Από τη διαχείριση του νερού και των απορριμμάτων έως τον τουρισμό και την τοπική παραγωγή – Τα συμπεράσματα της διεθνούς συνάντησης με 160 συμμετέχοντες από 15 χώρες και 20 νησιά
Πέντε κατευθύνσεις για ένα πιο βιώσιμο μέλλον των νησιών αναδείχθηκαν στο Hearth Summit Aegean 2026, που πραγματοποιήθηκε στη Σαντορίνη από τις 23 έως τις 25 Οκτωβρίου, με τη συμμετοχή 160 ανθρώπων από 15 χώρες και 20 νησιά του Αιγαίου και άλλων περιοχών του κόσμου.
Η καλύτερη διαχείριση του νερού, η μείωση των απορριμμάτων, η ενίσχυση της τοπικής παραγωγής, ένα διαφορετικό μοντέλο τουριστικής ανάπτυξης και η ενεργότερη συμμετοχή των κατοίκων στον σχεδιασμό βρέθηκαν στο επίκεντρο της διοργάνωσης.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε σε ένα ζήτημα που απασχολεί όλο και περισσότερο τις Κυκλάδες: η επιτυχία του τουρισμού να μην αξιολογείται αποκλειστικά με βάση τον αριθμό των αφίξεων, αλλά και με κριτήριο την ποιότητα ζωής των μόνιμων κατοίκων και το όφελος που παραμένει στην τοπική οικονομία.
Σύμφωνα με τον απολογισμό των διοργανωτών, η συνάντηση συγκέντρωσε εκπροσώπους της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, παραγωγούς, επιχειρηματίες, επιστήμονες, καλλιτέχνες και μέλη οργανώσεων της Κοινωνίας των Πολιτών. Μέσα από εργαστήρια, συζητήσεις, επισκέψεις πεδίου και περισσότερες από 20 παρουσιάσεις νησιωτικών πρωτοβουλιών, εξετάστηκαν πρακτικές που εφαρμόζονται ήδη, αλλά και προτάσεις που μπορούν να δοκιμαστούν σε μικρή κλίμακα.
Νερό: Επαναχρησιμοποίηση και αξιοποίηση κάθε διαθέσιμου πόρου
Η πρώτη κατεύθυνση αφορά τη διαχείριση του νερού, ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα των νησιών, ιδιαίτερα κατά τους θερινούς μήνες.
Μεταξύ των λύσεων που παρουσιάστηκαν περιλαμβάνονται η αποκατάσταση παραδοσιακών δεξαμενών, η συλλογή βρόχινου νερού, η αποκεντρωμένη επαναχρησιμοποίηση γκρίζου νερού, καθώς και η αξιοποίηση επεξεργασμένου νερού από τουριστικές μονάδες για γεωργικές χρήσεις.
Η βασική προσέγγιση είναι να χρησιμοποιείται νερό κατάλληλης ποιότητας για κάθε ανάγκη, ώστε να περιορίζεται η κατανάλωση πόσιμου νερού εκεί όπου μπορούν να αξιοποιηθούν άλλες πηγές.
Απορρίμματα: Πρόληψη πριν φτάσουν στη θάλασσα
Η δεύτερη κατεύθυνση επικεντρώνεται στη μείωση των αποβλήτων από την πηγή.
Συζητήθηκε η χαρτογράφηση των υλικών που εισέρχονται σε κάθε νησί, ο περιορισμός των προϊόντων μιας χρήσης, η επαναχρησιμοποίηση και η ανάπτυξη δυνατοτήτων τοπικής επεξεργασίας.
Η αντιμετώπιση του προβλήματος πριν δημιουργηθούν μεγάλες ποσότητες απορριμμάτων αναδείχθηκε ως σημαντική επιλογή για νησιά που αντιμετωπίζουν περιορισμούς στις υποδομές διαχείρισης και στη μεταφορά αποβλήτων.
Τουρισμός: Όχι μόνο περισσότερες αφίξεις, αλλά καλύτερη ζωή για τους κατοίκους
Ένα από τα βασικά συμπεράσματα της συνάντησης αφορά την ανάγκη μεγαλύτερης σύνδεσης της τουριστικής οικονομίας με την τοπική παραγωγή.
Η ανάπτυξη άμεσων συνεργασιών ανάμεσα σε ξενοδοχεία, αγρότες, οινοποιούς και τεχνίτες παρουσιάστηκε ως τρόπος ώστε μεγαλύτερο μέρος της τουριστικής δαπάνης να παραμένει στα νησιά και να στηρίζει τους ανθρώπους που ζουν και εργάζονται σε αυτά.
Παράλληλα, τέθηκε το ζήτημα των κριτηρίων με τα οποία αξιολογείται η τουριστική ανάπτυξη. Αντί να αποτελεί ο αριθμός των επισκεπτών τον μοναδικό δείκτη επιτυχίας, προτάθηκε να λαμβάνονται υπόψη και η καθημερινότητα των κατοίκων, η ποιότητα ζωής, η προστασία των φυσικών πόρων και η οικονομική ωφέλεια της τοπικής κοινωνίας.
Η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τη Σαντορίνη και συνολικά τις Κυκλάδες, όπου η τουριστική δραστηριότητα συνδέεται άμεσα με τις ανάγκες σε νερό, υποδομές, ενέργεια και υπηρεσίες.
Μεγαλύτερη αυτονομία στην τροφή και την ενέργεια
Η τέταρτη κατεύθυνση αφορά την ενίσχυση της δυνατότητας των νησιών να καλύπτουν μεγαλύτερο μέρος των αναγκών τους με δικούς τους πόρους.
Στις προτάσεις περιλαμβάνονται η δημιουργία τραπεζών σπόρων, η διατήρηση καλλιεργειών ανθεκτικών στην ξηρασία, η αποκατάσταση παραδοσιακών αναβαθμίδων, η εκπαίδευση στην τεχνική της ξερολιθιάς και η ενίσχυση της αγροτικής παραγωγής σε μεγαλύτερη διάρκεια του έτους.
Στον ενεργειακό τομέα αναδείχθηκε η δυνατότητα ανάπτυξης ενεργειακών κοινοτήτων, με αναφορά στο παράδειγμα της Χάλκης, ως μια προσέγγιση που μπορεί να συμβάλει στην τοπική αυτονομία και στη μείωση εξαρτήσεων.
Οι κάτοικοι να συμμετέχουν στον σχεδιασμό
Η πέμπτη κατεύθυνση αφορά τη συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών στις αποφάσεις για το μέλλον των νησιών.
Συζητήθηκαν μοντέλα συνεργασίας όπως τα λεγόμενα Living Labs, οι τοπικές συνελεύσεις και τα δίκτυα ανταλλαγής εμπειριών ανάμεσα σε Δήμους, επιχειρήσεις, ερευνητές και πολίτες.
Στόχος είναι οι προτεινόμενες λύσεις να προσαρμόζονται στις πραγματικές συνθήκες κάθε νησιού και να σχεδιάζονται μαζί με τους ανθρώπους που θα κληθούν να τις εφαρμόσουν.
Τρεις ημέρες συζητήσεων και δράσεων στη Σαντορίνη
Το Hearth Summit Aegean 2026 πραγματοποιήθηκε σε διαφορετικά σημεία της Σαντορίνης, συνδέοντας τις συζητήσεις με την επίσκεψη σε χώρους όπου αναδεικνύονται οι ανάγκες και οι δυνατότητες του νησιού.
Το πρόγραμμα περιλάμβανε το Fisher Guardian Workshop στη Βλυχάδα, εργαστήρια για τα θαλάσσια απορρίμματα, το νερό, το έδαφος και τη βιοποικιλότητα, καθώς και συζητήσεις για το αμπέλι, το τοπίο και το μέλλον της νησιωτικής οικονομίας.
Στο επίκεντρο βρέθηκε επίσης η έννοια ενός «μετα-τουριστικού» Αιγαίου, με αναζήτηση προσεγγίσεων που θα συνδέουν την ανθεκτικότητα των τοπικών κοινωνιών με την παραγωγή, τον πολιτισμό και τη διατήρηση των φυσικών πόρων.
Σόφη Λάμπρου: Οι ιδέες να αποκτήσουν συνέχεια σε ολόκληρο το Αιγαίο
Η συνιδρύτρια του Impact Hub Athens, Σόφη Λάμπρου, υπογράμμισε ότι στόχος της διοργάνωσης είναι οι συνεργασίες και οι προτάσεις που προέκυψαν να συνεχιστούν και μετά την ολοκλήρωση των εργασιών.
Όπως ανέφερε, επιδίωξη ήταν να συναντηθούν η γνώση των νησιών, η επιστήμη, η επιχειρηματικότητα, η τέχνη και η δημόσια πολιτική, ώστε να δημιουργηθούν συνεργασίες που θα μπορούν να δοκιμαστούν στην πράξη.
«Το επόμενο βήμα είναι οι ιδέες που γεννήθηκαν στη Σαντορίνη να αποκτήσουν συνέχεια και να ταξιδέψουν σε ολόκληρο το Αιγαίο», σημείωσε.
Το Hearth Summit Aegean 2026 διοργανώθηκε από το Impact Hub Athens, με συνδημιουργό το MATI και σε συνεργασία με το The Wellbeing Project, υπό την αιγίδα του Δήμου Θήρας.
Οι πέντε κατευθύνσεις που αναδείχθηκαν αποτελούν προτάσεις και παραδείγματα πρακτικών για τα νησιά, με την εφαρμογή τους να εξαρτάται από τις δυνατότητες, τις ανάγκες και τις αποφάσεις κάθε τοπικής κοινωνίας.
Ακολουθήστε το naxostimes.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
