στην Ορεινή Νάξο
Ακολουθήστε το naxostimes.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
