Διεθνής επιστημονική αποστολή με τη συμμετοχή του ΕΚΠΑ δοκιμάζει νέα τεχνολογία παρακολούθησης σε βάθος περίπου 500 μέτρων – Τι μπορούν να αποκαλύψουν οι δονήσεις και οι ήχοι στον βυθό
Ένα πρωτοποριακό σύστημα παρακολούθησης της υποθαλάσσιας ηφαιστειακής δραστηριότητας εγκαταστάθηκε στον κρατήρα του Κολούμπου, βορειοανατολικά της Σαντορίνης, στο πλαίσιο της διεθνούς επιστημονικής αποστολής HYDROSENSE.
Πρόκειται για ένα σύστημα που αξιοποιεί καλώδιο οπτικών ινών μήκους περίπου 500 μέτρων, προκειμένου να καταγράφει ανεπαίσθητες δονήσεις και ακουστικά σήματα από τον υποθαλάσσιο κρατήρα, σε βάθη που προσεγγίζουν τα 500 μέτρα.
Σύμφωνα με ενημέρωση του αμερικανικού ερευνητικού ινστιτούτου Monterey Bay Aquarium Research Institute (MBARI), η εγκατάσταση του συστήματος Geo-Sense πραγματοποιήθηκε με τη βοήθεια ειδικού υποβρύχιου ρομποτικού οχήματος, το οποίο καθοδήγησε την τοποθέτηση του καλωδίου σε περιοχές με υδροθερμική δραστηριότητα.
Η αποστολή πραγματοποιείται από τις 30 Οκτωβρίου έως τις 12 Νοεμβρίου, με το ιταλικό ερευνητικό σκάφος Gaia Blu, και συμμετέχουν επιστήμονες από το MBARI, το Εθνικό Ερευνητικό Συμβούλιο της Ιταλίας και το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών.
Πώς ένα καλώδιο μπορεί να «ακούει» το ηφαίστειο
Η τεχνολογία που δοκιμάζεται ονομάζεται Κατανεμημένη Ακουστική Ανίχνευση (DAS) και χρησιμοποιεί παλμούς φωτός που διαδίδονται μέσα στην οπτική ίνα.
Μετρώντας εξαιρετικά μικρές μεταβολές στο ανακλώμενο φως, οι ερευνητές μπορούν να ανιχνεύουν δονήσεις και ακουστικές διαταραχές σε πολλά σημεία κατά μήκος του καλωδίου.
Με αυτόν τον τρόπο, το καλώδιο λειτουργεί σαν ένα εκτεταμένο δίκτυο αισθητήρων στον θαλάσσιο πυθμένα, καταγράφοντας σήματα που είναι δύσκολο να εντοπιστούν από τα συμβατικά χερσαία όργανα.
Ένας από τους βασικούς στόχους του πειράματος είναι να διαπιστωθεί εάν μπορούν να ανιχνευθούν οι ήχοι που προκαλούνται από φυσαλίδες αερίων, οι οποίες διαφεύγουν από τις υδροθερμικές πηγές του Κολούμπου, και εάν οι μεταβολές αυτών των σημάτων μπορούν να δώσουν πληροφορίες για τις διεργασίες στο εσωτερικό του ηφαιστειακού συστήματος.
Παράλληλα, χρησιμοποιούνται υδρόφωνα, υποθαλάσσιες κάμερες και ρομποτικά συστήματα χαρτογράφησης, ώστε τα δεδομένα από τις οπτικές ίνες να συγκρίνονται με άλλες μετρήσεις.
Από τις δοκιμές στη Μήλο στον κρατήρα του Κολούμπου
Πριν από την εφαρμογή της τεχνολογίας στη Σαντορίνη, οι ερευνητές πραγματοποίησαν σχετικές δοκιμές στον κόλπο του Παλαιοχωρίου στη Μήλο, όπου η υδροθερμική δραστηριότητα εκδηλώνεται σε πολύ μικρότερα βάθη.
Εκεί τοποθετήθηκε επίσης καλώδιο περίπου 500 μέτρων, με στόχο την καταγραφή δονήσεων που συνδέονται με τη διαφυγή αερίων από τον βυθό.
Στον Κολούμπο, ωστόσο, η αποστολή είναι πολύ πιο απαιτητική, λόγω του μεγάλου βάθους και του ιδιαίτερα σύνθετου αναγλύφου του υποθαλάσσιου κρατήρα.
Η έρευνα αποκτά ιδιαίτερη σημασία μετά την έντονη σεισμική δραστηριότητα που καταγράφηκε στην περιοχή της Σαντορίνης και της Ανύδρου στις αρχές του 2025, η οποία ανέδειξε την ανάγκη για πληρέστερη επιστημονική παρακολούθηση του υποθαλάσσιου χώρου.
Η καθηγήτρια Γεωλογικής Ωκεανογραφίας του ΕΚΠΑ, Εύη Νομικού, επισημαίνει την ανάγκη μόνιμης και αδιάλειπτης παρακολούθησης του Κολούμπου, με σταθερή θεσμική και οικονομική υποστήριξη του υποθαλάσσιου παρατηρητηρίου SANTORY.
Η τεχνολογία που δοκιμάζεται στο πλαίσιο της HYDROSENSE θα μπορούσε, εφόσον αποδειχθεί αποτελεσματική, να προσφέρει νέες δυνατότητες για την κατανόηση της υποθαλάσσιας δραστηριότητας και τη μελλοντική ανάπτυξη συστημάτων παρακολούθησης γεωλογικών κινδύνων.
φωτογραφία: mbari.org
Ακολουθήστε το naxostimes.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
