Το κλείσιμο του ΚΔΑΥ στον Άγιο Βλάση περιέπλεξε τη διαχείριση στην Πάρο, ενώ συνολικά στο Νότιο Αιγαίο ανακυκλώνεται μόλις το 9% των αποβλήτων
Μια δύσκολη και άνιση πραγματικότητα για την ανακύκλωση στα ελληνικά νησιά αναδεικνύει ρεπορτάζ της «Καθημερινής», με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τις Κυκλάδες. Στην Πάρο, μετά το κλείσιμο του Κέντρου Διαλογής Ανακυκλώσιμων Υλικών στον Άγιο Βλάση, τα ανακυκλώσιμα μεταφέρονται πλέον ακτοπλοϊκώς στο Κορωπί, ενώ στο σύνολο του Νοτίου Αιγαίου το 91% των περίπου 285.000 τόνων αποβλήτων ετησίως οδηγείται σε ταφή ή δεματοποίηση και μόλις το 9% ανακυκλώνεται.
Η σκηνή επαναλαμβάνεται κάθε καλοκαίρι στις διακοπές. Αυτόματα, χωρίς να το πολυσκεφτούμε, ξεχωρίζουμε τα πλαστικά μπουκάλια νερού, τα κουτάκια των αναψυκτικών και των συσκευασιών των διαφόρων σνακ που καταναλώνουμε μέσα στην ημέρα. Οπως συνηθίζουμε να κάνουμε όλο τον χρόνο. Κάποια στιγμή, πολύ γρήγορα, συνειδητοποιούμε ότι γύρω μας υπάρχουν μόνο συμβατικοί κάδοι, συνήθως ξέχειλοι από κάθε είδους απορρίμματα. «Ανακύκλωση κάνετε εδώ;», θα ρωτήσουμε δειλά τον εργαζόμενο της μονάδας ή τον φίλο που μας φιλοξενεί, οι οποίοι θα κουνήσουν με νόημα το κεφάλι. «Τι ρωτάς τώρα κι εσύ…».
Δεν συμβαίνει παντού το ίδιο. Η εικόνα σε σχέση με την ανακύκλωση στους τουριστικούς προορισμούς αλλάζει περίπου όπως το ανάγλυφο. Στα νησιά η ανακύκλωση συχνά στηρίζεται περισσότερο στην προσωπική πρωτοβουλία παρά σε ένα συνεκτικό δημόσιο σύστημα.
Οι Σωσωρίδες, στο δυτικό μέρος της παραλίας του Μαραθίου, είναι παραλία ιδιαίτερα αγαπητή στους Χανιώτες. Επιχείρηση στην περιοχή διαθέτει κάδους ανακύκλωσης, ενώ κάθε βράδυ οι ιδιοκτήτες κάνουν βόλτα στην παραλία, διαχωρίζοντας τα ανακυκλώσιμα απορρίμματα από τους συμβατικούς κάδους. Με δικό τους μέσο τα μεταφέρουν στο κοντινό χωριό, απ’ όπου περνούν οχήματα συλλογής. «Ντόπιοι είμαστε, αν δεν προσέξουμε εμείς τον τόπο μας, ποιος θα το κάνει;», λένε στην «Κ».
Περίπλοκη διαδρομή
Είναι η ερώτηση του ενός εκατομμυρίου. Στην Πάρο, μπλε κάδοι υπάρχουν και η αποκομιδή τους γίνεται από εργαζομένους του δήμου. Από την περασμένη άνοιξη, ωστόσο, η διαδρομή των ανακυκλώσιμων έγινε πολύ πιο περίπλοκη. Το Κέντρο Διαλογής Ανακυκλώσιμων Υλικών στον Αγιο Βλάση έκλεισε στα τέλη Μαρτίου και, μέχρι να βρεθεί νέος αποδέκτης, τα υλικά μεταφέρονταν προσωρινά σε χώρο του ΧΥΤΑ. Το ζήτημα απέκτησε δραματική διάσταση στα τέλη Ιουλίου, όταν εκδηλώθηκε πυρκαγιά στον χώρο. Σύμφωνα με τα προκαταρκτικά ευρήματα που επικαλούνται οι Financial Times, η φωτιά ξεκίνησε εντός της περιφραγμένης εγκατάστασης, σε σημείο όπου είχαν συγκεντρωθεί ανακυκλώσιμα υλικά, κλαδιά και οικιακά απορρίμματα. Από τις 20 Ιουλίου, σύμφωνα με τον δήμαρχο Κωνσταντίνο Μπιζά, ο δήμος έχει υπογράψει σύμβαση με την Ελληνική Εταιρεία Αξιοποίησης Ανακύκλωσης και τα ανακυκλώσιμα συγκεντρώνονται σε αδειοδοτημένο χώρο και μεταφέρονται με πλοίο στο ΚΔΑΥ Κορωπίου. Η ανακύκλωση, δηλαδή, γίνεται, αλλά προϋποθέτει πλέον ένα ακτοπλοϊκό ταξίδι μέχρι την Αττική.
Οι πλαστικές και χάρτινες συσκευασίες των παραθεριστών, όμως, αποτελούν μόνο ένα μέρος του προβλήματος. «Η Πάρος βρίσκεται στις τρεις πρώτες θέσεις της χώρας σε οικοδομικές άδειες», λέει στην «Κ» ο κ. Μπιζάς. Η μεγάλη ζήτηση για ξενοδοχεία, βίλες και παραθεριστικές κατοικίες συνοδεύεται από συνεχείς κατασκευές και ανακαινίσεις, οι οποίες παράγουν όλο και μεγαλύτερες ποσότητες αποβλήτων. «Πολλοί επενδυτές θέλουν να φτιάξουν ένα ξενοδοχείο ή μια βίλα. Αλλάζουν στρώματα και επίπλωση κάθε δύο ή τρία χρόνια και, δυστυχώς, αντί να τα οδηγούν στα συγκεκριμένα ρεύματα διαχείρισης, τα πηγαίνουν στους κάδους», επισημαίνει. Η επένδυση μένει στο νησί· συχνά, όμως, μένουν και τα σκουπίδια της.
Χαμηλοί ρυθμοί
Η περίπτωση της Πάρου εντάσσεται σε μια πολύ ευρύτερη εικόνα. Παρά τα έργα που έχουν δρομολογηθεί, οι ρυθμοί ανακύκλωσης στην Ελλάδα παραμένουν χαμηλοί, ενώ η χώρα εξακολουθεί να οδηγεί σε ταφή σχεδόν το 80% των αστικών αποβλήτων της. Στα νησιά η πίεση γίνεται εντονότερη το καλοκαίρι, όταν ο πληθυσμός και ο όγκος των απορριμμάτων πολλαπλασιάζονται χωρίς να αυξάνονται αναλόγως οι υποδομές.
Σύμφωνα με το ισχύον Περιφερειακό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων, το οποίο βασίζεται σε καταγραφές της περιόδου 2019-2021, στο Νότιο Αιγαίο παράγονται περίπου 285.000 τόνοι αποβλήτων τον χρόνο. Από αυτούς το 91% οδηγείται σε ταφή ή δεματοποίηση και μόλις το 9% ανακυκλώνεται. Στις αρχές του 2026 δημοπρατήθηκε έργο ύψους 194,9 εκατ. ευρώ για νέες υποδομές επεξεργασίας και ανάκτησης αποβλήτων σε Μύκονο, Πάρο, Σύρο και Τήνο. Μέχρι να λειτουργήσουν, όμως, τα νησιά καλούνται να διαχειριστούν τον όγκο απορριμμάτων με τις σημερινές δυνατότητες.
Ακόμη και μέσα στις Κυκλάδες, πάντως, η εικόνα δεν είναι ενιαία. Η Σίφνος συγκέντρωσε το 2025 περίπου 500 τόνους ανακυκλώσιμων, ενώ φέτος εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει τους 600. Μπλε κάδοι υπάρχουν σε όλο το νησί, ενώ το γυαλί και τα μέταλλα συλλέγονται χωριστά. Τα περισσότερα υλικά, ωστόσο, πρέπει να μεταφερθούν στην Αθήνα. «Το πρόβλημα είναι ότι οι κάδοι που μας διατίθενται υπολογίζονται με βάση τον μόνιμο πληθυσμό, ενώ το καλοκαίρι ο πληθυσμός δεκαπλασιάζεται», σημειώνει στην «Κ» ο Νίκος Βενάκης, υπεύθυνος για την ανακύκλωση στο νησί. Ο δήμος ζητεί επίσης πόρους και κατάλληλο αδειοδοτημένο χώρο για τη δημιουργία πράσινου σημείου.
Εκεί όπου το δημόσιο σύστημα δεν επαρκεί, το κόστος και η ευθύνη μεταφέρονται συχνά στους ιδιώτες. Στην Κρήτη, ο μηχανικός περιβάλλοντος και επιχειρηματίας στον χώρο του τουρισμού Φώτης Κοκοτός αποφάσισε να οργανώσει από την αρχή τη διαχείριση των αποβλήτων των ξενοδοχειακών μονάδων. Η προσπάθεια άρχισε πριν από περίπου 25 χρόνια. Πρώτο στοίχημα ήταν η εκμηδένιση του υδατικού αποτυπώματος, ενώ ακολούθησε η δραματική μείωση του ενεργειακού αποτυπώματος – «αυτό είναι work in progress», σχολιάζει στην «Κ». «Το τρίτο που έπιασα, πριν από 15 χρόνια, ήταν το πιο σύνθετο, τα απόβλητα. Στόχος ήταν να εξαλείψω πλήρως την εξάρτηση από τις δημόσιες δομές, γεγονός που κατάφερα πρώτη φορά φέτος. Δεν συνεργαζόμαστε με δημοτική αποκομιδή, αλλά με ιδιώτες συνεργάτες. Μόνο έτσι μπορούσα να είμαι βέβαιος ότι τίποτα δεν πηγαίνει για θάψιμο».
Δεν ήταν απλό. «Επρεπε να βρω μία προς μία τις εταιρείες που θα έρχονταν από το Ηράκλειο στην Ελούντα, μία ώρα δρόμο, να παραλαμβάνουν τα απορρίμματα. Εχω φορτώσει το αγροτικό και έχω πάει ο ίδιος στο Ηράκλειο για να επιθεωρήσω τις εγκαταστάσεις τους», αναφέρει. Τα βιοαπόβλητα μεταφέρονται πλέον σε μονάδα στο Ρέθυμνο, δυόμισι ώρες μακριά, καθώς η μονάδα του Ηρακλείου είναι κλειστή λόγω άγονου δημόσιου διαγωνισμού.
Στην «πηγή»
Η διαλογή στην πηγή ήταν από τους βασικούς παράγοντες επιτυχίας του εγχειρήματος. Σήμερα η επιχείρηση διαχωρίζει τα απορρίμματά της σε 25 διαφορετικά ρεύματα – ακόμη και το λευκό PET συλλέγεται χωριστά από το διάφανο PET και χωριστά τα υπόλοιπα πλαστικά (PE, PP, PS κ.λπ.). Η διαλογή αρχίζει από δύο κάδους στα δωμάτια και συνεχίζεται από εκπαιδευμένους εργαζομένους. «Πρέπει να το μάθουν όλοι, από τη μητέρα μου μέχρι τον κάθε εποχικό υπάλληλο», τονίζει. Σήμερα λέει στους εργαζομέους ότι αν δεν εμπιστεύονται τον δήμο τους και νομίζουν ότι τα σκουπίδια θάβονται όλα στον ΧΥΤΑ, να φέρνουν τις σακούλες τους στο ξενοδοχείο.
Η επιχείρηση δαπανά περίπου 30.000 ευρώ ετησίως για την ιδιωτική διαχείριση, ενώ καταβάλλει παράλληλα σχεδόν 100.000 ευρώ σε δημοτικά τέλη, παρότι δεν χρησιμοποιεί τη δημοτική αποκομιδή. Μάλιστα, ήδη από το 2023, κάθε δήμος υποχρεούται να εφαρμόζει σύστημα «πληρώνω-όσο-πετάω» για τα ξενοδοχεία, δηλαδή να χρεώνει τα δημοτικά τέλη ανάλογα με τις ποσότητες αποβλήτων που παραλαμβάνει. Σύμφωνα με τον κ. Κοκοτό, πλην ενός δήμου, του Δήμου Χερσονήσου, κανείς άλλος δεν έχει εφαρμόσει τον νόμο, τρία χρόνια μετά.
Πηγή: kathimerini.gr της Λίνας Γιάνναρου
Ακολουθήστε το naxostimes.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
