Μια ξεχασμένη πρόταση του Ιάκωβου Καμπανέλλη από το 1975 ανοίγει ξανά τη συζήτηση για το αν η εξέγερση του Πολυτεχνείου πρέπει να γίνει εθνική γιορτή
Η επέτειος της εξέγερσης του Πολυτεχνείου, της κορυφαίας αυθόρμητης και συλλογικής αντιστασιακής πράξης κατά της χούντας των συνταγματαρχών, 52 χρόνια πριν, αναμετράται με το εγγύς παρελθόν, με τον περασμένο μισό αιώνα της μεταπολιτευτικής μας δημοκρατίας και ιστορίας, αλλά και με τη λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών σήμερα.
Σήμερα, που τα Πανεπιστήμια είναι παραδοσιακά κλειστά, όπως κάθε χρόνο, ενώ στα σχολεία, η ημέρα είναι διδακτική αργία, όπως προβλέπει η σχετική εγκύκλιος, οι μαθητές προσέρχονται κανονικά και πραγματοποιούνται αφιερωματικές εκδηλώσεις και δρώμενα για την εξέγερση του Νοεμβρίου 1973, που οργανώνονται από τις σχολικές κοινότητες.
Όσο και αν προσπάθησαν και προσπαθούν ορισμένοι, συνειδητά ή ασυνείδητα, να ξεθωριάσουν την όρασή μας, ιδίως των νέων που δεν έκαναν την «έφοδο στον ουρανό», για την καθαρή και συμβολικά πολυεστιακή θέαση των γεγονότων, να τρίψουν και να ξεβάψουν το πολιτικοκοινωνικό ρούχο τής επετείου, αυτή τιμάται και θα τιμάται κάθε χρόνο ως σύμβολο αγώνα για τη δημοκρατία και την ελευθερία, ως εκδήλωση μνήμης, αλλά και φάρος πλεύσης και ζωής.
Για τα Δημοτικά και Νηπιαγωγεία, την πρωτοβάθμια εκπαίδευση, το Π.Δ. 79/2017 (ΦΕΚ Α109), ο ν. 4559/2018 (ΦΕΚ Α142) και η Υπουργ. Απόφαση 79942/ΓΔ4/21-5-2019 (ΦΕΚ Β 2005) προβλέπουν εορταστικές εκδηλώσεις «στις 17 Νοεμβρίου για την επέτειο του Πολυτεχνείου, τον αντιδικτατορικό αγώνα και την Εθνική Αντίσταση». Μετά το τέλος των εορταστικών εκδηλώσεων, οι μαθητές αποχωρούν.
Για τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, η Υπουργ. Απόφαση 102791/ΓΔ4/2024 (ΦΕΚ Β5130) προβλέπει: Κατά την παραμονή τη επετείου της 17ης Νοεμβρίου πραγματοποιούνται στα Γυμνάσια, στα ΓΕ.Λ, στα ΕΠΑ.Λ, στα Γυμνάσια Ε.Α.Ε., στα Λύκεια Ε.Α.Ε., στα ΕΝ.Ε.Ε.ΓΥ-Λ και Ε.Ε.Ε.ΕΚ. εορταστικές επετειακές εκδηλώσεις και δρώμενα στον χώρο εκδηλώσεων των σχολείων ή σε άλλο κατάλληλο χώρο με απόφαση του Συλλόγου Διδασκόντων/ουσών.
Για τους εργαζόμενους, τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα, δεν είναι αργία.
Αυτό είναι το ισχύον νομικό πανόραμα για τη σημερινή ημέρα, ως προς την εκπαίδευση και τους εργαζόμενους. Ποια ήταν, όμως, η ματιά και η άποψη του Καμπανέλλη, το 1975, που φαίνεται ότι αντέχει στον χρόνο, παρά τον συναισθηματισμό των πρώτων χρόνων της Μεταπολίτευσης και παρά τη μη υιοθέτησή της;
Σε ένα μικρό μονόστηλο στην εφημ. ΤΑ ΝΕΑ της 18ης Νοεμβρίου 1975 (κορυφή 4ης σελίδας) και στον απόηχο της ανθρωποθάλασσας της δεύτερης επετείου, ο μεγάλος μας δραματουργός γράφει στη στήλη «Όπως τα βλέπουν» και υπό τον τίτλο «Εθνική γιορτή»:
«Δεύτερη επέτειος της εξέγερσης στο Πολυτεχνείο. Αλλά και εφέτος όλες οι εκδηλώσεις που έχουν σαν στόχο «Μη ξεχνάτε το Πολυτεχνείο», γίνονται με πρωτοβουλία των φοιτητών. Αφού όμως η 17η Νοεμβρίου του 73 έχει καταξιωθεί από την πανελλήνια συνείδηση σαν ημέρα που συμβολίζει την αντίσταση κατά της δικτατορίας, γιατί δεν καθιερώνεται σαν εθνική γιορτή; Είμαστε ίσως το μόνο κράτος που όλες του οι εθνικές γιορτές αναφέρονται σε εξωτερικό εχθρό. Για τον εσωτερικό εχθρό δεν έχουμε καμιά. Και όχι βέβαια κατά τύχη αλλά σκόπιμα. Ακόμα και η 3η Σεπτεμβρίου, η μόνη που θύμιζε ένα εσωτερικό πολιτικό αγώνα, καταργήθηκε έγκαιρα.
Οι καιροί, όμως, άλλαξαν κι αν κάποτε ο λαός πολεμούσε μονάχα τον εχθρό που παραβίαζε τα σύνορά του, τώρα πολεμά τον εχθρό που παραβιάζει τα εσωτερικά σύνορα της ελευθερίας μας.
Είναι χρέος όλων των κομμάτων και βασικά του κόμματος που κυβερνά να κάμουν με νόμο την 17η Νοεμβρίου εθνική γιορτή».
Μέσα σε 146 λέξεις, ο Καμπανέλλης, πριν από 50 χρόνια, διατυπώνει μια πρόταση που δεν έγινε πράξη από καμιά κυβέρνηση της Μεταπολίτευσης. Αυτό χρειάζεται σκέψη, προβληματισμό και ανάλυση. Είναι η πρόταση αυτή σωστή, άσχετα αν δημοσιεύτηκε εν θερμώ, με αχνιστό ακόμα το αίμα των νεκρών;
Η εξέγερση του Πολυτεχνείου εξέφραζε τη συλλογική συνείδηση και συσπείρωνε όλο το δημοκρατικό πολιτικό φάσμα και τις ιδεολογικές αποχρώσεις, άσχετα από τακτικισμούς, στοχεύσεις, εξελίξεις και εργαλειοποιήσεις. Δεν είναι τυχαίο που ο Καμπανέλλης επικαλείται την 3η Σεπτεμβρίου του 1843, ως παράδειγμα ή αντι-παράδειγμα, αφού ήταν η μόνη εθνική γιορτή που δεν αναφερόταν σε εξωτερικό εχθρό και όμως καταργήθηκε «έγκαιρα». Η λέξη «έγκαιρα» ηχεί στα αυτιά μου σαν ένας καμπανέλλειος σαρκασμός, γι’ αυτούς που δεν ενδιαφέρονται για τη σχεδόν καθολική συμμετοχή σε αγώνες για τη δημοκρατία και ελευθερία, ως αντίβαρο στις «γιορτές μίσους» και ως εμπέδωση της λαϊκής ενότητας σε βασικά κεκτημένα της πολιτειακής και κοινωνικής μας οργάνωσης.
Και σήμερα υπάρχουν εχθροί που παραβιάζουν «τα εσωτερικά σύνορα της ελευθερίας μας». Το λέει παραστατικά (ισχύει και στην περίπτωσή μας) στο Άξιον Εστί ο Ελύτης: «Ήρθαν/ ντυμένοι “φίλοι”/Αμέτρητες φορές οι εχθροί μου”. Έχουν σύγχρονα ονόματα και μέσα και ομνύουν στην κατ’ όνομα δημοκρατία.
Ποιους φόβιζε και φοβίζει η καθιέρωση του Πολυτεχνείου ως εθνικής γιορτής, αν και ουσιαστικά ως τέτοια έχει καταγραφεί στο κοινωνικό ασυνείδητο και στις δημοκρατικές συνειδήσεις, παρά τους δόλιους εκφυλισμούς και τις σχεδιασμένες προβοκάτσιες; Πάντως και ο σύγχρονος εσωτερικός εχθρός, με διάφορα πρόσωπα, προσωπεία και δούρειους ίππους είναι υπαρκτός και υποδόριος, καταδυναστεύει τις ζωές μας και βάζει φραγμούς στην εμβάθυνση και εκπλάτυνση της δημοκρατίας.
Σκέφτομαι τη διαχρονική ισχύ και αξία του θουκυδικικού (Ιστορίαι, Επιτάφιος Περικλέους, 2.37.1) «καὶ ὄνομα μὲν διὰ τὸ μὴ ἐς ὀλίγους ἀλλ’ ἐς πλείονας οἰκεῖν δημοκρατία κέκληται»; (Και καλείται μεν το πολίτευμά μας δημοκρατία, λόγω του ότι η κυβέρνησις του κράτους ευρίσκεται όχι εις χείρας των ολίγων, αλλά των πολλών).
Να θυμηθούμε, τέλος, ότι συμπληρώνονται επίσης φέτος 50 χρόνια από το ανέβασμα του έργου του Ιάκωβου Καμπανέλλη Ο εχθρός λαός, που έκανε πρεμιέρα τον Ιούνιο του 1975, από το θίασο της Τζένης Καρέζη και του Κώστα Καζάκου, στο θέατρο Αθήναιον.
Επιχώριος
Ακολουθήστε το naxostimes.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
