Στην 6η συνεδρίαση του εθνικού διαλόγου για την ΚΑΠ 2028–2034, η ΕΑΣ Νάξου έθεσε το κόστος της νησιωτικής παραγωγής, τις αρδευτικές υποδομές και την ανάγκη ειδικών μέτρων στήριξης
Ειδική μέριμνα για τη νησιωτική αγροτική παραγωγή, ουσιαστική αντιμετώπιση του αρδευτικού προβλήματος και μεγαλύτερη στήριξη των νέων αγροτών ζήτησε η Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών Νάξου, κατά την 6η συνεδρίαση του εθνικού διαλόγου για τη νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) 2028–2034, που πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 31 Οκτωβρίου στο Δημοτικό Θέατρο «Ιάκωβος Καμπανέλλης».
Ο πρόεδρος της ΕΑΣ Νάξου, Δημήτρης Καπούνης, υποστήριξε ότι οι ευρωπαϊκές και εθνικές πολιτικές δεν μπορούν να αντιμετωπίζουν με τα ίδια κριτήρια την αγροτική παραγωγή στα νησιά και στην ηπειρωτική χώρα, καθώς οι νησιώτες παραγωγοί επιβαρύνονται από το κόστος μεταφορών, την έλλειψη νερού, τον μικρό και κατακερματισμένο κλήρο και τις δυσκολίες πρόσβασης στις αγορές. «Η ειδική μεταχείριση που αντισταθμίζει τα μειονεκτήματα της νησιωτικότητας δεν είναι προνόμιο», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Στην τοποθέτησή του επανέφερε το ζήτημα της καθυστέρησης του φράγματος Τσικαλαριού και της ανάγκης κατασκευής των αρδευτικών δικτύων, ζήτησε ταχύτερη καταβολή του Μεταφορικού Ισοδύναμου και μέτρα για τη μεταφορά ζωοτροφών, ενώ πρότεινε τη δημιουργία αγροτικής ΣΑΕΚ στη Νάξο. Εστίασε επίσης στη δυσκολία ανανέωσης του αγροτικού πληθυσμού, στην ενίσχυση των συνεταιρισμών και στην προστασία των πιστοποιημένων ναξιακών προϊόντων.
Η συνεδρίαση πραγματοποιήθηκε με πρωτοβουλία της ΕΑΣ Νάξου και τη συμμετοχή εκπροσώπων της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, της αυτοδιοίκησης, συνεταιριστικών φορέων και της επιστημονικής κοινότητας.
Ακολουθεί αυτούσια η ανακοίνωση της Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών Νάξου και η πλήρης τοποθέτηση του Δημήτρη Καπούνη:
Με πρωτοβουλία της Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών Νάξου ο εθνικός διάλογος για τη νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) 2028-2034 μεταφέρθηκε στη Νάξο, το Σάββατο 31 Οκτωβρίου 2026.
Στο Δημοτικό Θέατρο «Ιάκωβος Καμπανέλλης», στο Δημαρχείο Νάξου, έλαβε χώρα η 6η συνεδρίαση του εθνικού διαλόγου, η οποία ήταν αφιερωμένη στις ιδιαίτερες ανάγκες και προκλήσεις του πρωτογενούς τομέα στη νησιωτική Ελλάδα.
Στη διάρκεια της συζήτησης κατέστη σαφές ότι, κατά τη διαμόρφωση της νέας ΚΑΠ, θα πρέπει οπωσδήποτε να ληφθούν υπόψη όχι μόνο η σημασία της νησιωτικής αγροτικής παραγωγής, μα και οι ιδιαίτερες συνθήκες που αντιμετωπίζουν οι παραγωγοί των νησιών (όπως, λ.χ., το αυξημένο κόστος παραγωγής και μεταφορών, οι περιορισμοί στη διαθεσιμότητα νερού και καλλιεργήσιμης γης και οι δυσκολίες πρόσβασης στις αγορές).
Στη συνεδρίαση, η Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών Νάξου είχε ενεργό συμμετοχή. Ο Πρόεδρός της, Δημήτρης Καπούνης, μίλησε σε πάνελ διαλόγου, το θέμα του οποίου ήταν «Η νέα ΚΑΠ 2028-2034 και οι προκλήσεις της νησιωτικότητας», αναδεικνύοντας για άλλη μία φορά τα μεγάλα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι αγρότες και οι κτηνοτρόφοι των νησιωτικών περιοχών αλλά και τις δυνατότητες που προσφέρουν τα ποιοτικά τοπικά προϊόντα και η συνεταιριστική οργάνωση.
Στη συνεδρίαση συμμετείχαν οι δύο υφυπουργοί Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Αθανάσιος Καββαδάς και Ιωάννης Ανδριανός, οι δύο Γενικοί Γραμματείς του Υπουργείου, Αργυρώ Ζέρβα και Αντώνης Φιλιππής, ο Γενικός Γραμματέας Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής, Φώτης Μάγγος, ο Αντιπεριφερειάρχης Πρωτογενούς Τομέα Νοτίου Αιγαίου, Φιλήμονας Ζαννετίδης, ο Πρόεδρος του Τμήματος Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής του Πανεπιστημίου Αιγαίου, Δρ. Κωνσταντίνος Γκατζιώνης, ο Γενικός Διευθυντή της ΕΤΑΛ ΑΕ, Αναστάσιος Περιμένης, ο Δήμαρχος Νάξου και Μικρών Κυκλάδων, Δημήτρης Λιανός, καθώς επίσης και εκπρόσωποι της τοπικής αυτοδιοίκησης, αγροτικών φορέων και συνεταιρισμών και της επιστημονικής κοινότητας.
Η Ε.Α.Σ. Νάξου και στη συνάντηση για τη διαχείριση των υδατικών πόρων
Αξίζει να σημειωθεί, ότι ο Πρόεδρος της Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών Νάξου, Δημήτρης Καπούνης, έδωσε το «παρών» και σε συνάντηση που πραγματοποιήθηκε στο Δημαρχείο Νάξου το Σάββατο 31 Οκτωβρίου, με βασικό θέμα τη διαχείριση των υδατικών πόρων και την ανάγκη προώθησης έργων που θα καλύψουν τις αρδευτικές ανάγκες των καλλιεργειών.
Συζητήθηκαν, ακόμη, η εξέλιξη των ζωονόσων και οι δυνατότητες ενίσχυσης της τοπικής αγροτικής οικονομίας μέσα από την παραγωγή και αξιοποίηση των ποιοτικών προϊόντων της Νάξου.
Επίσης, οι κ.κ. Καββαδάς και Ανδριανός επισκέφθηκαν και το υπό κατασκευή φράγμα Τσικαλαριού και ενημερώθηκαν για την εξέλιξη των εργασιών και την πορεία υλοποίησης αυτού του πολύτιμου για τη Νάξο έργου, η ολοκλήρωση του οποίου συνδέεται άμεσα με την κάλυψη των αρδευτικών αναγκών του νησιού μας.
Αναλυτικά η τοποθέτηση του Δ. Καπούνη στην 6η συνεδρίαση του εθνικού διαλόγου για τη νέα ΚΑΠ 2028-2034:
Κύριοι υφυπουργοί, κυρία Γενική Γραμματέα, κύριοι Γενικοί Γραμματείς, κύριε Δήμαρχε, κύριοι Αντιπεριφερειάρχες, κυρίες και κύριοι,
Σας καλωσορίζω και σας ευχαριστώ για την τιμή που μας κάνετε να συνδιοργανώσουμε, εδώ στη φιλόξενη Νάξο, τη σημερινή εσπερίδα, την έκτη κατά σειρά, στο πλαίσιο του εθνικού διαλόγου για τη νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική 2028-2034. Η συνάντηση πραγματοποιείται σε μια ιδιαίτερη χρονιά, καθώς η ΕΑΣ Νάξου γιορτάζει τα 100 χρόνια από την ίδρυσή της.
Η σημερινή συνεδρίαση μεταφέρει τον αγροτικό διάλογο στο Αρχιπέλαγος και στις δύο περιφέρειές του, το Βόρειο και το Νότιο Αιγαίο, που αντιμετωπίζουν κοινά, σε μεγάλο βαθμό, προβλήματα.
Από την αρχή θέλω να τονίσω τη βασική και μόνιμη θέση μας: η νησιωτικότητα πρέπει επιτέλους να γίνει πράξη, τόσο για τον νομοθέτη όσο και για τη Διοίκηση, στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στην Ελλάδα. Οι ιδιαίτερες συνθήκες των νησιωτικών και ορεινών περιοχών αναγνωρίζονται στα κείμενα, αλλά πρέπει να λαμβάνονται ουσιαστικά υπόψη σε κάθε κοινοτική, νομοθετική και διοικητική ρύθμιση. Αυτό πρέπει να κατοχυρώσουμε και στη νέα ΚΑΠ, με τρόπους ελέγχου της εφαρμογής της. Η ειδική μεταχείριση που αντισταθμίζει τα μειονεκτήματα της νησιωτικότητας δεν είναι προνόμιο· είναι η ουσία της πραγματικής ισότητας.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει θέσει έξι θεματικούς στόχους, που αναλύονται σε δεκαπέντε προτάσεις, καθώς και πέντε προτάσεις για την αναθεώρηση του κανονισμού της Κοινής Οργάνωσης Αγορών. Στο πλαίσιο αυτό, καλούμαστε να διαμορφώσουμε τους στόχους του εθνικού στρατηγικού σχεδιασμού και τις μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται για την αποτελεσματική εφαρμογή του, ειδικά στα νησιά μας.
Η ευελιξία στην εφαρμογή της ΚΑΠ θα ευνοήσει τα νησιά;
Το Συμβούλιο Γεωργίας και Αλιείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης διαμόρφωσε ένα πλαίσιο που διατηρεί τα βασικά εργαλεία εισοδηματικής στήριξης των γεωργών και επιχειρεί να ισορροπήσει τον κοινό ευρωπαϊκό χαρακτήρα της ΚΑΠ με την αναγκαία ευελιξία για τα κράτη-μέλη. Έτσι, κάθε κράτος μπορεί να προσαρμόζει τα εργαλεία στήριξης στις πραγματικές ανάγκες της γεωργίας του, των μικρών εκμεταλλεύσεων και των ορεινών και νησιωτικών περιοχών, που αντιμετωπίζουν έντονα οικονομικά και διαρθρωτικά προβλήματα, ελλείψεις υποδομών και ζητήματα βιωσιμότητας, ανθεκτικότητας και ανταγωνιστικότητας.
Το ζητούμενο είναι να μη μείνει, για άλλη μια φορά, η νησιωτικότητα γράμμα κενό. Στα συμπεράσματα δεν αναφέρεται ρητά, αλλά η εφαρμογή της εξαρτάται από την ευελιξία που θα αξιοποιήσουν τα κράτη-μέλη. Πρέπει, επομένως, να δούμε πώς θα αξιοποιηθεί στην πράξη το μεγαλύτερο περιθώριο εθνικών επιλογών και πώς θα καταρτιστεί ένα ενιαίο, ολοκληρωμένο Εθνικό και Περιφερειακό Εταιρικό Σχέδιο, που θα αντικαταστήσει τα ξεχωριστά σχέδια και προγράμματα για τη συνοχή, τη γεωργία, την αλιεία, τη μετανάστευση, την ασφάλεια και το Ταμείο Κοινωνικού Κλίματος.
Νησιά όπως η Νάξος συνδυάζουν τη νησιωτικότητα με την ορεινότητα, λόγω του μεγέθους τους. Με Ολοκληρωμένες Χωρικές Επενδύσεις μπορούν να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα της ορεινής Νάξου κατά τη νέα προγραμματική περίοδο.
Ο ρόλος των συνεταιρισμών
Η συζήτησή μας αφορά το μέλλον των παραγωγών του πρωτογενούς τομέα των νησιών μας. Οι ρυθμίσεις που θα υιοθετηθούν θα καθορίσουν τις επιλογές τους από σήμερα, αλλά συνδέονται άμεσα και με το παρόν και το μέλλον των αγροτικών συνεταιρισμών και όλων των συλλογικών θεσμών της αγροτιάς.
Χρειάζεται να δούμε τους συνεταιρισμούς με σύγχρονη ματιά, μέσα στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ενός διεθνούς περιβάλλοντος που μεταβάλλεται διαρκώς και επηρεάζει όλο και περισσότερο την οικονομία. Η ενίσχυση του συνεργατισμού και των διεπαγγελματικών οργανώσεων αποτελεί εθνική προτεραιότητα. Εμείς διατυπώνουμε τις δικές μας θέσεις, συμφωνώντας σε ορισμένα σημεία και διαφωνώντας σε άλλα, ώστε τα ζωτικά αιτήματά μας να ακουστούν και να γίνουν πράξη. Στόχος είναι μια νέα ΚΑΠ που θα οδηγεί σε θετική καθαρή θέση, τόσο ως προς την παραγωγική αξία όσο και ως προς τη βιώσιμη γεωργική ανάπτυξη.
Οι Αγροτικοί Συνεταιρισμοί χρειάζονται ουσιαστική πρόσβαση στη χρηματοδότηση και συγκεκριμένα θεσμικά κίνητρα. Η ΕΘΕΑΣ έχει ήδη καταθέσει συγκεκριμένες προτάσεις. Ως ΕΑΣ Νάξου συμβάλλουμε στη διαβούλευση, ακούγοντας τους συνεταιρισμούς, τους παραγωγούς των νησιών και ειδικούς επιστήμονες, με στόχο την επίλυση των ιδιαίτερων προβλημάτων των νησιών και την ολοκληρωμένη ανάπτυξη και ανασυγκρότηση του αγροτικού χώρου. Την ανάγκη ολοκληρωμένης πολιτικής επισημαίνει και ειδική Έκθεση του ΟΟΣΑ, ενώ έχει τεθεί και η πρόταση για Λευκή Βίβλο με τις εθνικές θέσεις για τη νησιωτικότητα και για ένα ξεχωριστό τομεακό πρόγραμμα για τα νησιά.
Η ΕΑΣ Νάξου και η νησιωτικότητα
Θα αναφερθώ στα δικά μας προβλήματα και στην εμπειρία μας, γιατί μέσα από αυτά φαίνεται πώς πρέπει να εξειδικευτούν οι κατευθύνσεις και οι στόχοι της νέας ΚΑΠ.
Η ΕΑΣ Νάξου συμπληρώνει 100 χρόνια. Βγήκε λαβωμένη, αλλά ανθεκτική, από την κρίση του κλάδου και του συνεταιριστικού κινήματος και κοιτάζει το μέλλον με αισιοδοξία, προσπάθεια, αγώνα και συσπείρωση του αγροτικού κόσμου, με παραγωγικό, εμπορικό και εξαγωγικό δυναμισμό.
Δίνουμε έμφαση στις συνέργειες με οικονομικούς φορείς, τοπικά και ευρύτερα. Πιστεύουμε στη σύνδεση των οικονομικών κλάδων, στη δημιουργία οικονομιών κλίμακας και στην ολιστική ανάπτυξη του νησιού. Ωστόσο, η πολυνησιωτικότητα και η διπλή νησιωτικότητα δημιουργούν προβλήματα που δεν αντιμετωπίζονται επαρκώς από την κεντρική και την τοπική Διοίκηση. Δεν είναι μόνο τα μικρά νησιά: και η ορεινή νησιωτική οικονομία της Νάξου αντιμετωπίζει υπογεννητικότητα, μετανάστευση και ερημοποίηση.
Φέτος γιορτάζουμε επίσης τα 70 χρόνια από την παραγωγή της γραβιέρας, τα 30 χρόνια από την πιστοποίησή της ως ΠΟΠ και τα 15 χρόνια από την πιστοποίηση της πατάτας Νάξου ως ΠΓΕ. Το νέο, υπερσύγχρονο τυροκομείο μας, κόστους 8 εκατομμυρίων ευρώ και συγχρηματοδοτούμενο από το προηγούμενο Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης, καθώς και ο σχεδιασμός δεύτερου τυροκομείου για την παραγωγή αρσενικού Νάξου ΠΟΠ, αποτυπώνουν τον δυναμισμό και τον εκσυγχρονισμό της δραστηριότητάς μας.
Ο αγροδιατροφικός τομέας και η κυκλαδική διατροφή συμβάλλουν στην οικονομική ανάπτυξη, την κοινωνική συνοχή και την ισόρροπη ανάπτυξη των κλάδων. Η ισορροπία αυτή έχει διαταραχθεί τα τελευταία χρόνια από την εντεινόμενη μονοκαλλιέργεια του τουρισμού. Παρ’ όλα αυτά, βασικά προϊόντα της γης μας ταξιδεύουν στην Ελλάδα και στο εξωτερικό και αποτελούν έναν από τους καλύτερους λόγους για να επισκεφθεί κανείς τον τόπο παραγωγής τους. Η νέα ΚΑΠ πρέπει να στηρίξει την προώθηση της υγιεινής διατροφής μέσω προϊόντων τοπικής προέλευσης, με εξειδικευμένα χρηματοδοτικά εργαλεία.
Κόστος μεταφορών και ΦΠΑ
Το Μεταφορικό Ισοδύναμο, που αποσκοπεί στην εξίσωση του κόστους μετακίνησης των νησιωτών με εκείνο των κατοίκων της ηπειρωτικής χώρας, καλύπτει ακτοπλοϊκά και αεροπορικά ταξίδια στο πλαίσιο του Αντισταθμίσματος Νησιωτικού Κόστους. Πρέπει, όμως, να καταβάλλεται εγκαίρως. Παράλληλα, πρέπει να θεσπιστεί μεταφορικό ισοδύναμο και για την επιδότηση μεταφοράς ζωοτροφών. Αυτό επιβάλλουν η στήριξη της νησιωτικότητας και η συνοχή του νησιωτικού χώρου με την υπόλοιπη χώρα.
Η ΕΑΣ Νάξου έχει θέσει επανειλημμένα το ζήτημα του ΦΠΑ στα νησιά και την ανάγκη γενναίας μείωσής του. Η νησιωτικότητα, από ευλογία και συγκριτικό πλεονέκτημα, δεν πρέπει να γίνει μάστιγα. Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη νέα ΚΑΠ αλλάζει τον τρόπο κατανομής των άμεσων ενισχύσεων, αλλά δεν αντιμετωπίζει ρητά τέτοια ζητήματα νησιωτικότητας. Η ευελιξία που υιοθέτησε το Συμβούλιο Υπουργών δίνει στην κυβέρνηση τη δυνατότητα να κάνει τη νέα ΚΑΠ δικαιότερη και πιο στοχευμένη, πέρα από τα ειδικά μέτρα για τα νησιά του Αιγαίου, τα οποία χρειάζονται και αυτά επανεκτίμηση.
Ανανέωση των γενεών και κατάρτιση των νέων
Η υπό συζήτηση ΚΑΠ δίνει έμφαση στη στήριξη των νέων αγροτών και στη «μελλοντοστραφή γεωργία». Δεν αρκεί, όμως, μόνο η ΚΑΠ για να μείνει ένας νέος στο χωριό και στο χωράφι. Όπως επισημαίνει η ΕΘΕΑΣ, ο νέος αγρότης χρειάζεται όχι μόνο ένα αρχικό πριμ, αλλά ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο για να δημιουργήσει, να εκσυγχρονίσει και να εδραιώσει μια οικονομικά βιώσιμη εκμετάλλευση.
Το υψηλό κόστος γης, η δυσκολία δανεισμού, η αστάθεια εισοδήματος και οι ελλείψεις υπηρεσιών λειτουργούν αποτρεπτικά. Στην Ελλάδα, οι αγρότες κάτω των 40 ετών αντιπροσωπεύουν περίπου το 7,2% του αγροτικού πληθυσμού, ενώ στη Νάξο το ποσοστό είναι μόλις 1,4%. Το κόστος παραγωγής, ο μικρός κλήρος και η αλόγιστη τουριστικοποίηση περιορίζουν τις προοπτικές των νέων. Στα πεδινά της Νάξου, μέχρι το Σαγκρί, ο μέσος κλήρος είναι 72 στρέμματα, από τα οποία τα 25 καλλιεργήσιμα. Στην ορεινή Νάξο είναι 202 στρέμματα, από τα οποία καλλιεργήσιμα είναι τα 34.
Για να προσδιορίσουμε τους ενεργούς αγρότες, πρέπει να συνεκτιμήσουμε το έντονο δημογραφικό πρόβλημα και την ερημοποίηση μεγάλων εκτάσεων των νησιών. Η λύση συνδέεται με τη βελτίωση της ελκυστικότητας και της ποιότητας ζωής στις νησιωτικές περιοχές και με την ολοκληρωμένη ανάπτυξή τους.
Πρέπει να αξιοποιηθεί η ευελιξία που προβλέπεται για την προσαρμογή του ορισμού των ενεργών αγροτών στις εθνικές συνθήκες. Αναγκαία είναι και η κατάρτιση των νέων, που αποτελεί θεματικό στόχο της νέας ΚΑΠ. Προτείνουμε και διεκδικούμε τη δημιουργία αγροτικής ΣΑΕΚ στη Νάξο, πέρα από τις έξι που ήδη λειτουργούν, με ειδικότητες στην τεχνική της τυροκομίας, την ποιοτική φυτική παραγωγή, την έξυπνη γεωργία και τη γεωργία ακριβείας. Η σχολή θα εξυπηρετεί όχι μόνο τη Νάξο, όπου λειτουργούσε επί χρόνια ΚΕΓΕ. Είμαστε περήφανοι που γεννήθηκε εδώ ο πρωτοπόρος γεωπόνος Ιωάννης Σπυρ. Παπαδάκης, ο οποίος με τις πειραματικές και πρακτικές εφαρμογές του στον Μεσοπόλεμο συνέβαλε στην αντιμετώπιση του διατροφικού προβλήματος και έκανε γνωστή διεθνώς την ελληνική γεωπονική επιστήμη.
Αρδευτικό πρόβλημα
Ως ΕΑΣ Νάξου διεκδικούμε άμεσες και συνδυαστικές λύσεις για το ζωτικό αρδευτικό πρόβλημα, που απειλεί την παραγωγή και τη ζωή, ιδίως στα νησιά, λόγω της παρατεταμένης λειψυδρίας. Το υδρευτικό και αρδευτικό ζήτημα είναι σοβαρό παραγωγικό και περιβαλλοντικό πρόβλημα. Οι ακριβές αφαλατώσεις δεν μπορούν να λύσουν το αρδευτικό πρόβλημα, ιδιαίτερα σε καλλιέργειες με υψηλές απαιτήσεις νερού, όπως η πατάτα.
Το Φράγμα του Τσικαλαριού αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα καθυστέρησης. Εντάχθηκε για πρώτη φορά στο Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης 2007-2013, στις 30 Ιουλίου 2009, δηλαδή πριν από 17 χρόνια. Τότε προβλεπόταν η συλλογή 3 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων νερού. Σήμερα, με την κλιματική κρίση, τα δεδομένα είναι ακόμη δυσκολότερα. Προβλέπονταν επίσης αρδευτικά δίκτυα για 10.500 στρέμματα του Λιβαδιού της Νάξου, τα οποία σήμερα αρδεύονται από γεωτρήσεις και πηγάδια που έχουν υφαλμυριστεί. Χωρίς τα δίκτυα, το φράγμα, αν κατασκευαστεί, θα είναι άχρηστο για την άρδευση. Στο έργο εμπλέκονται πλέον δύο υπουργεία.
Παράλληλα, η μεταφορά των εγγειοβελτιωτικών έργων, της μεταποίησης και της αγροτικής οδοποιίας στα γενικά προγράμματα των ΕΠΕΣ, χωρίς δεσμευμένη χρηματοδότηση από την ΚΑΠ, δημιουργεί τον κίνδυνο να μείνουν ζωτικά έργα χωρίς επαρκή κάλυψη.
Χρειάζονται νέες υποδομές, αποτελεσματική διαχείριση των αποθεμάτων και εξοικονόμηση νερού. Εμείς ολοκληρώνουμε τον Βιολογικό του τυροκομείου, ώστε να παράγεται νερό για άρδευση.
Ενεργειακό κόστος και Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας
Η επιδότηση του ντίζελ και των λιπασμάτων δεν λύνει τα προβλήματα κόστους και ρευστότητας του αγροτικού κόσμου, καθώς οι τιμές συνεχίζουν να αυξάνονται και η γεωστρατηγική ανισορροπία δημιουργεί αβεβαιότητα. Το ενεργειακό κόστος θα εξακολουθήσει να επηρεάζει αρνητικά την παραγωγή και τις τιμές για μεγάλο διάστημα.
Οι ενεργειακές υποδομές είναι ζωτικής σημασίας για τον πρωτογενή τομέα της Νάξου: τόσο για τη μείωση του υψηλού παραγωγικού και λειτουργικού κόστους της ΕΑΣ και των αγροτοκτηνοτρόφων όσο και για την αξιοποίηση των παραγωγικών δυνατοτήτων του νησιού με όρους βιώσιμης ανάπτυξης.
Διεκδικούμε τη δημιουργία μονάδας βιοαερίου, καθώς η Νάξος διαθέτει πολλές πηγές βιομάζας: ζωικά απόβλητα, φυτική ύλη και υπολείμματα καλλιεργειών, φύκια, απορρίμματα, τυρόγαλο, απόβλητα ελαιοτριβείων και υπολείμματα από σφάγια. Ζητούμε επίσης περιορισμένες ανεμογεννήτριες και φωτοβολταϊκά. Οι ενεργειακές κοινότητες, που έχουν θεσμοθετηθεί από το 2018, πρέπει επιτέλους να προχωρήσουν. Η νέα ΚΑΠ μπορεί και πρέπει να διευκολύνει αυτές τις λύσεις.
Κοινοτικά πιστοποιημένα προϊόντα και εμπορικές συμφωνίες
Διεκδικούμε την προστασία των κοινοτικά πιστοποιημένων προϊόντων, όπως η πατάτα Νάξου, με εθνικούς ελέγχους από το Υπουργείο Ανάπτυξης, την Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ζητούμε επίσης από το αρμόδιο Υπουργείο να ξεκινήσει την εθνική διαδικασία για την έκδοση του σχετικού κανονισμού από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ώστε τα αμνοερίφια Νάξου να χαρακτηριστούν ΠΟΠ ή ΠΓΕ, όπως έχει γίνει με τα αμνοερίφια Ελασσόνας και Λήμνου.
Η γραβιέρα Νάξου, που παράγεται εδώ και 70 χρόνια, έχει κατακτήσει διεθνή φήμη και διακρίσεις. Είναι ΠΟΠ από το 1996. Το αρσενικό Νάξου είναι ΠΟΠ από το 2019 και φιλοδοξούμε να το παράγουμε σύντομα στο νέο τυροκομείο. Η πατάτα Νάξου είναι ΠΓΕ από το 2011.
Τα ειδικά μέτρα για τη γεωργία των μικρών νησιών πρέπει να ενισχυθούν και να διαφοροποιηθούν ανάλογα με τις ανάγκες και τον παραγωγικό δυναμισμό τους. Χρειάζονται ισχυρά κίνητρα για να παραμείνουν οι κάτοικοι, ιδίως οι νέοι, στον τόπο τους. Η δημογραφική γήρανση είναι ήδη προειδοποίηση και τα μικροεπιδόματα δεν αρκούν χωρίς μια δέσμη μέτρων για την ανασυγκρότηση της υπαίθρου.
Η νησιωτική οικονομία, με τον μικρό κλήρο και τα ευαίσθητα οικοσυστήματα, μπορεί να γίνει ανταγωνιστική μόνο μέσα από την ποιότητα των προϊόντων της και ειδικά μέτρα. Η νέα ΚΑΠ προτείνει πιο στοχευμένες στρεμματικές ενισχύσεις, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαίτερες οικονομικές συνθήκες εκμεταλλεύσεων και εδαφών. Οι μικρότερες εκμεταλλεύσεις μπορούν να λάβουν ειδική στήριξη με στρεμματικές ενισχύσεις και κατ’ αποκοπή ποσά έως 3.000 ευρώ ετησίως. Το ποσό αυτό είναι πολύ μικρό και επιβεβαιώνει την ανάγκη να μην εφαρμόζονται οριζόντια μέτρα, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η ιδιαιτερότητα των νησιών.
Δεν μπορώ να παραλείψω την επίδραση στη γεωργία της συμφωνίας Ευρωπαϊκής Ένωσης και Μερκοσούρ, η οποία αγνόησε τη γραβιέρα και άλλα προϊόντα ΠΟΠ, καθώς και των εμπορικών συμφωνιών της ΕΕ με άλλες χώρες και ενώσεις, όπως η Ινδία, η Αυστραλία, ο Καναδάς, η Ιαπωνία, το Ηνωμένο Βασίλειο, το Μεξικό και η Ινδονησία, ενώ ακολουθούν οι Φιλιππίνες, η Ταϊλάνδη και η Μαλαισία.
Οι νέοι εμπορικοί δρόμοι και οι ζώνες ελεύθερων συναλλαγών είναι αναγκαίοι, και λόγω των γεωπολιτικών εξελίξεων. Οι όροι τους, όμως, πρέπει να διασφαλίζουν τα συμφέροντα των Ευρωπαίων αγροτών και του αγροδιατροφικού τομέα. Δεν πρέπει να υποτιμούμε ούτε τη βιοασφάλεια. Σύμφωνα με τη δέκατη έρευνα του Ευρωβαρόμετρου με θέμα «Οι Ευρωπαίοι, η γεωργία και η ΚΑΠ», που πραγματοποιήθηκε στα 27 κράτη-μέλη τον Μάιο και τον Ιούνιο του 2026, οι πολίτες θεωρούν σε συντριπτικό ποσοστό ότι κύρια ευθύνη των αγροτών είναι η παροχή ασφαλών, υγιεινών και αειφόρων τροφίμων υψηλής ποιότητας.
Σε αυτή την ευθύνη ανταποκρίνεται η νησιωτική γεωργία και ειδικότερα η ναξιακή, την οποία εκπροσωπώ. Δεν είμαι, ωστόσο, «αθεράπευτα αισιόδοξος» για το μέλλον, όπως είπε ο κ. Σχοινάς για τον εαυτό του στην αντίστοιχη συνεδρίαση στη Θεσσαλονίκη.
Σας ευχαριστώ.
Ακολουθήστε το naxostimes.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
