Οι παρουσιάσεις των Τοπικών Σχεδίων Δράσης για Κουφονήσι, Δονούσα, Ηρακλειά και Σχοινούσα – Απώλειες ύδρευσης, ελλείψεις στην αποχέτευση, τουριστική πίεση και στοιχεία που χρειάζονται επιβεβαίωση
Απώλειες νερού που εκτιμώνται στο 35% σε τρία από τα τέσσερα νησιά, σημαντικές ελλείψεις στις υποδομές αποχέτευσης και αυξημένες ανάγκες κατά τη θερινή περίοδο συνθέτουν την εικόνα που καταγράφεται στις παρουσιάσεις των Τοπικών Σχεδίων Δράσης GReco Islands για τις Μικρές Κυκλάδες.
Τα επίσημα έγγραφα, που δημοσιοποίησε ο Δήμος Νάξου και Μικρών Κυκλάδων μετά τον πρώτο κύκλο δημόσιας διαβούλευσης του Οκτωβρίου, περιλαμβάνουν την αποτύπωση της υφιστάμενης κατάστασης στο Άνω Κουφονήσι, στη Δονούσα, στην Ηρακλειά και στη Σχοινούσα, καθώς και τις κατευθύνσεις παρεμβάσεων που θα εξεταστούν στο πλαίσιο του προγράμματος.
Η συγκριτική εξέταση των τεσσάρων παρουσιάσεων αναδεικνύει ένα κοινό πρόβλημα: οι βασικές υποδομές καλούνται να εξυπηρετήσουν κατά τους καλοκαιρινούς μήνες πληθυσμό πολλαπλάσιο των μόνιμων κατοίκων. Παράλληλα, κάθε νησί αντιμετωπίζει διαφορετικές ελλείψεις, οι οποίες απαιτούν εξειδικευμένο σχεδιασμό.
Ύδρευση: Απώλειες 35% και διαφορετικές ανάγκες ανά νησί
Σύμφωνα με τις παρουσιάσεις, στο Άνω Κουφονήσι η υδροδότηση βασίζεται εξ ολοκλήρου στην αφαλάτωση, με δύο μονάδες συνολικής δυναμικότητας 1.400 κυβικών μέτρων ημερησίως. Ωστόσο, οι απώλειες του δικτύου εκτιμώνται στο 35%, ενώ καταγράφεται ανάγκη επέκτασης των υποδομών σε περιοχές τουριστικής ανάπτυξης.
Στη Σχοινούσα, όπου επίσης η ύδρευση στηρίζεται εξ ολοκλήρου στην αφαλάτωση, καταγράφονται τρεις μονάδες δυναμικότητας 500 κυβικών μέτρων ημερησίως η καθεμία. Η παρουσίαση αναφέρει παραγωγή περίπου 95.000 κυβικών μέτρων νερού το 2025 και απώλειες δικτύου της τάξης του 35%.
Στην Ηρακλειά, το νερό προέρχεται κατά 60% από αφαλάτωση και κατά 40% από γεωτρήσεις. Η κάλυψη του πληθυσμού από το δίκτυο ύδρευσης καταγράφεται στο 80%, με εκτιμώμενες απώλειες 35% και ανάγκες επέκτασης ή αντικατάστασης δικτύων στην Παναγιά, στον Άγιο Γεώργιο και στον Άγιο Αθανάσιο.
Διαφορετική εικόνα παρουσιάζει η Δονούσα, όπου η υδροδότηση προέρχεται κατά 60% από αφαλάτωση και κατά 40% από γεωτρήσεις. Εδώ καταγράφεται αξιοσημείωτη απόκλιση ανάμεσα στα διαθέσιμα στοιχεία: το Master Plan του 2024 αναφέρει απώλειες δικτύου 35%, ενώ στη δημόσια διαβούλευση δόθηκε εκτίμηση κάτω του 10%. Η παρουσίαση επισημαίνει ότι απαιτείται τεχνική και διοικητική επιβεβαίωση.
Για τη Δονούσα καταγράφονται επίσης ανάγκες επέκτασης του δικτύου προς τη Μερσίνη, τη Χαραυγή και την Καλοταρίτισσα, καθώς και η προοπτική ενίσχυσης των υποδομών με τηλεμετρία.
Ηρακλειά και Σχοινούσα: Στο επίκεντρο η διαχείριση των λυμάτων
Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που αναδεικνύονται αφορά τη συλλογή και επεξεργασία των αστικών λυμάτων στην Ηρακλειά και τη Σχοινούσα.
Στην Ηρακλειά καταγράφεται χρήση βόθρων και ανεπαρκής ολοκλήρωση οργανωμένου συστήματος αποχέτευσης. Η παρουσίαση προσδιορίζει ως ανάγκες τη δημιουργία νέας εγκατάστασης επεξεργασίας λυμάτων στον Άγιο Αθανάσιο και την ανάπτυξη δικτύων στην Παναγιά και στον Άγιο Γεώργιο.
Αντίστοιχα, στη Σχοινούσα διαπιστώνεται ανάγκη ολοκλήρωσης των υποδομών συλλογής και επεξεργασίας λυμάτων. Στην παρουσίαση περιλαμβάνονται στοιχεία υφιστάμενης μελέτης για εγκατάσταση επεξεργασίας, με σχεδιαζόμενη μέση ημερήσια παροχή από 90 έως 585 κυβικά μέτρα στην πρώτη φάση και από 105 έως 800 κυβικά μέτρα στη δεύτερη.
Στο Άνω Κουφονήσι καταγράφεται λειτουργία εγκατάστασης με πρωτοβάθμια επεξεργασία λυμάτων, χωρίς επαναχρησιμοποίηση των επεξεργασμένων εκροών. Στις κατευθύνσεις δράσεων περιλαμβάνεται η αναβάθμιση της επεξεργασίας και η δυνατότητα αξιοποίησης του νερού.
Στη Δονούσα λειτουργεί εγκατάσταση τριτοβάθμιας επεξεργασίας. Κατά τη διαβούλευση αναφέρθηκε περιορισμένη χρήση εκροών για άρδευση παρακείμενης έκτασης, χωρίς όμως να υπάρχει επιβεβαιωμένο ποσοστό επαναχρησιμοποίησης.
Σχοινούσα: Μεγάλη απόκλιση στις εκτιμήσεις για τα απορρίμματα
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα δεδομένα για την παραγωγή απορριμμάτων στη Σχοινούσα.
Στο Master Plan καταγράφεται εκτιμώμενη ετήσια παραγωγή περίπου 141 τόνων αστικών στερεών αποβλήτων, ενώ από πληροφορίες που συγκεντρώθηκαν κατά τη διαβούλευση προκύπτει εκτίμηση περίπου 720 τόνων.
Η μεγάλη διαφορά μεταξύ των δύο εκτιμήσεων καθιστά αναγκαία την επιβεβαίωση των πραγματικών ποσοτήτων απορριμμάτων και της μεθοδολογίας υπολογισμού, προκειμένου να διαμορφωθεί αξιόπιστη βάση σχεδιασμού για τις ανάγκες του νησιού.
Κοινό χαρακτηριστικό και των τεσσάρων νησιών παραμένει η εξάρτηση από τη θαλάσσια μεταφορά σύμμεικτων απορριμμάτων προς τη Νάξο, ενώ στα σχέδια περιλαμβάνονται κατευθύνσεις για χωριστή συλλογή υλικών, διαχείριση βιοαποβλήτων και ενίσχυση της ανακύκλωσης.
Από τους μόνιμους κατοίκους στη θερινή αιχμή
Η μεγάλη απόσταση ανάμεσα στον μόνιμο πληθυσμό και στις ανάγκες της τουριστικής περιόδου αποτελεί βασική παράμετρο των Τοπικών Σχεδίων Δράσης.
Σύμφωνα με την απογραφή του 2021, το Άνω Κουφονήσι είχε 391 μόνιμους κατοίκους, η Σχοινούσα 229, η Δονούσα 213 και η Ηρακλειά 148.
Ωστόσο, οι εκτιμήσεις για την ημερήσια θερινή αιχμή είναι πολύ υψηλότερες. Στις παρουσιάσεις καταγράφονται διαφορετικά σενάρια και εκτιμήσεις, που φτάνουν έως περίπου 5.500 άτομα στο Άνω Κουφονήσι, 3.500 στη Δονούσα και στη Σχοινούσα και 1.500 στην Ηρακλειά.
Τα μεγέθη αυτά προέρχονται από διαφορετικές πηγές και παραδοχές σχεδιασμού και δεν αποτελούν ενιαίες μετρήσεις πραγματικού ημερήσιου πληθυσμού. Αναδεικνύουν, ωστόσο, την ανάγκη ο σχεδιασμός ύδρευσης, αποχέτευσης, απορριμμάτων και μεταφορών να λαμβάνει υπόψη τη θερινή αιχμή.
Ηλεκτροδότηση, λιμάνια και βασικές υπηρεσίες
Στον τομέα της ενέργειας, το Άνω Κουφονήσι, η Ηρακλειά και η Σχοινούσα είναι ηλεκτρικά διασυνδεδεμένα μέσω Νάξου, ενώ η Δονούσα παραμένει μη διασυνδεδεμένο νησί, με μελλοντική διασύνδεση στον σχεδιασμό.
Στη Δονούσα καταγράφεται ιδιαίτερα περιορισμένη συμμετοχή των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, περίπου 1% της ετήσιας κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας, σύμφωνα με τα στοιχεία του Master Plan.
Στις παρουσιάσεις επισημαίνονται επίσης προβλήματα ηλεκτροδότησης, ανάγκες ενεργειακής αναβάθμισης των υποδομών αφαλάτωσης και δυνατότητες εγκατάστασης συστημάτων παραγωγής και αποθήκευσης ενέργειας.
Στις λιμενικές υποδομές, η Σχοινούσα αναδεικνύει την ανάγκη ολοκλήρωσης του νέου λιμένα στο Λιβάδι και αντιμετώπισης των πιέσεων από την αυξημένη κίνηση τουριστικών σκαφών. Στη Δονούσα και στην Ηρακλειά καταγράφονται ανάγκες βελτίωσης της ασφάλειας και της λιμενικής εξυπηρέτησης, ενώ στο Κουφονήσι επισημαίνεται η σημασία της αξιολόγησης των υποδομών για τις θαλάσσιες μεταφορές.
Κοινή πρόκληση αποτελεί η προσέλκυση και διατήρηση μόνιμου προσωπικού για βασικές υπηρεσίες. Στις παρουσιάσεις των τεσσάρων νησιών εξετάζεται επίσης, στο πλαίσιο του υπό εκπόνηση Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου, η δυνατότητα πρόβλεψης κοινωνικής κατοικίας για δημόσιους λειτουργούς.
Τα επόμενα βήματα των Τοπικών Σχεδίων Δράσης
Οι παρουσιάσεις αποτελούν μέρος της πρώτης φάσης δημόσιας διαβούλευσης για τα Τοπικά Σχέδια Δράσης GReco Islands και όχι οριστικό κατάλογο εγκεκριμένων έργων.
Σύμφωνα με τη διαδικασία που παρουσιάζεται, τον Νοέμβριο προβλέπεται δεύτερος κύκλος διαβούλευσης, κατά τον οποίο θα αξιολογηθούν εναλλακτικές επιλογές και θα ιεραρχηθούν μέτρα πριν από την οριστικοποίηση των σχεδίων.
Στη συνέχεια θα εξεταστούν οι επενδυτικές ανάγκες, οι δυνατότητες χρηματοδότησης, οι φορείς υλοποίησης και ο βαθμός ωριμότητας των προτεινόμενων παρεμβάσεων.
Τα στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν αποτελούν πλέον μια αναλυτική βάση για τη συζήτηση γύρω από τις υποδομές των Μικρών Κυκλάδων και τις προτεραιότητες που θα κληθεί να αντιμετωπίσει ο Δήμος τα επόμενα χρόνια.
Σημειώνεται, ότι οι αναλυτικές παρουσιάσεις των Τοπικών Σχεδίων Δράσης GReco Islands για τα τέσσερα νησιά είναι διαθέσιμες στην επίσημη ιστοσελίδα του Δήμου Νάξου και Μικρών Κυκλάδων.
Ακολουθήστε το naxostimes.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
